Tại thành phố Chicago, nhà máy điện Fisk ở khu lao động Pilsen là một ví dụ điển hình cho những tác động môi trường mà người dân địa phương đang phải gánh chịu.
Nhà máy điện Fisk là một nhà máy nhiệt điện chạy dầu được xây dựng từ những năm 1960, nằm ngay phía sau Công viên Dvorak, nơi mỗi ngày có rất đông trẻ em vui chơi. Giữa những sân chơi đầy màu sắc, nhà máy cũ kỹ này vẫn sừng sững tồn tại.
Nhà máy Fisk gồm 8 tổ máy, thuộc sở hữu của tập đoàn năng lượng NRG Energy có trụ sở tại Houston. Do ít khi hoạt động, nhà máy từng được lên kế hoạch ngừng vận hành vào năm tới. Tuy nhiên, làn sóng tiêu thụ điện tăng mạnh từ các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI đã khiến kế hoạch này bị đảo ngược.
Các tổ máy hiện nay được xây dựng trên nền của một nhà máy nhiệt điện than từng hoạt động hơn 100 năm trước khi đóng cửa. Sau nhiều năm bị người dân phản đối vì gây ô nhiễm, nhà máy than đã dừng hoạt động hơn một thập kỷ, nhưng các tổ máy chạy dầu vẫn tiếp tục được sử dụng.
Ông Jerry Mead Lucero, một nhà hoạt động lâu năm phản đối nhà máy Fisk chia sẻ: “Có người nói rằng những nhà máy này chỉ thỉnh thoảng mới vận hành nên mức độ ô nhiễm không lớn. Nhưng vấn đề nằm ở tác động cộng dồn. Khu vực này vốn đã có rất nhiều xe tải chạy dầu diesel, cùng nhiều cơ sở công nghiệp khác. Nhà máy Fisk chỉ là thêm một nguồn ô nhiễm nữa, làm cho tình trạng không khí trong khu phố ngày càng tệ hơn.”
Theo các nghiên cứu của giới học thuật và cơ quan liên bang Mỹ, các nhà máy nhiệt điện loại này thường được thiết kế để khởi động nhanh, chứ không chú trọng đến hiệu suất hay bảo vệ môi trường. Phần lớn không được trang bị hệ thống lọc thủy ngân hay bụi mịn. Thậm chí, một số nhà máy còn có ống khói thấp, khiến khói bụi và khí thải tập trung nhiều hơn quanh khu dân cư lân cận.
Mặc dù chỉ tạo ra khoảng 3% tổng sản lượng điện quốc gia, các nhà máy nhiệt điện lại chiếm tới 19% tổng công suất lắp đặt, đóng vai trò như nguồn điện dự phòng khi nhu cầu tăng cao.
Theo báo cáo của Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO), việc khai thác nguồn công suất dự phòng này có thể giúp hạn chế nguy cơ mất điện, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng lượng khí thải độc hại tại những khu dân cư vốn đã phải chịu nhiều rủi ro về môi trường.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng vẫn có những giải pháp thay thế khả thi. Đầu tư vào hệ thống truyền tải điện hiện đại hơn có thể giúp chuyển điện từ những khu vực dư thừa sang nơi đang thiếu hụt. Bên cạnh đó, pin lưu trữ quy mô lớn được kỳ vọng sẽ dần thay thế vai trò của nhiều tổ máy nhiệt điện trong tương lai.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu điện cho AI tiếp tục tăng mạnh, những cộng đồng như Pilsen - từng thành công trong việc buộc đóng cửa một số nguồn gây ô nhiễm trong quá khứ - nay có thể sẽ gặp nhiều trở ngại hơn, do sự phản việc khôi phục lại các nhà máy cũ.
Hiện nay, Bắc Illinois đang trở thành một trong những khu vực phát triển trung tâm dữ liệu nhanh nhất. Ít nhất một trung tâm đã đi vào hoạt động tại Pilsen, và nhiều dự án tiêu thụ điện quy mô lớn khác đang được lên kế hoạch ở các khu vực lân cận, trong đó có khu phức hợp 20 tòa nhà do Trung tâm Dữ liệu T5 công bố triển khai trong năm nay.