Ngăn chặn quấy rối tình dục: Cần thay đổi quan điểm “Làm hoa cho người ta hái”
(HanoiTV) - Rất nhiều phụ nữ khi bị quấy rối tình dục hoặc chứng kiến điều này vẫn nghĩ rằng: "Làm hoa cho người ta hái, làm gái cho người ta trêu", hay “Con gái mà, chuyện bình thường". Chính quan điểm này đã khiến chuyện quấy rối tình dục nơi công cộng trở thành vấn nạn phổ biến.
Quấy rối tình dục trên môi trường mạng
Cách đây không lâu, câu chuyện Ngô Hoàng Anh (22 tuổi), một trong 26 người nằm trong danh sách Forbes Under 30 của Việt Nam năm 2022 bị tố cáo từng nhiều lần nhắn tin quấy rối tình dục nữ sinh đã thu hút sự chú ý của dư luận. Nam sinh bị cáo buộc từng nhiều lần nhắn tin với chủ đề tình dục, dùng từ nhạy cảm, khiếm nhã, có tính chất quấy rối tình dục với nữ sinh.
Đáng nói là, K.N, cô gái bị nam sinh kia quấy rối, khi công khai sự việc thì thay vì nhận được sự lên tiếng ủng hộ thì lại bị chỉ trích. "Trong số những người đổ lỗi cho nạn nhân, có cả bạn em, có cả người em từng chơi và bảo vệ", K.N nói. "Tại sao không block?" "Cô gái này chắc cũng thoáng mà, vẫn nói chuyện tiếp mà, nên người ta mới vậy!" "Ừ thì chắc bởi lập lờ nước đôi nên người ta cũng lập lờ"… là một loạt những phản hồi dội lại K.N khi cô quyết định công khai vụ việc nam sinh quấy rối từ năm 2020.
Tại một buổi tọa đàm với chủ đề về quấy rối tình dục được Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững MSD – United Way Việt Nam phối hợp cùng Khoa Công tác xã hội - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức, chuyên gia Trần Quang Thọ, đại diện MSD thẳng thắn chia sẻ: “Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến điều này, nhưng nguyên nhân sâu xa hơn cả chính là những định kiến giới, bất bình đẳng giới. Có khi nhiều người cho đó là chuyện bình thường bởi quan điểm “Làm hoa cho người ta hái, làm gái cho người ta trêu", hay nếu các em gái bị quấy rối, các em lại có thể bị mặc định “Con gái mà, chuyện bình thường". Việc đổ lỗi cho nạn nhân (như “chắc lại ăn mặc hở hang hay thế nào!”, “ai bảo ra đường vào giờ đấy" v.v.) cũng khiến các nạn nhân không thể lên tiếng, người chứng kiến thì im lặng, thờ ơ. Đó là cách dung dưỡng cho các hành vi xấu tiếp diễn và leo thang”.
Những con số báo động
Theo Báo cáo Khảo sát An toàn của em gái ở nơi công cộng và trên phương tiện công cộng của Tổ chức Plan International Việt Nam thực hiện năm 2014, 31% trong số 1.128 các em gái được hỏi đã từng bị quấy rối tình dục khi đi xe buýt và chỉ có 13% em gái và 8% em trai cho rằng các em gái luôn luôn cảm thấy an toàn nơi công cộng. Theo khảo sát của câu lạc bộ Thủ lĩnh của sự thay đổi Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội vào tháng 10.2021 với 100 sinh viên: 75% những người được hỏi đã từng bị quấy rối, xâm hại, trong đó có đến 58.3% thủ phạm là những người đàn ông xa lạ. Những năm gần đây, với việc bước vào thời đại 4.0, khi mà chỉ cần 1 chiếc điện thoại thông minh là đã có thể tiếp cận internet dễ dàng và nhanh chóng thì phụ nữ, trẻ em gái và nhóm LGBT còn đứng trước nguy cơ là nạn nhân của quấy rối trên môi trường mạng.
TS. Nguyễn Lê Hoài Anh – Phó Trưởng Bộ môn Cơ sở CTXH, Khoa Công tác xã hội chia sẻ:” Những con số đáng báo động được thống kê để nói về tình trạng quấy rối và xâm hại tình dục còn rất ít, chỉ phản ánh một phần các diễn biến tình trạng đang diễn ra phức tạp liên quan đến vấn đề này. Hiện nay những hình thức quấy rối nơi công cộng và đặc biệt trên không gian mạng rất đa dạng, khó đoán, ranh giới giữa những những lời nói, hành động thể hiện tình cảm bình thường với hành vi quấy rối cũng rất mong manh”
Đừng im lặng!
Theo các chuyên gia xã hội học, vấn nạn quấy rối tình dục đã và đang gây bức xúc trong dư luận, nhưng số lượng nạn nhân bị quấy rối, xâm hại tình dục vẫn tăng lên hàng ngày. Trên không gian mạng, những hành vi quấy rối thông thường có thể là những bình luận khiếm nhã bình phẩm về ngoại hình phụ nữ như “ngon”, gạ gẫm, tán tỉnh, chia sẻ hay gửi những hình ảnh, clip nhạy cảm, bị tung tin sai sự thật… Internet là ảo nhưng có thể để lại những tổn thương, những hậu quả thật với nạn nhân.
Về những biện pháp ứng phó và phòng chống quấy rối, Chuyên gia Mai Thị Bưởi - Trưởng phòng đào tạo, Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học về Giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) chia sẻ:” Khi bị quấy rối trên mạng xã hội, chúng ta nên chặn ngay nick của họ. Trước khi chặn, hãy nói rõ với họ hành vi mà họ đang thực hiện là hành vi quấy rối sau đó chặn nick họ để bảo vệ chính bản thân mình. Còn hướng giải quyết, chúng ta nên tìm đến một bên thứ 3 (ví dụ các tổ chức bảo vệ giới) để có thể nhận được lời khuyên đúng đắn cho hành động của mình.”
Chuyên gia Trần Quang Thọ khẳng định: Chuyện quấy rối không thể là chuyện bình thường, không có bất kỳ nguỵ biện nào hợp lý cho việc quấy rối, xâm hại và không thể dung thứ”.
Một lần nữa, bà Nguyễn Lê Hoài Anh cho rằng, để thay đổi những định kiến, những hành vi quấy rối, bạo lực trên cơ sở giới là điều không hề dễ, đặc biệt, chính những định kiến thường mang đến xu hướng đổ lỗi nạn nhân. Điều nay khiến việc lên tiếng tố cáo của chính nạn nhân và những người chứng kiến hành vi quấy rối, xâm hại tình dục.
“Khi bị quấy rối, mọi người thường có tâm lý sợ hãi và im lặng vì khi thổ lộ ra bản thân sẽ bị mọi người đổ lỗi, đánh giá, bàn tán hoặc thậm chí bị trả thù bởi người quấy rối. Im lặng chỉ làm danh sách nạn nhân gia tăng. Nếu chúng ta tiếp tục im lặng mọi người xung quanh sẽ là những nạn nhân tiếp theo của quấy rối, không chỉ riêng chúng ta. Vì vậy, hãy lên tiếng trước những hành vi quấy rối, kêu gọi mọi người cùng chung tay và đưa nạn quấy rối tình dục nơi công cộng vào các đề tài nghiên cứu để vấn đề được giải quyết triệt để” - chuyên gia Hoài Anh nhấn mạnh.