Với vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là đô thị đặc biệt, Hà Nội cần một mô hình quản trị tương xứng. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này cho thấy cách tiếp cận mới: không chỉ giao thêm việc, mà trao thêm quyền để Thành phố chủ động xây dựng, lựa chọn và điều hành chính sách phù hợp thực tiễn.
Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội được giao 192 thẩm quyền, trong đó, HĐND Thành phố thực hiện 124 thẩm quyền, UBND Thành phố 56 thẩm quyền và Chủ tịch UBND Thành phố 12 thẩm quyền. Đây là bước phân quyền lớn, mở rộng không gian chủ động cho Thủ đô. Đi cùng với phân quyền là tăng quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân lực và tài chính. Mục tiêu đặt ra rất rõ: xây dựng bộ máy tinh gọn hơn, linh hoạt hơn, vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn; đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và quản trị đô thị hiện đại.
Bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xây dựng chính quyền - Sở Nội vụ Hà Nội cho hay: "Dự thảo Luật cũng mở ra cơ chế linh hoạt về nhân sự, cho phép thí điểm hợp đồng đối với một số vị trí, kể cả vị trí lãnh đạo, theo nguyên tắc 'có vào, có ra', gắn với đánh giá hiệu quả công việc thông qua các chỉ số cụ thể. Điều này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững".
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảoLluật mở đường để Hà Nội chủ động hơn trong thu hút, trọng dụng nhân tài. Đây là điều rất cần thiết trong bối cảnh Thủ đô đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị hiện đại. Khi có cơ chế phù hợp, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để tập hợp nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Trong lĩnh vực tài chính - ngân sách, những đề xuất mới cũng được đánh giá là rất quan trọng. Không chỉ tăng quyền chủ động trong điều hành ngân sách, dự thảo còn mở thêm dư địa để Hà Nội huy động nguồn lực, tạo sức bật cho đầu tư phát triển.
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật - Bộ Tư pháp cho biết: "Hà Nội được giữ lại toàn bộ phần tăng thu so với dự toán, được hưởng các khoản thu mới như tín chỉ carbon, tiền sử dụng đất để đầu tư phát triển. Đồng thời, Thành phố có thể linh hoạt điều hành cơ cấu chi ngân sách và huy động thêm nguồn lực thông qua các công cụ như trái phiếu dự án, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh. Những cơ chế này được kỳ vọng tạo ra 'đòn bẩy' tài chính quan trọng, giúp Thủ đô có nguồn lực đủ lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển lâu dài".
Có thể thấy, việc trao quyền mạnh hơn cho Hà Nội không chỉ nhằm giải quyết yêu cầu trước mắt, mà còn để Thành phố có đủ công cụ thể chế cho chặng đường phát triển lâu dài. Khi được chủ động hơn về tổ chức bộ máy, nhân lực và nguồn lực tài chính, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để giải quyết nhanh hơn những vấn đề của đô thị lớn, đồng thời tạo ra những mô hình mới có thể lan tỏa ra cả nước. Bên cạnh đó, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, với công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nhưng điều đó không làm giảm ý nghĩa của việc trao quyền, mà càng cho thấy quyết tâm xây dựng một cơ chế vừa thông thoáng, vừa chặt chẽ, để chính sách đặc thù thực sự đi vào cuộc sống.
Ông Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh: "Đây là cơ hội vàng để Hà Nội chủ động triển khai các quyết sách một cách linh hoạt và hiệu quả hơn. Quan trọng hơn, đây còn là bước thí điểm đột phá về quy trình và nguyên tắc xây dựng pháp luật. Với vai trò tiên phong, Hà Nội sẽ xác lập một mô hình mẫu để từ đó luật hóa và thể chế hóa các chủ trương lớn, tạo tiền đề thực tiễn vững chắc cho việc nhân rộng trên phạm vi cả nước".
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát huy tốt hơn vai trò, vị thế và trách nhiệm của mình. Trao quyền mạnh hơn cho Hà Nội cũng là tạo điều kiện để Thủ đô bứt phá, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của đất nước.