Đảng dẫn dắt dân tộc vững bước trong mùa xuân mới

Đại hội không chỉ đặt ra những mục tiêu phát triển, mà sâu xa hơn, đặt ra một yêu cầu cốt lõi: làm thế nào để nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, để khát vọng phát triển trở thành động lực hành động trong toàn xã hội. PGS.TS. Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, một nhà nghiên cứu có nhiều năm gắn bó với công tác lý luận, thực tiễn về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, sẽ cùng phân tích sâu hơn những vấn đề này.

Phóng viên: Xin chào và xin cảm ơn PGS. TS. Lê Văn Cường đã tham gia chia sẻ cùng chương trình. Thưa ông, trong những ngày đầu xuân, khi mỗi người Việt Nam đều hướng tới những điều tốt đẹp cho năm mới, cho gia đình và cho đất nước, nhìn lại Đại hội XIV vừa qua, ông cảm nhận thế nào về mùa xuân mới của dân tộc mà Đại hội đang mở ra?

PGS. TS Lê Văn Cường: Tôi nhớ lại Bác Hồ cũng có một câu rất hay khi nói với thế hệ trẻ một năm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ, tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội. Có thể nói là nhiều nhiệm kỳ chúng ta thường tổ chức vào đầu năm. Riêng nhiệm kỳ này thì tôi thấy có rất nhiều những nội dung mới mang tính chất là khởi đầu như Bác nói mùa xuân là khởi đầu. Thứ nhất là chúng ta tổng kết 40 năm đổi mới 1986-2026, từ tổng kết đó để rồi chúng ta có một nét mới. Đó là chúng ta lần thứ hai bổ sung vào nền tảng tư tưởng của Đảng. Lần thứ nhất là Đại hội năm 1991 - Đại hội VII, bên cạnh chủ nghĩa Mác - Lênin, chúng ta bổ sung Tư tưởng Hồ Chí Minh và lần này Đại hội XIV chúng ta bổ sung lý luận về đường lối đổi mới. Hiện nay, nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới làm nền tảng tư tưởng kim chỉ nam cho hành động.

Thứ hai chúng ta cũng thấy có những cái rất mới, một điều mới chúng ta nói về mặt hình thức, một chút kết cấu nhìn bên ngoài thấy được là văn kiện của chúng ta tích hợp lại, trước kia là truyền thống, là ba báo cáo có tính độc lập: báo cáo chính trị, báo cáo kinh tế xã hội, báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành Điều lệ Đảng. Đến nay chúng ta tích hợp trong báo cáo chính trị. Từ vấn đề tích hợp đó, ngay như trong phiên khai mạc, bản báo cáo của Tổng Bí thư Tô Lâm lại có một tính khái quát lại ngắn gọn, xúc tích hơn nữa và chúng ta thấy có một điểm mới, đó là rút ngắn được độ trễ khi đưa nghị quyết vào cuộc sống, nghĩa là biến luôn thành chương trình hành động - một điểm mới chưa từng có tại một kỳ đại hội nào.

Chúng ta rút ngắn được 1,5 ngày của Đại hội. Sự rút ngắn này về mặt hình thức là tiết kiệm được thời gian, công sức, nhưng đằng sau ấy là chúng ta đi vào trọng tâm hơn những báo cáo tham luận ở Đại hội, cũng như đưa ra biện pháp tháo gỡ, giải quyết. Vấn đề thứ hai, công tác nhân sự cũng đạt được sự đồng thuận rất cao. Chính vì vậy chúng ta rút ngắn được thời gian tổ chức Đại hội và khi rút ngắn được như vậy thì chúng ta có thêm thời gian cơ học để đưa nghị quyết Đại hội vào cuộc sống. Về nội dung, chúng ta có thể khái quát là Đại hội của hành động. Quan trọng nhất là đề ra chủ trương, đường lối để lãnh đạo đất nước trong một nhiệm kỳ, như Đại hội lần này là cả một thời kỳ, tầm nhìn đến tận năm 2045 - 100 năm thành lập nước. Đây là Đại hội của hành động và một điểm nhấn là cách tiếp cận có sự thay đổi, là tất cả mục tiêu của Đảng thì hướng tới người dân, phục vụ nhân dân, lấy hạnh phúc của người dân làm mục tiêu phấn đấu.

Phóng viên: Thưa PGS.TS Lê Văn Cường, ở góc nhìn của một nhà nghiên cứu về xây dựng Đảng, ông nhìn nhận đâu là điểm mới căn bản nhất trong tư duy lãnh đạo của Đảng được thể hiện tại Đại hội XIV, đặc biệt là trong cách tiếp cận về phát triển con người, về thể chế phát triển và về khát vọng dân tộc trong kỷ nguyên mới. Những điểm mới ấy cho thấy, Đảng đang thay đổi như thế nào trong cách nhìn về mục tiêu và động lực phát triển đất nước?

PGS. TS Lê Văn Cường: Thứ nhất là chúng ta thấy người dân là trung tâm, điều này được xác định rõ trong tiến trình cách mạng, dân là gốc, dân là chủ và mục tiêu hướng tới thực sự là người dân được làm chủ. Đây là một điểm rất mới, trục trung tâm là dân, là hạt nhân. Ở Đại hội XIII, từ dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra thì ta đã bổ sung thêm: dân giám sát và dân thụ hưởng. Cách tiếp cận mới ở Đại hội XIV là người dân không chỉ là mục tiêu hướng tới mà người dân còn chính là động lực.

Ví dụ xóa đói giảm nghèo bền vững là chúng ta được thế giới rất ca ngợi. Vấn đề ở đây là người ta cũng phải tự vươn lên, từ xưa các cụ dạy là cho cần câu còn hơn cho con cá, cho cục vàng không bằng chỉ đàng làm ăn. Chính khi người ta tự thấy rằng khơi dậy được khát vọng phát triển, người ta lại trở thành chủ thể thì lúc này chúng ta mới tạo ra được sức bật, nó tạo ra một điểm hội tụ là ý Đảng, hợp với lòng dân. Chúng ta khơi dậy được khát vọng phát triển thì chính là nguồn sức mạnh nội sinh sẽ được phát triển.

Tầm trí tuệ của Đảng ở đây đó là sự định hướng, dẫn dắt, để rồi vấn đề ấy khơi thông được các nguồn lực cũng như tháo gỡ được những điểm nghẽn. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà người dân chính là chủ thể của công cuộc đổi mới này, chủ thể của vấn đề phát triển kinh tế - xã hội. Chăm lo cho người dân, hướng tới người dân là có tính toàn diện chứ không phải lợi ích vật chất đơn thuần.

Phóng viên: Đại hội XIV tiếp tục khẳng định xây dựng Đảng là then chốt, là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững của đất nước. Nhưng trong bối cảnh xã hội số, kinh tế tri thức và hội nhập toàn diện, theo ông, việc xây dựng Đảng trong giai đoạn tới cần đổi mới ra sao để Đảng không chỉ giữ vai trò lãnh đạo chính trị, mà còn thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt tư duy phát triển, dẫn dắt cải cách thể chế và dẫn dắt khát vọng dân tộc trong dài hạn? Đặc biệt, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chiến lược cần được nhìn nhận và đổi mới như thế nào để đáp ứng yêu cầu của một thời kỳ phát triển mới?

PGS. TS Lê Văn Cường: Bốn nhiệm vụ trọng tâm của Đại hội XIII đề ra thì được văn kiện Đại hội XIV nhắc lại có sự bổ sung và phát triển. Trong đó nội dung thứ hai xây dựng Đảng là then chốt vẫn được giữ nguyên. Đảng là lực lượng, là chủ thể duy nhất lãnh đạo thì bây giờ là đối tượng lãnh đạo, môi trường lãnh đạo thay đổi thì đương nhiên nội dung lãnh đạo, phương thức lãnh đạo cũng phải thay đổi theo. Có một câu mà tôi rất tâm đắc của Lenin đó là: "Khuyết điểm là ưu điểm của ngày hôm qua kéo dài cho đến ngày hôm nay". Thay đổi đầu tiên là thay đổi về mặt tư duy, tư duy để Đảng là lực lượng lãnh đạo thì Đảng phải xứng tầm, bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ để từ đó dẫn dắt, định hướng, đề ra được chủ trương, đường lối đúng đắn, phù hợp.

Hiện nay, đất nước chúng ta hội nhập rất sâu rộng, nhưng càng sâu rộng thì cũng tạo ra cho chúng ta một sức ép. Nếu trí tuệ, năng lực lãnh đạo của Đảng không nâng lên được thì chúng ta sẽ chi phối và mất chủ động, lệ thuộc về chính trị. Bây giờ là cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư, thì rõ ràng không thể dùng phương thức lãnh đạo cũ được. Ví dụ từ nhiệm kỳ XI ta lấy đã ý kiến nhân dân góp ý cho văn kiện Đảng, thì lần này Đại hội XIV chúng ta còn lấy ý kiến trên môi trường số qua ứng dụng VNeID. Chúng ta đã thu được 14 triệu lượt đóng góp ý kiến của nhân dân và hơn 5 triệu lượt ý kiến của cán bộ, đảng viên. Chúng ta thấy là Đảng cũng có sự chuyển mình để phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới. Chúng ta chủ động, thích ứng để cuối cùng nâng cao được năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu để rồi xứng đáng là lực lượng duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới.

Phóng viên: Một trong những yếu tố quyết định niềm tin của nhân dân đối với Đảng chính là tính gương mẫu, liêm chính và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Theo ông, trong giai đoạn tới, việc xây dựng văn hóa nêu gương trong Đảng cần được thực hiện ra sao để không chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà trở thành chuẩn mực hành vi, thấm sâu vào từng cấp lãnh đạo, từng cơ quan, từng vị trí công tác?

PGS. TS Lê Văn Cường: Tôi cũng muốn chia sẻ để các đồng chí, các bạn nắm được một chút, trong các phương thức lãnh đạo truyền thống thì Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII chúng ta có Nghị quyết 28 về đổi mới phương thức lãnh đạo cầm quyền của Đảng. Trong điều kiện mới thì chúng ta có tách ra một nội dung về lãnh đạo thông qua phương thức nêu gương. Bởi vì Bác Hồ đã dạy, một tấm gương người sống thì có giá trị bằng hàng trăm bài diễn văn tuyên truyền. Ví dụ quy định 08 về vấn đề nêu gương, trước hết là của Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, rồi chúng ta có quy định 144 về chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên trong cái thời kỳ tới, chúng ta cũng có quy định về bảo vệ cán bộ, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách.

Chúng ta còn hướng tới một điểm mới của Đại hội XIV lần này, đó là xây dựng văn hóa liêm chính và tôi cho rằng nó còn cao hơn vấn đề nêu gương. Bởi vì lúc ấy nó trở thành biểu tượng để người ta phấn đấu. Cái gốc của vấn đề chính là đạo đức cách mạng, rèn luyện đạo đức cách mạng và muốn rèn luyện đạo đức cách mạng thì tôi cho rằng mỗi người cán bộ, đảng viên chỉ cần nằm lòng một câu của Bác, đó là: "Làm bất cứ việc gì cũng phải suy nghĩ, việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh". Cũng như Tổng Bí thư Tô Lâm có bài phát biểu ở Đại hội, đó là mỗi cán bộ, đảng viên trước khi làm việc gì thì cũng phải tự đặt ra cho mình câu hỏi việc này có lợi cho ai, việc này có ích gì cho đất nước, cho Tổ quốc, cho nhân dân và nó có những ảnh hưởng tác động như thế nào. Đảng viên đi trước làng nước theo sau. Hiện nay có hơn một trăm triệu dân nhưng chỉ có hơn 5-6 triệu đảng viên, nghĩa là mình là số nhỏ, mình là số nhỏ nhưng mình phải nêu gương, làm đầu tàu, gương mẫu thì người dân mới đi theo mình.

Phóng viên: Mỗi kỳ Đại hội của Đảng đều gắn với một mùa xuân mới của đất nước. Nhưng mùa xuân sau Đại hội XIV mang một sắc thái rất đặc biệt: đó là mùa xuân của khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn, tự tin hơn, chủ động hơn trong một thế giới nhiều bất định. Theo ông, mùa xuân mới của dân tộc Việt Nam hôm nay nên được hiểu như thế nào và làm sao để khát vọng phát triển thực sự trở thành động lực nội sinh, thấm sâu vào từng chính sách, từng chương trình hành động và từng lựa chọn của mỗi cá nhân trong xã hội?

PGS. TS Lê Văn Cường: Đại hội XIV chúng ta xác định bước vào một kỷ nguyên mới. Chúng ta tổng kết 40 năm đổi mới từ năm 1986. Vậy thì đây là giai đoạn mùa xuân của sự hội tụ. Nó hội tụ cả về thế và lực, hội tụ cả về sức mạnh vật chất và sức mạnh tinh thần. Nó tạo ra được tiền đề để chúng ta bước vào kỷ nguyên mới. Bởi về mặt lý luận đã tổng kết 40 năm đổi mới và nó tạo ra tiền đề để chúng ta phát triển. Thứ hai là về mặt thực tế, chúng ta đang rất thuận lợi, chúng ta đang ở thời kỳ dân số vàng, không một quốc gia, dân tộc nào bứt phá phát triển được nếu như không tận dụng lợi thế của thời kỳ dân số vàng ấy. Cho nên chúng ta cần phải cất cánh ở giai đoạn này và hai nữa là cơ hội, thời cơ đang thuận lợi. Cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư cạnh tranh giữa các nước lớn tạo ra cả thời cơ nhưng cũng có thách thức. Chúng ta phải nắm bắt được thời cơ để phát triển - đó là mùa xuân vừa mang theo sự khát vọng, nhưng cũng đặt ra những thách thức và những yêu cầu rất cao. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nói, chúng ta không tranh thủ được là chúng ta có tội với dân tộc, với những thế hệ tương lai. Vì vậy, khát vọng mùa xuân này phải làm sao vượt qua được những thách thức, nắm bắt được thời cơ để thực hiện khát vọng đưa đất nước phát triển.

Phóng viên: Xin được cảm ơn PGS. TS Lê Văn Cường.

Sau Đại hội XIV, đất nước bước vào một chặng đường mới với những cơ hội lớn chưa từng có, nhưng cũng đối diện với những thách thức phức tạp hơn, đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới mạnh mẽ và sự đồng thuận xã hội sâu rộng hơn bao giờ hết. Trong hành trình ấy, vai trò dẫn dắt của Đảng không chỉ nằm ở việc hoạch định đường lối đúng đắn, mà còn nằm ở khả năng truyền cảm hứng, khơi dậy khát vọng, tạo dựng niềm tin và biến niềm tin ấy thành sức mạnh hành động trong toàn xã hội.

Khi nghị quyết thực sự trở thành động lực phát triển, khi mỗi cán bộ, đảng viên thực sự là tấm gương về trách nhiệm và cống hiến và khi mỗi người dân đều ý thức được vai trò của mình trong vận mệnh chung của đất nước thì mùa xuân của Việt Nam sẽ không chỉ là một khoảnh khắc trong năm, mà là một mùa xuân dài của đổi mới, thịnh vượng và hạnh phúc, nơi khát vọng dân tộc được nuôi dưỡng bằng trí tuệ, bằng niềm tin và bằng hành động bền bỉ trên con đường đi tới tương lai.

Bài viết hay? Hãy đánh giá bài viết