Chất liệu dân gian trong dòng chảy âm nhạc đương đại
Những ngày cận Tết, thị trường âm nhạc lại xuất hiện một hiện tượng quen mà lạ. Không phải những bản EDM sôi động, không phải những ca khúc ballad được sản xuất theo công thức quen thuộc, mà là những bài hát mang đậm màu sắc dân gian.
Âm nhạc dân gian trở lại trong đời sống giới trẻ
Những năm trở lại đây, nhiều nghệ sĩ chọn đưa những chất liệu truyền thống từ âm nhạc đến văn học kết hợp với hiện đại để vừa tạo ấn tượng và cũng là cách để đưa dòng nhạc truyền thống trở nên quen thuộc và gần gũi hơn với người trẻ.
MV "Bắc Bling" của Hòa Minzy là một minh chứng rõ nét cho sự thành công của việc kết hợp giữa âm nhạc hiện đại và yếu tố văn hóa truyền thống. Với giai điệu bắt tai, hình ảnh đẹp mắt, cùng sự xuất hiện đầy ấn tượng của danh hài Xuân Hinh và những nét văn hóa đặc trưng của vùng quan họ Bắc Ninh, "Bắc Bling" đã thu hút hơn 11 triệu lượt xem chỉ sau 3 ngày phát hành.
Điều đáng chú ý là MV không chỉ mang tính giải trí mà còn khéo léo lồng ghép những hình ảnh, âm thanh và chất liệu văn hóa dân gian, tạo nên một sản phẩm vừa hiện đại vừa đậm chất Việt.
Thành công của "Bắc Bling" và những sản phẩm tương tự không phải ngẫu nhiên. Đó là kết quả của sự kết hợp hài hòa giữa cái cũ và cái mới. Các nghệ sĩ trẻ đã biết cách làm mới những giá trị truyền thống, biến chúng thành âm nhạc gần gũi và dễ tiếp cận hơn với khán giả hiện đại.
Hay với nữ ca sĩ Vũ Thùy Linh, sau thành công của album “Tơ đồng thánh thót”, dịp cận Tết này, cô tiếp tục gửi đến khán giả MV mới mang tên “Trộm vía” - một ca khúc mang âm hưởng dân gian ba miền với những hình ảnh được quay hết sức công phu, qua đó giới thiệu về văn hóa, phong tục đa sắc màu của Việt Nam.
“Trộm vía” là một sáng tác của nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ, được phối khí bởi nhạc sĩ Lưu Quang Minh, khai thác đề tài cưới hỏi theo tinh thần trẻ trung, tươi mới. Sự kết hợp này đã tạo nên một bản pop folk mang âm hưởng dân gian ba miền Bắc - Trung - Nam. Nếu miền Bắc cổ kính với những làn điệu quan họ, thì miền Trung mang vẻ đẹp vương giả của nghệ thuật hát bội; còn miền Nam lại phóng khoáng với đờn ca tài tử, cải lương và sông nước hữu tình.
Phần hình ảnh được đạo diễn Nhu Đặng thực hiện, đánh dấu sự trở lại của anh sau thành công của dự án Bắc Bling. Tiếp tục trung thành với phong cách đậm bản sắc Việt, anh xâu chuỗi câu chuyện hóm hỉnh về một chàng rể tương lai đến ra mắt gia đình “đa văn hóa”.
“Mục hạ vô nhân” của Soobin Hoàng Sơn, “Bắc Bling” của Hòa Minzy hay “Trộm vía” của Vũ Thùy Linh, điểm chung dễ nhận thấy của các ca khúc đang được yêu thích là việc sử dụng ngôn ngữ dân gian. Đó là những lời ăn tiếng nói quen thuộc trong đời sống hằng ngày, những cách ví von, kể chuyện mộc mạc, nhưng lại vô cùng tươi mới mang lại nguồn cảm hứng tích cực cho khán giả.
Chất liệu dân gian tiếp nối trong âm nhạc đương đại
Chất liệu dân gian từ lâu đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của âm nhạc Việt Nam. Tuy nhiên, để những giá trị ấy trở nên gần gũi và hấp dẫn với đông đảo công chúng như hiện nay, không thể không nhắc tới nỗ lực của các nghệ sĩ trẻ trong việc khơi dậy mạch nguồn dân gian bằng tinh thần trẻ trung, hiện đại.
Bằng cách làm mới dân gian qua giai điệu, ca từ và hòa âm hiện đại, các nghệ sĩ trẻ đã tạo nên những sản phẩm gần gũi, dễ tiếp cận, vừa khơi gợi niềm tự hào dân tộc, vừa góp phần khẳng định vị thế của âm nhạc Việt trong đời sống đương đại.
MV “Trộm vía” của ca sĩ Vũ Thùy Linh là một ví dụ tiêu biểu. Sản phẩm đánh dấu bước chuyển mình của nữ ca sĩ khi rời không gian thính phòng mang tính học thuật để đến gần hơn với đời sống đại chúng. Ca khúc kể câu chuyện cưới hỏi giản dị, khép lại bằng thông điệp:“Là cô dâu Việt Nam lấy chồng Việt Nam”. Đặc biệt, bài hát khéo léo kết hợp âm hưởng dân gian ba miền Bắc – Trung – Nam, tạo nên bức tranh văn hóa Việt Nam sinh động và giàu cảm xúc.
Ca sĩ Vũ Thùy Linh chia sẻ: “Tôi muốn gửi gắm đến tất cả những cặp đôi đang yêu nhau một thông điệp rằng tình yêu là điều rất đẹp đẽ và văn hóa Việt Nam cũng đẹp như vậy. Trong MV, mỗi vùng miền đều được khắc họa với những nét đặc trưng riêng, thể hiện rõ bản sắc và vẻ đẹp của từng nơi. Điều đó không chỉ thể hiện trong hình ảnh mà còn trong phần phối khí, khi các nhạc cụ dân tộc đặc trưng của từng vùng miền được đưa vào. Thông qua đó, tôi muốn kể một câu chuyện về văn hóa và những nét đẹp của Việt Nam, cũng chính là tinh thần mà tôi gửi gắm trong sản phẩm này".”
Nhạc sĩ Lưu Quang Minh bày tỏ: “Ngay trong ca từ của ca khúc này, tôi không đặt nặng việc phân chia Bắc - Trung - Nam hay riêng miền Tây. Thay vào đó, với mỗi vùng miền, tôi cố gắng đưa vào một vài nét đặc trưng riêng, để tạo nên sự đa dạng về màu sắc trong tổng thể bản phối. Bên cạnh đó, tôi cũng điều chỉnh theo hơi hướng hiện đại hơn, nhằm mang lại tính phổ thông và dễ tiếp cận cho bài hát.”
Cũng mang âm hưởng dân gian, album “Thương câu dân ca” của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, do ca sĩ Thanh Cường thể hiện, mở ra không gian văn hóa Kinh Bắc với các làn điệu quan họ được làm mới. Điểm nhấn của dự án là MV được sáng tạo hoàn toàn bằng công nghệ AI, lấy cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ, cho thấy sự kết nối giữa truyền thống và công nghệ số.
Nhìn rộng hơn, việc các ca khúc mang chất liệu dân gian ngày càng được khán giả yêu thích cho thấy một tín hiệu tích cực của âm nhạc đương đại. Khi được khai thác đúng cách, dân gian không chỉ là ký ức, mà còn trở thành cầu nối giữa các thế hệ, giữa bản sắc truyền thống và hơi thở hiện đại.
Sự sáng tạo dựa trên giá trị văn hóa dân tộc chính là cách để các nhạc sĩ trẻ thể hiện niềm tự hào và trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát triển di sản truyền thống. Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại và sáng tạo, các nhạc sĩ trẻ biến những giai điệu và hình ảnh truyền thống thành một phần không thể thiếu của cuộc sống ngày nay, giúp cho văn hóa dân tộc hòa nhập với hơi thở thời đại và mang nhạc Việt vươn tới quốc tế.
