Chương trình không chỉ nhìn lại vai trò của hệ thống làng nghề đối với đời sống kinh tế – xã hội của Thủ đô, mà còn gợi mở nhiều giải pháp nhằm khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển bền vững cho kinh tế làng nghề trong giai đoạn mới.
Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề. Các làng nghề không chỉ lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc mà còn trở thành nguồn sinh kế quan trọng cho hàng vạn lao động nông thôn. Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Hà Nội đã tạo dựng được thương hiệu trên thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế địa phương. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều làng nghề vẫn đang phát triển chưa tương xứng với tiềm năng vốn có. Những hạn chế về quy hoạch không gian sản xuất, hạ tầng kỹ thuật, vấn đề môi trường, cũng như khó khăn trong tìm kiếm thị trường tiêu thụ và xây dựng chuỗi liên kết bền vững vẫn là những thách thức đặt ra đối với kinh tế làng nghề hiện nay.
Tham gia chương trình thời sự đặc biệt lần này có hai khách mời là ông Tôn Gia Hóa – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam và bà Hà Thị Vinh – Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội. Từ góc nhìn của các nhà quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực làng nghề, chương trình đã đưa ra nhiều phân tích, đánh giá nhằm làm rõ những cơ hội cũng như thách thức trong quá trình phát triển kinh tế làng nghề của Thủ đô.
Thông qua trao đổi với các khách mời và ghi nhận thực tế tại hai làng nghề tiêu biểu là làng gốm Bát Tràng và làng mộc Sơn Đồng, chương trình đã khắc họa rõ nét sức sống của các làng nghề truyền thống trong đời sống hiện đại. Những sản phẩm gốm tinh xảo hay các tác phẩm điêu khắc gỗ, đồ thờ truyền thống không chỉ thể hiện tay nghề khéo léo của người thợ mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa lâu đời được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Bà Hà Thị Vinh – Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng lớn, các làng nghề cần chủ động đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời tận dụng các cơ hội từ thương mại điện tử và du lịch để mở rộng thị trường.
Chương trình được xây dựng với bốn phần nội dung chính, gồm: Sức sống và giá trị của làng nghề Hà Nội; Chính sách thúc đẩy phát triển làng nghề; Những nút thắt trong phát triển làng nghề; Khơi thông nguồn lực – tạo động lực phát triển mới. Qua từng phần, nhiều vấn đề được đặt ra, từ việc bảo tồn bản sắc nghề truyền thống, hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ, cho đến việc giải quyết các tồn tại như ô nhiễm môi trường, thiếu mặt bằng sản xuất hay hạn chế trong đổi mới công nghệ. Theo ông Tôn Gia Hóa – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Hà Nội có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế làng nghề, đặc biệt là nguồn nhân lực dồi dào và truyền thống nghề lâu đời. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả những lợi thế này, cần có các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, đến việc hỗ trợ các cơ sở sản xuất tiếp cận khoa học – công nghệ và mở rộng thị trường.
Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở sản xuất tại các làng nghề Hà Nội đã chủ động đổi mới công nghệ, đa dạng hóa mẫu mã sản phẩm và từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước. Không ít làng nghề cũng đang kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, tạo thêm giá trị gia tăng và mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương. Tuy nhiên, để những tiềm năng này được phát huy hiệu quả hơn nữa, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền, các hiệp hội nghề nghiệp cũng như chính cộng đồng làng nghề. Những ý kiến, kiến nghị được chia sẻ trong chương trình được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều giải pháp thiết thực, góp phần khơi thông nguồn lực, giúp kinh tế làng nghề Hà Nội phát triển bền vững và từng bước trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng của Thủ đô trong thời gian tới.