Vấn đề đặt ra là làm sao để mỗi thủ tục hành chính thực sự dễ hiểu, dễ thực hiện, giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, trước ngày 20/4, các bộ, ngành phải trình phương án cắt giảm thêm 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện; đồng thời cắt giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Xung quanh nội dung này, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hùng Huế, quyền Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp.
Phóng viên: Thưa ông, Kết luận số 18 đã lượng hóa rất rõ các mục tiêu cải cách, đồng thời đặt ra yêu cầu siết tiến độ, siết trách nhiệm và hành động ngay từ các bộ, ngành. Vậy điểm khác biệt căn bản của đợt cải cách lần này so với trước đây là gì, để những quyết tâm đó không dừng ở chủ trương mà thực sự chuyển hóa thành kết quả cụ thể?
Ông Nguyễn Hùng Huế: Một trong bốn quan điểm chỉ đạo lớn của Kết luận 18 là xây dựng đồng bộ thể chế kiến tạo, tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các "điểm nghẽn" và huy động, khơi thông mọi nguồn lực, giải phóng nhanh các nguồn lực phục vụ cho tăng trưởng. Các mục tiêu mà chúng ta đã nghe không chỉ là một quyết tâm chính trị mà còn được xây dựng dựa trên việc tổng kết, đánh giá thực tiễn và cả kinh nghiệm quốc tế. Đây là các mục tiêu đã được định lượng rất rõ ràng, có mốc so sánh cụ thể và quan trọng là gắn với trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan.
Trong cuộc họp gần đây nhất, Thủ tướng cũng đã giao các Phó Thủ tướng chỉ đạo làm việc trực tiếp với các bộ, cơ quan được phân công phụ trách để thực hiện ngay các giải pháp cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Bên cạnh đó, cùng với các mục tiêu, chúng ta cũng xác định những giải pháp trọng tâm để không chỉ cắt giảm thủ tục hành chính mà còn số hóa, tái cấu trúc toàn bộ quy trình, cắt giảm thực chất về thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Phóng viên: Thưa ông, trước ngày 20/4, các bộ, ngành phải trình phương án cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Trong khi hiện nay cả nước vẫn còn khoảng 198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, với hơn 4.600 điều kiện kinh doanh, thì yêu cầu cắt giảm 30% theo chỉ đạo của Trung ương là một nhiệm vụ rất lớn. Vậy theo ông, cần ưu tiên tập trung rà soát, cắt giảm trước ở những lĩnh vực nào để tạo chuyển biến rõ nét nhất?
Ông Nguyễn Hùng Huế: Chúng ta cũng đã xác định rất rõ các tiêu chí về cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm ngành nghề và điều kiện kinh doanh. Trong đó, chúng ta sẽ tập trung: thứ nhất là những ngành nghề kinh doanh không đáp ứng yêu cầu của Điều 7 Luật Đầu tư; thứ hai là các điều kiện kinh doanh sẽ chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Hiện nay, số thủ tục hành chính tiền kiểm chiếm khoảng 41% trong tổng số thủ tục hành chính của cả nước, đây là một con số rất lớn cho thấy dư địa mà chúng ta có thể cải cách là rất cao; thứ ba là chúng ta sẽ cắt giảm những ngành nghề kinh doanh có sự chồng chéo, mâu thuẫn với nhau để giảm gánh nặng về chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Phóng viên: Thưa ông, kết luận đã đặt ra một định hướng rất rõ: cấp bộ chỉ giữ lại tối đa 30% thủ tục hành chính, còn lại phân cấp mạnh cho địa phương. Xin ông cho biết, vì sao Trung ương lựa chọn tỷ lệ này? Và quan trọng hơn, khi thủ tục được đưa về gần dân, gần doanh nghiệp hơn, những lợi ích cụ thể mà người dân và doanh nghiệp được hưởng sẽ là gì?
Ông Nguyễn Hùng Huế: Hiện nay, tổng số thủ tục hành chính do cấp Bộ đang giải quyết chiếm 44,7% trong tổng số các thủ tục hành chính. Theo đánh giá của OECD và kinh nghiệm quốc tế, các nước trung bình chỉ từ 10% đến 30%. Như vậy, ở nước ta, số lượng này còn rất lớn.
Chúng ta phải đẩy mạnh phân cấp để Trung ương chỉ tập trung vào quản lý vĩ mô, đóng vai trò kiến tạo phát triển và xây dựng thể chế. Còn những gì gắn với địa bàn, cơ sở và người dân thì nên phân cấp để địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.
Phóng viên: Thưa ông, phân cấp mạnh cho địa phương là một hướng đi cần thiết, được tham chiếu từ kinh nghiệm quốc tế và cả yêu cầu thực tiễn trong nước. Nhưng để chủ trương này đi vào thực chất, bài toán đặt ra là phải vừa phát huy được tính chủ động của địa phương, vừa giữ được sự thống nhất, thông suốt trong toàn hệ thống hành chính. Vậy đâu là giải pháp để làm được điều đó?
Ông Nguyễn Hùng Huế: Ở đây chủ yếu là vấn đề tổ chức thực hiện, chúng ta sẽ có rất nhiều giải pháp. Thứ nhất là phải thực hiện xây dựng thể chế tốt và chuẩn hóa quy trình trên toàn quốc. Thứ hai là đẩy mạnh số hóa và thực hiện trên môi trường số để có thể theo dõi, giám sát, chỉ đạo và điều hành theo thời gian thực. Thứ ba là phải nâng cao chất lượng của các Trung tâm Phục vụ hành chính công, đồng thời nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi công vụ. Và cuối cùng là tăng cường việc kiểm tra, giám sát, công khai kết quả thực hiện của các địa phương.
Phóng viên: Thưa ông, kết luận lần này đặt ra yêu cầu rất rõ: cắt giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Trong đó, chi phí tuân thủ không chỉ là tiền bạc, mà còn bao gồm thời gian, nhân lực, chi phí dịch vụ và cả cơ hội kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Vậy việc cắt giảm này sẽ được đo đếm như thế nào để bảo đảm minh bạch, cụ thể và thực chất?
Ông Nguyễn Hùng Huế: Về cách thức tính toán chi phí tuân thủ, chúng ta thực hiện theo mô hình chi phí chuẩn của OECD; đây là mô hình mà tất cả các nước hiện nay đang áp dụng. Chúng ta sẽ tính toán đối với từng thủ tục hành chính theo các quy định trước và sau cải cách. Gắn liền với đó là các đối tượng thực hiện và tần suất thực hiện của từng đối tượng. Dữ liệu chúng ta sử dụng để đánh giá dựa trên thực tế thực hiện thủ tục hành chính trong 3 năm gần nhất. Nếu bộ, ngành nào không cắt giảm tương ứng hoặc không đạt được mục tiêu thì coi như không hoàn thành nhiệm vụ.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!