Kinh tế băng tuyết đang nổi lên như một động lực mới, đóng góp ngày càng rõ nét cho phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt tại các khu vực Đông Bắc và miền Bắc Trung Quốc. Trung Quốc xác định phát triển kinh tế băng tuyết như một hướng đi chiến lược mang tầm quốc gia. Trong nhiều văn kiện quan trọng những năm qua, chính phủ nước này luôn nhấn mạnh yêu cầu “biến băng tuyết lạnh giá thành tài nguyên nóng,” thúc đẩy phát triển toàn diện các ngành công nghiệp liên quan đến băng tuyết.
Tốc độ phát triển nhanh chóng của kinh tế băng tuyết
Kinh tế băng tuyết Trung Quốc đang tăng trưởng nhanh chóng. Từ chỗ chủ yếu được thúc đẩy bởi các sự kiện thể thao lớn, lĩnh vực này đang chuyển mình thành một hệ sinh thái công nghiệp bền vững, dựa trên sản xuất tiên tiến, đổi mới công nghệ và phát triển xanh. Sự chuyển dịch này mở ra không gian tăng trưởng mới cho hợp tác toàn cầu trên toàn chuỗi giá trị băng tuyết, đồng thời phản ánh xu hướng chuyển đổi rộng hơn của Trung Quốc hướng tới phát triển kinh tế chất lượng cao.
Số người tham gia các môn thể thao băng tuyết tại Trung Quốc đang tăng mạnh, kéo theo nhu cầu lớn trong sản xuất thiết bị, xây dựng và vận hành cơ sở vật chất, đào tạo – giáo dục và du lịch mùa đông. Tiêu dùng cũng đang nâng cấp, từ trải nghiệm mang tính phong trào sang nhu cầu chuyên nghiệp, chất lượng cao và chuyên sâu hơn, tạo dư địa rộng mở cho các thương hiệu, công nghệ và nhà cung cấp dịch vụ quốc tế.
Theo báo cáo năm 2025 của PwC về ngành băng tuyết Trung Quốc, lĩnh vực này đã bước vào “thời kỳ phát triển vàng”. Ở tầm nhìn toàn cầu, Trung Quốc – một thị trường mới nổi lớn đang tận dụng sức lan tỏa của các sự kiện thể thao quốc tế để thúc đẩy tăng trưởng, tái định hình cục diện thể thao băng tuyết thế giới và tạo ra ngày càng nhiều cơ hội cho cả doanh nghiệp trong nước lẫn quốc tế.
Tỉnh Hắc Long Giang là một minh chứng điển hình. Năm 2024, quy mô kinh tế băng tuyết của tỉnh đạt khoảng 266,17 tỷ nhân dân tệ (37,77 tỷ USD), trong đó du lịch băng tuyết chiếm khoảng 182,33 tỷ nhân dân tệ. Những con số này cho thấy du lịch băng tuyết là một trong những động lực tiêu dùng năng động nhất trong năm, thúc đẩy tăng trưởng các lĩnh vực lưu trú, vận tải, ăn uống, bán lẻ và dịch vụ liên quan.
Không chỉ dừng ở du lịch, kinh tế băng tuyết còn phản ánh quá trình nâng cấp rộng lớn của ngành sản xuất Trung Quốc theo hướng cao cấp hơn, thông minh hơn và xanh hơn. Với doanh nghiệp giữ vai trò chủ thể và đổi mới công nghệ làm động lực cốt lõi, các “lực lượng sản xuất chất lượng mới” đang dần hình thành trong toàn ngành.
Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình đổi mới trong các lĩnh vực công nghệ then chốt như xây dựng địa điểm thi đấu, tạo tuyết nhân tạo, làm lạnh tiết kiệm năng lượng và vận hành thông minh. Dư địa hợp tác nghiên cứu – phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ và đồng xây dựng tiêu chuẩn giữa doanh nghiệp Trung Quốc và quốc tế là rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực chất làm lạnh xanh, hệ thống năng lượng carbon thấp, thiết bị thông minh và công nghệ quản lý sự kiện.
Phát triển carbon thấp đã trở thành đặc trưng nổi bật của ngành băng tuyết Trung Quốc. Từ các địa điểm thi đấu tiết kiệm năng lượng đến việc tái sử dụng vật liệu theo vòng tuần hoàn, Trung Quốc đang xây dựng những mô hình có thể nhân rộng cho thể thao mùa đông bền vững trên toàn cầu, đồng thời tạo ra cơ hội cụ thể cho các doanh nghiệp công nghệ xanh quốc tế.
Trên các phương diện từ sản xuất thiết bị, vận hành du lịch đến hợp tác vốn, kinh tế băng tuyết đang nổi lên như một nền tảng mới kết nối Trung Quốc với thị trường toàn cầu. Lĩnh vực này không chỉ tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước trong bối cảnh tiêu dùng nâng cấp, mà còn mang đến cho các đối tác quốc tế một không gian ngày càng rộng mở để hợp tác công nghiệp, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững.
Báo cáo chính thức công bố về tình hình phát triển ngành băng tuyết năm 2025 cho biết giá trị tổng thể của ngành kinh tế băng tuyết tại Trung Quốc dự kiến vượt 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 142 tỷ USD) trong năm này, củng cố vị thế của ngành như một “điểm nóng” mới của tiêu dùng nội địa và tăng trưởng kinh tế.
Theo văn bản hướng dẫn do Văn phòng Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành hồi tháng 11/2024, nước này đặt mục tiêu thúc đẩy nền kinh tế băng tuyết trở thành điểm tăng trưởng mới, với mục tiêu đạt quy mô 1.200 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 165 tỷ USD) vào năm 2027. Đến năm 2030, quy mô của nền kinh tế băng tuyết kỳ vọng đạt 1.500 tỷ nhân dân tệ. Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) - cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc cho biết, sẽ thúc đẩy đưa nền kinh tế băng tuyết vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của nước này, trong giai đoạn 2026-2030.
Đa dạng hoá kinh tế băng tuyết
Hiện nay, rất nhiều thành phố ở Trung Quốc tập trung khai thác nguồn lực băng tuyết và các điều kiện khí hậu mùa đông, tạo ra những hình thái tiêu dùng mới liên quan đến du lịch nghỉ dưỡng băng tuyết. Điều đáng chú ý là các địa phương không chạy theo mô hình xây dựng đồng loạt các khu trượt tuyết quy mô lớn mà khai thác sự khác biệt về địa hình, văn hóa và công nghệ, gắn băng giá với trải nghiệm du lịch, nghỉ dưỡng, thể thao, thậm chí cả sản xuất và thử nghiệm công nghiệp.
Diễn ra trên dòng sông Yimin đóng băng ở Hulunbuir, lễ hội Băng Tuyết Naadam thu hút rất đông du khách tham gia, bao gồm du khách từ Nga, Mông Cổ và khắp Trung Quốc.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Lễ hội Băng Tuyết Naadam - một phiên bản mùa đông của lễ hội thể thao truyền thống mùa hè ở Mông Cổ - được tổ chức hoàn toàn trên băng.
Sự kiện diễn ra trên diện tích 70.000 mét vuông sông đóng băng, với các hoạt động như diễu hành lạc đà, đua ngựa, bắn cung, biểu diễn hát họng và đấu vật truyền thống Mông Cổ. Bên ngoài khu thi đấu, trà sữa nóng và thịt cừu xiên nướng mang đến trải nghiệm đậm chất văn hóa thảo nguyên.
“Ngon quá, vui quá! Đây là lần đầu tôi đến đây. Tôi đến từ Thâm Quyến và cũng là lần đầu cảm nhận trọn vẹn vẻ rộng lớn, phóng khoáng của thảo nguyên. Thật sự rất thú vị.”
Không giống như các sự kiện chỉ diễn ra trong 1 ngày trước đây, lễ hội Naadam lần này đã chuyển sang mô hình hoạt động thường xuyên kéo dài đến hết tháng 3 năm 2026, với các buổi biểu diễn hàng ngày, chợ thủ công và các trải nghiệm văn hóa dành cho du khách.
Trên toàn khu vực, Nội Mông đã triển khai chuỗi hoạt động du lịch chủ đề băng tuyết, kết hợp tham quan, trải nghiệm tương tác, nghỉ dưỡng, giải trí và giao lưu thương mại, nhằm nâng cao trải nghiệm du lịch mùa đông cho du khách.
Liêu Ninh, tỉnh giáp với phía đông của Nội Mông, cũng tổ chức nhiều sự kiện mùa đông. Cuộc thi trượt tuyết cộng đồng đang diễn ra tại Đan Đông đã thu hút hơn 150 vận động viên trượt tuyết đến từ khắp tỉnh.
Chính quyền địa phương đồng thời tận dụng các sự kiện thể thao quần chúng như một động lực kinh tế quan trọng, triển khai các hoạt động băng tuyết công cộng như pickleball và bóng đá trên tuyết nhằm mở rộng mức độ tham gia và kích thích chi tiêu liên quan.
Để làm phong phú các trải nghiệm, nhiều khu trượt tuyết trên cả nước đã đưa vào hoạt động trượt tuyết ban đêm trong mùa đông năm nay. Tại Funiushan Ski Resort ở Lạc Dương, du khách lướt xuống các sườn dốc được chiếu sáng sau khi trời tối, mang lại cảm giác phấn khích hơn.
Ở Thần Nông Giá, tỉnh Hồ Bắc, chương trình trượt tuyết ban đêm mới ra mắt cho phép du khách trượt trên các đường dốc rực sáng, thưởng thức trình diễn ánh sáng sắc màu và chụp ảnh tại những điểm ngắm cảnh đêm được thiết kế riêng.
Tại Thái Nguyên, thủ phủ tỉnh Sơn Tây, cảnh sắc tuyết rơi về đêm đang trở thành lực hút lớn đối với người dân địa phương và du khách.
“Lượng khách trượt tuyết ban đêm tăng hơn 20%. Hệ thống đèn pha cột cao chiếu sáng toàn bộ sườn dốc, cùng đội ngũ máy ủi tuyết chuyên nghiệp bảo đảm chất lượng tuyết vào ban đêm, khiến trượt tuyết sau giờ làm việc trở thành xu hướng giải trí và rèn luyện mới.”
Không chỉ dừng ở thể thao và giải trí, nhiều địa phương còn huy động nguồn lực thiên nhiên và văn hóa đặc thù để phát triển mô hình du lịch văn hóa mùa đông mới.
Tại Cam Tư, tây nam tỉnh Tứ Xuyên, khu danh thắng Hải La Câu đã thu hút lượng lớn du khách trong những ngày gần đây sau khi giới thiệu hình thức tour kết hợp trải nghiệm băng tuyết với giáo dục khoa học. Dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia, du khách có thể thu thập mẫu tại chỗ và tìm hiểu về sông băng thông qua các hoạt động thực hành, nhập vai.
Xa hơn về phía bắc, khu danh thắng hồ Sayram ở Tân Cương đã tổ chức chuỗi sự kiện mùa đông ven hồ đầy màu sắc để hút khách. Chợ băng tuyết, biểu diễn dân gian trên cánh đồng tuyết cùng nhiều điểm tham quan khác trải dọc tuyến đường, làm phong phú những gì du khách có thể xem, trải nghiệm và mua sắm chỉ trong một chuyến đi.
Tại Mạc Hà, tỉnh Hắc Long Giang, một đoàn tàu du lịch với hơn 300 hành khách lướt nhẹ qua vùng đất giá lạnh ở thành phố cực Bắc của Trung Quốc. Đây không phải hành trình vội vã, mà là chuyến "du lịch chậm, trải nghiệm sâu" - nơi du khách được đắm mình trong khung cảnh băng tuyết kỳ ảo suốt tuyến đường.
"Tôi mơ ước được lên chuyến tàu xứ tuyết đến Mạc Hà từ rất lâu rồi. Dọc đường toàn rừng bạch dương phủ tuyết trắng, đẹp như chốn thần tiên - thực sự là biển tuyết giữa lòng rừng".
Không chỉ có tàu du lịch, các khu nghỉ dưỡng và trượt tuyết mùa Đông cũng đang tấp nập đón khách. Khắp các tỉnh phía Bắc, từ Hắc Long Giang đến Cát Lâm, các địa phương không ngừng nâng cấp dịch vụ lưu trú, xây dựng khu vui chơi thể thao đẳng cấp.
"Trước đây em chỉ mới trượt tuyết ít lần, hôm nay em tìm huấn luyện viên để học thêm. Em muốn tranh thủ kỳ nghỉ này để nâng cao kỹ năng trượt tuyết."
Dưới cái lạnh âm độ, một nền kinh tế băng tuyết khổng lồ đang vận hành. Đây là chiến lược kinh tế táo bạo của Trung Quốc: Tập trung phát triển du lịch mùa Đông, thể thao trượt tuyết, nghỉ dưỡng băng giá, cùng chuỗi dịch vụ đồng bộ từ vận tải, ẩm thực đến thiết bị thể thao chuyên dụng.
Các khu trượt tuyết trong nhà ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ, từ 5 cơ sở ở mùa 2013–2014 lên 59 cơ sở ở mùa 2023–2024. Song song đó, các địa điểm trượt băng ngày càng phổ biến. Đến tháng 4/2025, Trung Quốc có 1.725 sân trượt băng chuyên dụng, bao gồm trượt băng nghệ thuật, khúc côn cầu trên băng, curling, trượt băng giải trí và trượt băng tốc độ.
Theo số liệu mùa băng tuyết 2023–2024, Trung Quốc đã tổ chức 19 sự kiện quốc tế và 91 sự kiện trong nước, trong đó số sự kiện trong nước tăng 50% so với mùa trước.
Cáp Nhĩ Tân Tạo điểm nhấn với lễ hội băng đăng
Cáp Nhĩ Tân, thủ phủ của tỉnh Hắc Long Giang, Đông Bắc Trung Quốc, được mệnh danh là thành phố băng, nổi tiếng với lễ hội băng thường niên trưng bày các tác phẩm điêu khắc tinh xảo và nghệ thuật. Điều này đã góp phần khiến Cáp Nhĩ Tân trở thành một trong những điểm đến nghỉ dưỡng nổi tiếng ở Trung Quốc, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm.
Du lịch Cáp Nhĩ Tân vào mùa lễ hội băng đăng là cơ hội để du khách bước vào một thế giới cổ tích rực rỡ băng tuyết. Mỗi mùa đông, thành phố ở phía Bắc Trung Quốc này lại trở nên huyền ảo với hàng trăm công trình băng đá khổng lồ, được chạm khắc tinh xảo và lung linh dưới ánh đèn sắc màu. Lễ hội băng đăng Cáp Nhĩ Tân là một trong ba lễ hội băng tuyết lớn nhất thế giới, thường diễn ra trong khoảng thời gian từ đầu tháng 1 đến cuối tháng 2. Đây là thời điểm lý tưởng để du lịch Cáp Nhĩ Tân, bởi thời tiết đủ lạnh để giữ cho các tác phẩm băng tuyết luôn hoàn hảo và hấp dẫn.
Lễ hội băng đăng Cáp Nhĩ Tân không chỉ đơn thuần là một sự kiện văn hóa mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc quảng bá du lịch khu vực. Nó giúp giới thiệu vẻ đẹp của thiên nhiên và văn hóa Trung Quốc đến với du khách quốc tế. Bên cạnh đó, lễ hội cũng góp phần nâng cao đời sống kinh tế của người dân địa phương thông qua việc phát triển ngành du lịch.
“Thật sự choáng ngợp, tôi không thể không thán phục tay nghề thủ công tuyệt vời của các nghệ nhân ở Cáp Nhĩ Tân. Nơi đây quá tuyệt vời, ẩm thực ngon miệng, phong cảnh lại vô cùng ấn tượng. Mọi người đều nên đến Cáp Nhĩ Tân và tham dự lễ hội ở đây.”
Một trong những điểm nhấn nổi bật của lễ hội chính là các công trình băng khổng lồ được xây dựng từ hàng triệu khối băng. Du khách sẽ choáng ngợp trước vẻ đẹp của các lâu đài băng, cầu băng và nhiều tác phẩm nghệ thuật khác.
Không chỉ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng, lễ hội băng đăng Cáp Nhĩ Tân còn mang đến cho du khách nhiều trải nghiệm thú vị. Bạn có thể tham gia vào các hoạt động trượt băng, trượt tuyết hoặc đi xe chó kéo - những trải nghiệm không thể thiếu khi đến với vùng đất lạnh giá này.
“Trải nghiệm phấn khích nhất của tôi hôm nay chắc chắn là đường trượt băng khổng lồ. Với chiều dài 521 mét, đoạn nửa sau tăng tốc rất mạnh, khiến adrenaline dâng trào. Trải nghiệm trực tiếp này thực sự giúp tôi cảm nhận trọn vẹn sức hấp dẫn kỳ diệu của nơi đây.”
Trong mùa đông 2023-2024, Cáp Nhĩ Tân đã đón hơn 87 triệu lượt du khách, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đó, doanh thu du lịch của thành phố đã tăng gấp 5 lần, lên 124,8 tỷ nhân dân tệ, theo dữ liệu từ Học viện Du lịch Trung Quốc. Sự phát triển của ngành du lịch băng tuyết cũng thúc đẩy các ngành dịch vụ ăn uống, khách sạn, giải trí, mua sắm... tại Cáp Nhĩ Tân phát triển theo, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế địa phương.
Theo các chuyên gia Trung Quốc, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng trải nghiệm ngày càng gia tăng, kinh tế băng tuyết vẫn còn dư địa phát triển lớn. Kinh tế băng tuyết Trung Quốc không chỉ là câu chuyện khai thác lợi thế khí hậu, mà còn là minh chứng sinh động cho tư duy đổi mới trong phát triển kinh tế, biến thách thức thành cơ hội, góp phần tạo động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.