Nếu nhìn riêng con số 80%, nhiều người có thể cho rằng đây là một mục tiêu rất tham vọng. Nhưng khi đặt trong bối cảnh quốc tế, mục tiêu này thực ra phản ánh khá rõ xu thế tiêu dùng đang diễn ra trên toàn cầu.
Ở nhiều nền kinh tế có thương mại điện tử phát triển mạnh như Trung Quốc hay Hàn Quốc, mua sắm trực tuyến đã trở thành một phần rất phổ biến của đời sống. Tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng bán lẻ tại Trung Quốc đã vượt ngưỡng 30%, còn tại Hàn Quốc cũng duy trì trên 25%. Ngay tại Mỹ - một thị trường bán lẻ truyền thống rất lớn - thương mại điện tử hiện chiếm khoảng 15 - 16% tổng doanh số bán lẻ.
So với những con số đó, mục tiêu 17 - 20% của Hà Nội vào năm 2030 có thể xem là một bước tiến phù hợp với tốc độ phát triển của thị trường trong nước, đồng thời vẫn giữ được sự cân bằng giữa bán lẻ truyền thống và kênh thương mại điện tử.
Điều đáng chú ý là kế hoạch này không chỉ dừng ở câu chuyện người dân mua sắm online. Thành phố còn đặt ra hàng loạt chỉ tiêu liên quan đến hạ tầng kinh tế số: 80% giao dịch thương mại điện tử thanh toán không dùng tiền mặt; 70% doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; 100% doanh nghiệp sử dụng hợp đồng điện tử; và 90% giao dịch có hóa đơn điện tử.
Những mục tiêu này cho thấy thương mại điện tử đang được nhìn nhận không chỉ như một kênh bán hàng, mà là một cấu phần quan trọng của quá trình chuyển đổi số trong nền kinh tế đô thị.
Thực tế những năm gần đây cho thấy, sự thay đổi khá rõ trong thói quen tiêu dùng của người dân. Từ việc đặt đồ ăn, mua sắm nhu yếu phẩm, cho đến các sản phẩm điện tử hay dịch vụ du lịch, ngày càng nhiều giao dịch được thực hiện qua các nền tảng trực tuyến. Thị trường bán lẻ vì thế cũng đang dịch chuyển từ mô hình cửa hàng truyền thống sang mô hình kết hợp giữa offline và online.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, thương mại điện tử mở ra cơ hội mở rộng thị trường với chi phí thấp hơn so với các kênh bán lẻ truyền thống. Một cửa hàng nhỏ cũng có thể tiếp cận khách hàng trên phạm vi cả nước, thậm chí tham gia vào hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là không ít thách thức. Khi hoạt động mua bán diễn ra trên môi trường số, các vấn đề như quản lý chất lượng hàng hóa, bảo vệ dữ liệu cá nhân, hay phòng chống gian lận thương mại cũng trở nên phức tạp hơn.
Chính vì vậy, trong kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn tới, Hà Nội cũng đặt mục tiêu đào tạo khoảng 10.000 tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và sinh viên về kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực thích ứng của cả người bán lẫn người mua trong môi trường kinh doanh số.
Có thể thấy, mục tiêu 80% dân số tham gia mua sắm trực tuyến không đơn thuần là một chỉ tiêu thống kê. Nó phản ánh một quá trình chuyển dịch sâu rộng trong hành vi tiêu dùng và phương thức kinh doanh.
Trong tương lai, chợ truyền thống, cửa hàng bán lẻ và siêu thị vẫn sẽ tiếp tục tồn tại. Nhưng bên cạnh đó, “khu chợ số” trên các nền tảng thương mại điện tử sẽ ngày càng mở rộng, trở thành một phần không thể thiếu của đời sống kinh tế đô thị.
Và thách thức đặt ra lúc này không phải là có nên phát triển thương mại điện tử hay không, mà là làm thế nào để hệ sinh thái thương mại điện tử phát triển minh bạch, an toàn và bền vững, để sự tiện lợi của công nghệ thực sự mang lại giá trị cho cả người tiêu dùng, doanh nghiệp và nền kinh tế.