Không chỉ là giải pháp giảm áp lực thi cử, đây còn là bước đi quan trọng nhằm giúp học sinh lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực và điều kiện của bản thân.
Trường THCS Chương Dương, phường Hồng Hà, mỗi năm có khoảng 260 học sinh lớp 9. Song song với nhiệm vụ trang bị kiến thức để học sinh chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập thì nhà trường cũng đặc biệt lưu ý đến công tác tư vấn, định hướng, phân luồng giúp học sinh lựa chọn được môi trường học tập phù hợp.
Bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương cho biết: "Trong suốt 5 năm qua, nhà trường luôn duy trì nền nếp tổ chức ngày hội tư vấn dành riêng cho học sinh khối 9 và phụ huynh. Đây là diễn đàn quan trọng để nhà trường trực tiếp trao đổi về quy chế thi vào lớp 10, cách thức đăng ký nguyện vọng và phân tích các cụm tuyển sinh phù hợp. Đặc biệt, dựa trên việc rà soát và đối chiếu điểm chuẩn của các trường trong khu vực trong 3 năm gần nhất, chúng tôi đưa ra nhiều phương án lựa chọn tối ưu sát với năng lực thực tế của từng em. Mục tiêu cốt lõi của nhà trường là giúp phụ huynh và học sinh xác định được lộ trình thi cử hiệu quả, tiết kiệm nguồn lực và giảm thiểu tối đa áp lực tâm lý cho cả gia đình cũng như xã hội."
Để giảm áp lực cho con trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tới đây, chị Phạm Hồng Hạnh (phường Hà Đông, Hà Nội) tranh thủ tìm thêm trường ngoài công lập cho con để có thêm sự lựa chọn. Học phí, chương trình dạy học, hoạt động ngoại khóa, cơ sở vật chất, được các phụ huynh như chị Hạnh đưa lên bàn cân để tính toán và cân nhắc.
Chị Hạnh chia sẻ: "Trong giai đoạn cao điểm 'nước rút' của kỳ thi vào lớp 10, tôi rất mong muốn được trực tiếp đến trường để nắm bắt cụ thể các quy định mới nhất về tuyển sinh. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về tiêu chuẩn đầu vào, cũng như các chương trình học bổng và chính sách hỗ trợ của nhà trường, sẽ giúp gia đình có cái nhìn toàn diện để đưa ra lộ trình học tập phù hợp nhất với năng lực và nguyện vọng của con em mình."
Cân nhắc các yếu tố năng lực học tập, điều kiện tài chính, nhiều gia đình trong đó có gia đình chị Nguyễn Thị Ánh (phường Hai Bà Trưng) đã chọn lựa đứng ngoài cuộc thi căng thẳng này bằng cách lựa chọn đăng ký vào trường ngoài công lập cho con.
Trên thực tế, một số trường THPT tư thục được nhiều gia đình đánh giá tốt ở Hà Nội có tỷ lệ cạnh tranh suất học cũng khá cao, chỉ tiêu có hạn nhưng lượng hồ sơ nộp vào thường gấp rất nhiều lần.
Ông Nguyễn Quốc Bình - Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh cho biết: "Để trở thành học sinh của trường Lương Thế Vinh, các em cần đảm bảo hai điều kiện tiên quyết: Thứ nhất, về học lực và hạnh kiểm, các em phải đạt loại Tốt trong suốt bốn năm bậc THCS. Thứ hai, các em bắt buộc phải tham dự kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Đặc biệt, nhà trường khuyến khích các em thử sức tại kỳ thi Học bổng Văn Như Cương. Đây không chỉ là cơ hội để các em khẳng định năng lực bản thân mà kết quả từ kỳ thi này còn được sử dụng để cộng điểm ưu tiên trực tiếp vào tổng điểm xét tuyển của trường. Đây chính là 'tấm vé vàng' giúp các em gia tăng cơ hội trúng tuyển và chạm tay vào những suất học bổng giá trị mang tên người thầy sáng lập kính yêu."
Ông Nguyễn Văn Bình - Trưởng phòng Quản lý thi và kiểm định chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nhận định: Việc lựa chọn nguyện vọng phải phù hợp với điều kiện bản thân, trong đó có năng lực học tập, điều kiện đi lại và điều kiện sinh hoạt để làm sao các em có được một cơ hội học tập tốt nhất trong tương lai.
Toàn thành phố hiện có gần 58.000 học viên theo học chương trình giáo dục thường xuyên tại 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp giáo dục thường xuyên, 53 trường trung cấp, cao đẳng và bốn trường đào tạo nghệ thuật, trong đó đa phần học sinh theo học chương trình văn hóa kết hợp với học nghề bởi nhiều lợi ích nổi bật.
Bà Trần Thị Hải Yến - Phó Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên Hoài Đức cho hay: "Là đơn vị giáo dục công lập, chúng tôi đảm bảo cho học sinh được hưởng đầy đủ các chính sách về học phí theo quy định chung của khối THPT. Đặc biệt, theo chủ trương của Nhà nước, các em còn được miễn hoàn toàn học phí đối với chương trình đào tạo trung cấp nghề. Lợi thế lớn nhất của mô hình này chính là việc tối ưu hóa thời gian đào tạo, giúp học sinh có thể tham gia thị trường lao động sớm hơn so với lộ trình truyền thống. Qua khảo sát thực tế, khoảng 25% học sinh sau khi tốt nghiệp sẽ lựa chọn học tiếp lên đại học; số còn lại sẽ theo đuổi hệ liên thông để nâng cao tay nghề hoặc tham gia trực tiếp vào lực lượng lao động. Với các ngành nghề được đào tạo bài bản, bám sát nhu cầu thực tế, các em hoàn toàn đủ năng lực để có việc làm ngay, đảm bảo tương lai nghề nghiệp vững chắc."
Kỳ tuyển sinh năm học 2025 - 2026, Hà Nội có 122 trường THPT công lập, gồm bốn trường chuyên, 115 trường không chuyên và ba trường tự chủ. Tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội phê duyệt là gần 80.000 học sinh. Bước sang năm học 2026 - 2027, con số này được dự báo sẽ tăng khi nhiều trường mới hoàn thiện và đi vào hoạt động ổn định.
Ông Nguyễn Minh Cường - Phó Chủ tịch UBND phường Yên Hòa chia sẻ: "Đến thời điểm hiện tại, chúng tôi đã hoàn tất việc xây dựng và trình UBND Thành phố hồ sơ thành lập trường THPT tại ô đất A11, phường Yên Hòa. Mục tiêu là đưa ngôi trường này đi vào hoạt động và bắt đầu tuyển sinh ngay từ năm học 2026 - 2027, nhằm trực tiếp giảm tải áp lực thi vào lớp 10 cho học sinh trên địa bàn. Với sự quyết tâm và đồng lòng của cấp ủy Đảng, chính quyền cùng nhân dân phường Yên Hòa, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư cho giáo dục trong thời gian tới. Việc nâng cấp và mở rộng các cơ sở học tập không chỉ đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, tạo điều kiện tốt nhất cho con em địa phương phát triển toàn diện."
Khi chỉ tiêu tăng, mạng lưới trường lớp được mở rộng, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 công lập được kỳ vọng giảm bớt, giúp phụ huynh, học sinh yên tâm hơn trước kỳ thi quan trọng, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn Thủ đô.
Việc đa dạng hóa các hướng đi sau THCS, từ trường công lập, ngoài công lập đến giáo dục nghề nghiệp, đang mở ra nhiều cơ hội cho học sinh Thủ đô. Khi công tác phân luồng được thực hiện hiệu quả, cùng với sự đồng hành của gia đình và nhà trường, áp lực thi vào lớp 10 sẽ từng bước được giảm bớt. Quan trọng hơn, mỗi học sinh sẽ có điều kiện lựa chọn con đường phù hợp, hướng tới phát triển năng lực và đảm bảo tương lai bền vững.