Ngày ấy, quê tôi còn nghèo. Nỗi vất vả hằn lên khuôn mặt sạm nắng của cha, thấm vào đôi bàn tay chai sần của mẹ. Tết Trung thu của những đứa trẻ quê như tôi chẳng có những hộp bánh sang trọng, cũng không có những chiếc đèn lồng hiện đại phát nhạc. Nhưng chúng tôi có một thứ quý giá hơn tất cả: tình yêu thương của ông bà, cha mẹ. Tình yêu ấy đủ sức thắp sáng cả một góc trời tuổi thơ.
Tôi nhớ những buổi chiều sau một ngày làm đồng, cha ngồi dưới hiên nhà, chẻ từng thanh tre, chuốt cho những nan tre thật nhẵn rồi kiên nhẫn uốn thành chiếc đèn ông sao năm cánh cho chị em tôi. Mẹ chắt chiu từng mảnh giấy bóng kính đỏ, xanh xin được từ nhà người quen trên thị trấn, có khi tận dụng cả những tờ giấy báo cũ. Cha cẩn thận dán chúng lên khung tre. Chiếc đèn tự làm mộc mạc, những cánh sao chẳng thật đều nhau, vậy mà trong mắt tôi, đó là món quà đẹp nhất trên đời.
Trung thu ngày ấy cũng chẳng có nhiều thức quà. Mâm cỗ trông trăng chỉ là những sản vật giản dị từ mảnh vườn sau nhà: nải chuối tiêu chín vàng, những quả hồng ngâm giòn tan, quả bưởi rám nắng với cùi dày được mẹ tỉ mỉ gọt vỏ, xếp ngay ngắn lên đĩa. Chỉ vậy thôi mà sao thơm thảo, ngọt ngào đến vậy. Nhưng thứ chúng tôi mong chờ nhất vẫn là những chiếc bánh sắn, bánh khoai do chính tay bà và mẹ làm. Sắn, khoai được luộc chín rồi giã nhuyễn. Bà lấy đỗ xay trộn với một chút đường phên làm nhân, còn mẹ khéo léo nặn thành những chiếc bánh nhỏ xinh. Bà thường bảo rằng, nghèo thì nghèo, nhưng cái Tết của con trẻ thì không thể xuề xòa.
Trong gian bếp nhỏ ám mùi khói củi, những củ khoai, củ sắn bình dị qua bàn tay tảo tần của bà và mẹ bỗng trở thành những món quà quý giá. Vị ngọt của đường phên quyện với cái bùi của khoai sắn. Một miếng bánh nhỏ thôi mà bao năm sau, nhớ lại, tôi vẫn thấy nguyên vẹn hương vị của một thời.
Rồi đêm rằm cũng đến. Vầng trăng tròn vành vạnh từ từ nhô lên sau rặng tre, rót ánh sáng xuống con đường làng, ngõ xóm. Cả đám trẻ trong xóm tụ họp. Đứa cầm chiếc đèn ông sao cha làm, đứa xách chiếc vỏ lon sữa bò được đục những lỗ nhỏ, bên trong đặt một ngọn nến. Chúng tôi nối đuôi nhau thành một con rồng, vừa đi vừa cười nói, tiếng trống ếch vang lên giữa đêm thu yên ả.
Ở một góc sân, người lớn đặt chiếc chõng tre, pha ấm trà xanh, trà cúc rồi vừa nhâm nhi vừa trò chuyện về mùa màng, về cuộc sống. Chị em tôi quây quần bên bà, háo hức nghe những câu chuyện về chú Cuội, chị Hằng. Tôi ngước nhìn lên vầng trăng và tưởng tượng đâu đó có bóng chú Cuội đang ngồi dưới gốc đa. Ánh trăng trong veo soi rõ những gương mặt trẻ thơ, soi cả mái tóc đã bạc của ông bà. Dưới ánh trăng ấy, những nhọc nhằn của một ngày dài dường như cũng dịu lại. Chỉ còn tiếng cười, ánh trăng và hơi ấm của một gia đình quây quần bên nhau.
Nhiều năm trôi qua, tôi lớn lên, rời làng vào thành phố, cuốn theo những nhịp sống ngày một vội vàng. Tết Trung thu bây giờ đã khác xưa rất nhiều. Phố phường rực rỡ ánh đèn, những hộp bánh đủ kiểu được bày bán khắp nơi, những món quà ngày càng đủ đầy và sang trọng. Vậy mà đôi khi, giữa sự đủ đầy ấy, tôi vẫn thấy mình nhớ một điều gì đó rất xa. Tôi nhớ chiếc đèn ông sao cha làm. Nhớ mùi khói bếp vương trên mái nhà. Nhớ vị ngọt của quả hồng, quả bưởi trong vườn. Nhớ những chiếc bánh sắn, bánh khoai của bà và mẹ. Và nhớ cả những đêm trăng mà chúng tôi chỉ có một mâm cỗ đơn sơ, nhưng lại có thể ngồi bên nhau thật lâu mà chẳng ai muốn đứng dậy.
Có lẽ, điều làm nên một mùa Trung thu đẹp không nằm ở mâm cỗ nhiều hay ít, chiếc đèn đẹp hay xấu, món quà đắt hay rẻ. Điều ở lại lâu nhất trong ký ức vẫn là những người đã ngồi bên ta dưới vầng trăng ấy. Tôi thương những mùa trăng xưa. Thương đến mức đôi khi chỉ cần bắt gặp một vầng trăng sáng trên phố, nghe tiếng trẻ con gọi nhau ngoài ngõ, lòng lại muốn được trở về. Trở về với hiên nhà cũ, với tiếng cha chẻ tre, tiếng mẹ gọi con, với gian bếp còn thơm mùi khoai sắn và mái tóc bạc của bà dưới ánh trăng.
Những mùa trăng ấy đã đi qua, nhưng dường như chưa bao giờ mất. Chúng nằm lại đâu đó trong ký ức, như một chiếc nôi dịu dàng nâng đỡ tâm hồn tôi mỗi khi cuộc sống khiến mình mỏi mệt. Để rồi, giữa những ngày tháng trưởng thành, chỉ cần ngoảnh lại, tôi vẫn thấy một vầng trăng rất sáng của tuổi thơ. Và dưới vầng trăng ấy, có gia đình, có quê hương, có những người thương yêu mà thời gian không thể mang đi. Có những ký ức không cần phải gọi tên vẫn có thể trở về bằng một ánh trăng. Và có những mùa trăng, càng đi xa, người ta càng thương nhớ.
Trà Bình