Thủ đô Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển với áp lực ngày càng lớn: đô thị hóa nhanh, mật độ dân số cao, yêu cầu quản trị phức tạp hơn, đặc biệt trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi tốc độ xử lý và độ chính xác gần như tuyệt đối. Mỗi ngày, hàng nghìn vụ việc liên quan đến an ninh trật tự, giao thông, phòng cháy, cứu nạn… cần được giải quyết kịp thời và hiệu quả. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo không còn là khẩu hiệu, mà trở thành yêu cầu mang tính sống còn đối với năng lực quản trị đô thị. Chính vì vậy, việc Hà Nội chính thức ra mắt Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo không chỉ là một sự kiện tổ chức bộ máy, mà cho thấy thành phố bắt đầu chủ động tổ chức lại không gian đổi mới sáng tạo của mình bằng một đầu mối có tư cách pháp lý rõ ràng, cơ chế vận hành linh hoạt và gắn chặt với thực tiễn thị trường.
Đáng chú ý, tại sự kiện này, sự phối hợp giữa Công an thành phố và Trung tâm Đổi mới sáng tạo trong việc phát triển nền tảng bản đồ số Hà Nội Smart Police là một minh chứng cụ thể. Hệ thống định vị, điều phối lực lượng theo thời gian thực; ứng dụng AI nhận diện hành vi vi phạm qua camera; tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn; nghiên cứu thí điểm giám sát trên không bằng thiết bị bay không người lái… Tất cả cho thấy chuyển đổi số không chỉ để “hiện đại hóa”, mà để rút ngắn thời gian phản ứng, tối ưu hóa nhân lực và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Đó là chuyển biến từ xử lý “kịp thời” sang quản trị “chủ động”.
Theo công bố tại buổi lễ, trung tâm được định vị không chỉ để giải bài toán an ninh hay giao thông, mà để vận hành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia đặt tại Thủ đô. Ba trọng tâm chiến lược được công bố: thu hút cộng đồng sáng tạo toàn cầu, đẩy mạnh chiến lược đối ngoại nhân tài và dẫn dắt ngành sáng tạo nội địa… phản ánh một tư duy mở và chủ động.
Trong đó, việc định vị Hà Nội như một “HUB thử nghiệm có kiểm soát” đáng chú ý. Singapore từng đi trước bằng cách xây dựng cơ chế sandbox trong lĩnh vực fintech và công nghệ số, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm mới trong khung pháp lý linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống. Nhờ vậy, quốc đảo này trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, thu hút dòng vốn và nhà sáng lập toàn cầu. Điểm cốt lõi không nằm ở diện tích hay dân số, mà ở năng lực thiết kế không gian chính sách phù hợp với tốc độ công nghệ.
Hà Nội, với quy mô thị trường lớn hơn và chiều sâu văn hóa đặc biệt, nếu biết tận dụng lợi thế này, hoàn toàn có thể tạo ra “phòng thí nghiệm đô thị” mang tầm khu vực. Việc thu hút nhà sáng lập Việt kiều, các doanh nghiệp công nghệ đang đặt trụ sở ở Singapore, Mỹ, châu Âu quay trở lại Hà Nội không chỉ là câu chuyện thuế hay chi phí, mà là tạo môi trường đủ minh bạch, đủ ổn định và đủ hấp dẫn để họ yên tâm xây dựng hệ sinh thái lâu dài.
Một điểm khác biệt quan trọng của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội là đặt công nghiệp sáng tạo, đặc biệt là công nghiệp văn hóa vào trung tâm chiến lược. Hà Nội không thiếu di sản, nhưng di sản nếu chỉ dừng ở bảo tồn sẽ trở thành “tĩnh”. Khi kết hợp với AI, dữ liệu lớn, AR/VR, nội dung số, những giá trị ấy có thể chuyển hóa thành tài sản kinh tế sống động: du lịch trải nghiệm số, thiết kế văn hóa, sản phẩm sáng tạo mang bản sắc Thủ đô. Mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045 của các ngành công nghiệp văn hóa không thể đạt được nếu thiếu một đầu mối điều phối như vậy.
Mô hình bốn giai đoạn gồm: kết nối, ươm tạo, xây nền tảng và mở rộng, cho thấy trung tâm không chỉ dừng ở ý tưởng. Từ việc thu thập bài toán thực tiễn của khu vực công và tư, hỗ trợ chuyển ý tưởng thành sản phẩm thử nghiệm, hoàn thiện pháp lý sở hữu trí tuệ, đến kết nối quỹ đầu tư mạo hiểm và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát… chuỗi giá trị được thiết kế khép kín. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều lĩnh vực kinh tế số nội địa đang chịu sức ép cạnh tranh từ nền tảng đa quốc gia.
Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Một trung tâm đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra đầu ra đo lường được: doanh nghiệp được ươm tạo thành công, công nghệ được thương mại hóa, thời gian xử lý vụ việc đô thị được rút ngắn, mức độ hài lòng của người dân được cải thiện. Nếu không, nguy cơ “hành chính hóa” sáng tạo là điều phải tính tới.
Bài học từ Singapore cho thấy, yếu tố quyết định không chỉ là tầm nhìn, mà là kỷ luật thực thi và tính minh bạch trong vận hành. Khi Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt nhưng không thay thế thị trường; khi dữ liệu được chia sẻ có kiểm soát; khi cơ chế sandbox thực sự cho phép thử và sửa; khi dòng vốn xã hội được huy động hiệu quả, lúc đó hệ sinh thái mới hình thành bền vững.
Việc thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội vì thế cần được nhìn nhận như một bước đi thể chế. Nó cho thấy Hà Nội lựa chọn đặt khoa học công nghệ, dữ liệu và công nghiệp sáng tạo làm trụ cột tăng trưởng mới. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, sức mạnh của một thành phố không chỉ nằm ở hạ tầng vật lý, mà ở khả năng tổ chức tri thức, kết nối nhân tài và biến ý tưởng thành giá trị thực.
Nếu được vận hành đúng tinh thần đã công bố: “kỷ cương, chuyên nghiệp, minh bạch và hướng tới phục vụ người dân”, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội có thể trở thành động cơ thúc đẩy Hà Nội chuyển mình từ “thành phố quản lý tốt” sang “thành phố sáng tạo và dẫn dắt”.