Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh chủ trương xuyên suốt là “phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện” cho Hà Nội. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng các quy định tại Điều 8 và Điều 9 của dự thảo luật – những nội dung cho phép Thủ đô chủ động quyết định cách thức thực hiện quyền hạn của mình và tự chịu trách nhiệm, kiến tạo không gian phát triển mới.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà khẳng định, đây là dự thảo luật được chuẩn bị rất công phu, khoa học và mang tầm nhìn chiến lược cho Thủ đô, thể hiện đúng vị trí, vai trò trung tâm của Thủ đô.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà nhấn mạnh: "Điểm sáng lớn nhất của dự thảo luật là thiết lập được một hành lang pháp lý vượt trội, bám sát nguyên tắc phân quyền tối đa và toàn diện, đồng thời phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND cũng như Chủ tịch UBND thành phố. Việc trao quyền cho chính quyền thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định các biện pháp đặc thù thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội, cùng cơ chế ưu tiên áp dụng Luật Thủ đô trong trường hợp có quy định khác biệt nhưng mang lại lợi thế cho Thủ đô, chính là một bước tiến mang tính đột phá. Điều này không chỉ tháo gỡ hiệu quả những điểm nghẽn về thể chế mà còn kiến tạo một không gian phát triển độc lập, tự chủ và năng động cho Thủ đô Hà Nội."
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này có ba đột phá nổi trội. Thứ nhất, đột phá về thể chế, giao cho thành phố Hà Nội 192 thẩm quyền quyết định. Thứ hai, không gian phát triển khu vực vùng; những cơ chế đặc biệt về tài chính đô thị. Thứ ba, phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo có rủi ro và chấp nhận thất bại để phát triển. Đại biểu Nguyễn Hải Nam - Đoàn thành phố Huế đánh giá, dự thảo luật thể hiện rõ xu hướng mở rộng không gian về thể chế cho Thủ đô và các vấn đề cốt lõi như thiết kế một cơ chế để sao cho khuôn khổ hệ thống pháp luật chung tiến tới một không gian có mức độ khác biệt.
Phát biểu tại thảo luận tổ về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ đơn thuần là hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà đây là cơ hội thực chất, là bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội, với một vị trí rất đặc biệt là trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là một động lực phát triển của cả nước, một đầu tàu phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Tinh thần xuyên suốt cần quán triệt là xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội và có tính dẫn dắt, đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển cho Hà Nội. Tuy nhiên, quá trình này phải đồng thời bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung quốc gia, tuyệt đối không phá vỡ trật tự pháp lý này. Yêu cầu đặt ra rất rõ ràng: phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp phân quyền triệt để hơn, nhưng đi đôi với đó là trách nhiệm giải trình phải cụ thể hơn và cơ chế kiểm soát quyền lực phải được thực thi chặt chẽ hơn.”
Luật Thủ đô được ban hành lần đầu năm 2012 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho Hà Nội trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ triển khai, trước thực tiễn phát triển của Hà Nội cũng như yêu cầu mới của đất nước, nhiều quy định đã bộc lộ những hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu mới. Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là yêu cầu cấp thiết không chỉ nhằm khắc phục những bất cập, mà còn là bước đi chiến lược tạo không gian thể chế đủ rộng để Thủ đô phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Theo chương trình làm việc, ngày mai (12/4), Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự án luật quan trọng này.