“Xanh hóa” ngành hóa chất, phân bón vẫn là khái niệm mới, chưa có nhiều chính sách ưu tiên, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, tái cấu trúc sản xuất. Vì vậy, để thúc đẩy quá trình này, cần tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế và nguồn lực.
Công ty CP Phân bón Bình Điền là một trong số ít doanh nghiệp sớm triển khai “xanh hóa” sản xuất, chuyển từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo và sinh khối; đồng thời áp dụng quy trình sản xuất phân bón theo hệ thống vi sinh, qua đó góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết: “Chúng tôi ứng dụng công nghệ vi sinh vào NPK, giúp nông dân giảm lượng phân bón từ 100 kg xuống còn 70-80 kg, qua đó gián tiếp giảm phát thải CO₂, amoniac ra môi trường. Cùng với đó là các giải pháp canh tác thông minh nhằm giảm chi phí. ‘Xanh hóa’ cần áp dụng ở mọi lĩnh vực. Sau các cam kết tại COP26 và COP30, doanh nghiệp sản xuất phân bón buộc phải đầu tư và chuyển đổi theo hướng này.”
Tuy nhiên, số doanh nghiệp hóa chất, phân bón tham gia “xanh hóa” hiện còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí đầu tư công nghệ cao, trong khi chính sách khuyến khích, hỗ trợ chưa đủ mạnh.
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhận định: “Việc đổi mới công nghệ, thiết bị, đào tạo nhân lực và xử lý chất thải trong sản xuất thuốc bảo vệ thực vật đòi hỏi nguồn vốn lớn. Nhà nước cần có chính sách ưu tiên, hỗ trợ vay vốn và sự vào cuộc đồng bộ của nhiều ngành.”
Kinh nghiệm quốc tế, như Nhật Bản và Israel, cho thấy Chính phủ đã dành nguồn ngân sách lớn hỗ trợ nông nghiệp xanh, khuyến khích doanh nghiệp ‘xanh hóa’ sản xuất hóa chất; đồng thời đặt mục tiêu giảm 50% lượng hóa chất sử dụng và mở rộng diện tích canh tác hữu cơ lên 1 triệu ha vào năm 2050.
Nông nghiệp xanh, trong đó “xanh hóa” trong sản xuất và sử dụng hóa chất, phân bón cho ngành nông nghiệp là hướng đi nhằm giúp xanh hóa nền nông nghiệp và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững. Để nông nghiệp Việt Nam xanh và bền vững hơn, cần “xanh hóa” toàn bộ chuỗi sản xuất và sớm tháo gỡ các nút thắt, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia.