Nhà tôi cách Hồ Tây không xa. Bởi thế, ngay từ lúc còn là thiếu nữ, tôi đã được ngắm nhìn Hồ Tây qua cả bốn mùa. Và với tôi, mùa xuân ở Hồ Tây là mùa của những điều bắt đầu. Sau những ngày đông, cây cối quanh hồ như chợt tỉnh giấc. Những buổi sáng đầu năm, tôi thường thích đi một vòng quanh hồ. Mặt nước phẳng và trong, bên kia là những mái chùa thấp thoáng sau hàng cây. Chùa Trấn Quốc nằm nép mình bên đường Thanh Niên, rêu phong và tĩnh lặng. Có những hôm đi qua, nghe tiếng chuông ngân lên giữa khoảng không mênh mang, tự nhiên thấy những lo toan trong lòng cũng lắng xuống.
Tôi từng nghĩ Hồ Tây có một khả năng rất đặc biệt: khiến người ta biết sống chậm lại. Giữa một Hà Nội ngày càng đông đúc, chỉ cần đứng bên hồ nhìn khoảng nước rộng trước mặt, tôi đã có cảm giác thành phố bỗng lùi ra xa. Người già đi bộ, tập thể dục, chơi cờ; người trẻ gặp gỡ, chụp ảnh, uống cà phê; những gia đình đưa trẻ nhỏ ra chơi. Mỗi người một lý do để đến, nhưng dường như ai cũng tìm thấy ở Hồ Tây một khoảng bình yên cho riêng mình.
Rồi mùa hạ đến. Hồ Tây trở nên rực rỡ với bằng lăng tím, phượng đỏ, muồng hoàng yến vàng trong nắng. Và đặc biệt, mùa hạ Hồ Tây có sen - thứ hương sắc dường như đã trở thành ký ức của riêng vùng hồ. Sen Hồ Tây không chỉ đẹp ở sắc hoa mà còn ở hương thơm thanh khiết, dịu dàng thoảng trong gió. Những bông sen Bách Diệp nhiều cánh từ lâu đã trở thành một nét riêng của vùng Hồ Tây. Người Hà Nội hái sen, ướp trà rồi thong thả thưởng thức. Đó không chỉ là cách uống trà, mà còn là cách người ta giữ lại một chút tinh tế của mùa hè Hà Nội. Tôi nhớ những mùa sen đã đi qua đời mình như thế.
Rồi mùa thu đến, Hồ Tây lại mang một vẻ đẹp khác. Có lẽ đây là mùa tôi yêu nhất. Gió đi qua mặt hồ nhẹ hơn, trời cao hơn, ánh sáng dịu hơn. Những buổi chiều, mặt nước hứng lấy màu trời. Khi hoàng hôn xuống, một vệt nắng vàng óng trải dài trên mặt hồ rồi chuyển dần sang tím nhạt.
Có những buổi chiều tôi chỉ ngồi bên hồ, một tách cà phê, một khoảng nước trước mặt và những suy nghĩ rất cũ. Hồ Tây đã chứng kiến một phần tuổi trẻ của tôi. Đã có những ngày tôi ngồi bên hồ, nghĩ về tình yêu, về những dự định phía trước, về một người mà khi ấy tôi tin rằng mình sẽ yêu mãi. Rồi thời gian trôi đi. Có người ở lại, có người rời xa. Có tình yêu trở thành kỷ niệm, có những ước mơ ngày trẻ đến hôm nay mới nhận ra mình đã đi một con đường khác.
Nhưng lạ thay, mỗi lần trở lại Hồ Tây, tôi không thấy buồn. Có lẽ bởi mặt hồ đã nói với tôi một điều: nước luôn chuyển động, nhưng hồ vẫn ở đó. Cuộc đời con người cũng vậy. Những gì đã qua không thể giữ lại, nhưng ký ức có thể ở lại theo một cách rất dịu dàng.
Và rồi mùa đông đến. Những ngày sương mù, mặt hồ và bầu trời gần như hòa làm một, ranh giới giữa mây và nước trở nên mơ hồ. Những ngày mưa giông, mặt hồ vốn hiền hòa bỗng trở nên dữ dội. Tôi từng nhìn Hồ Tây trong những ngày như thế và nhận ra, một nơi ta yêu không phải lúc nào cũng chỉ có những ngày dịu dàng. Có khi chính những ngày gió nổi, sóng dâng lại khiến ta hiểu hơn sức chịu đựng và sự bền bỉ của mình.
Nhưng Hồ Tây không chỉ có cảnh sắc. Hồ Tây còn có những hương vị mà người ta nhớ đến là nhớ cả một vùng ký ức. Nhắc đến Hồ Tây, tôi không thể quên bánh tôm. Tôi nhớ một lần, anh họ xa quê hơn chục năm trở về, vừa xuống sân bay Nội Bài, anh đã gọi điện bảo tôi: “Đưa anh đến Hồ Tây ăn bánh tôm”. Tôi hỏi sao không về nhà nghỉ ngơi trước. Anh cười, bảo rằng ở một phương trời xa, lâu lâu vẫn có người làm bánh tôm, nhưng ăn thế nào cũng không thấy đúng vị.
Tôi hiểu. Bởi có những món ăn, cái ngon không chỉ nằm trong nguyên liệu hay cách chế biến. Nó còn nằm trong không gian, trong ký ức và trong cảm giác được trở về. Hôm ấy, giữa Hồ Tây, chúng tôi vừa ăn bánh tôm vừa nói với nhau đủ chuyện: những năm tháng xa quê, những người đã gặp, những người đã mất, những đổi thay của Hà Nội. Và tôi nhận ra, đôi khi một món ăn có thể làm được điều mà rất nhiều lời nói không làm được: đưa một người trở về gần hơn với quê hương.
Hồ Tây cũng là nơi người ta tìm đến khi muốn lưu giữ một khoảnh khắc đẹp. Những con đường ven hồ, những quán nhỏ nhìn ra mặt nước, những ánh đèn vàng soi xuống hồ mỗi khi đêm về. Có những đôi bạn trẻ ngồi bên nhau, những cặp đôi chụp ảnh, những người một mình nhâm nhi cà phê và lặng lẽ nhìn mặt nước.
Tôi thích nhất những lúc Hồ Tây không quá đông. Khi ấy, thành phố dường như chỉ còn lại tiếng gió, tiếng xe rất xa và mặt nước âm thầm chuyển động. Ngồi trước hồ, người ta có thể nghĩ về rất nhiều điều, nhưng sau cùng thường chỉ còn lại một điều: Mình đang sống.
Tôi đã đi qua mùa xuân của những bắt đầu, mùa hạ của những rung động, mùa thu của những nhớ thương và mùa đông của những khoảng lặng bên Hồ Tây. Bốn mùa cứ thế nối nhau. Hoa vẫn nở rồi tàn. Sen vẫn đến rồi đi. Những chiếc lá vẫn xanh rồi vàng. Mặt hồ vẫn ngày ngày đón bình minh và tiễn những vệt nắng cuối chiều. Chỉ có con người là thay đổi. Chúng ta lớn lên, yêu thương, chia xa, thành công, thất bại, rồi có những lúc mệt mỏi chỉ muốn tìm một nơi quen thuộc để ngồi xuống. Với tôi, nơi ấy là Hồ Tây.
Thời gian có thể đưa chúng ta đi rất xa. Nhưng ký ức vẫn cho chúng ta một con đường để trở về. Với tôi, con đường ấy nhiều khi bắt đầu từ một mặt hồ mênh mang, một làn gió quen, một tiếng chuông chùa vọng lại trong chiều hay đơn giản chỉ là một buổi hoàng hôn Hồ Tây. Để rồi đứng trước mặt hồ, tôi lại thấy mình của những năm tháng cũ. Một người trẻ đã từng yêu, từng mơ, từng tin vào những điều rất đẹp.
Và tôi mỉm cười. Bởi sau tất cả những đổi thay của cuộc đời, có những nơi vẫn ở đó để nhắc ta rằng: mình đã từng có một tuổi trẻ rất đẹp.
Cao Thanh Minh