Quyền bầu cử mang ý nghĩa như thế nào?
Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm công dân trong việc xây dựng chính quyền của dân, do dân và vì dân. Vậy quyền bầu cử mang ý nghĩa như thế nào và người dân cần thể hiện trách nhiệm của mình ra sao qua từng lá phiếu?
Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã trao đổi với PGS.TS Ngô Thành Can, nguyên Phó trưởng Khoa tổ chức và Quản lý nhân sự, Giảng viên cao cấp Học viện Hành chính Quốc gia.
Phóng viên: Thưa PGS TS Ngô Thành Can, vì sao bầu cử đại biểu Quốc hội Việt Nam và bầu cử HĐND các cấp được xem là tập trung cao nhất quyền làm chủ của nhân dân?
PGS.TS Ngô Thành Can: Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp là sự kiện chính trị trọng đại, là hình thức thể hiện trực tiếp nhất quyền làm chủ của nhân dân. Quyền này không chỉ dừng lại ở việc bỏ phiếu, mà bao hàm một chu trình dân chủ khép kín: từ quyền ứng cử, giới thiệu người ứng cử, đến quyền trực tiếp nghiên cứu tiểu sử để lựa chọn những đại diện đủ đức, đủ tài vào cơ quan quyền lực Nhà nước.
Đặc biệt, quyền làm chủ còn được thể hiện mạnh mẽ thông qua việc nhân dân trực tiếp giám sát toàn bộ quá trình bầu cử và hoạt động của bộ máy Nhà nước. Việc cử tri chủ động đến các địa điểm niêm yết để xem xét danh sách, đối chiếu tiểu sử chính là bước khởi đầu quan trọng để thực hiện quyền dân chủ cơ bản. Tất cả những hành động đó đều hướng tới mục tiêu cao cả: chung tay xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Phóng viên: Vâng, rõ ràng quyền bầu cử sẽ đi liền với trách nhiệm đúng không ạ? Vậy mỗi cử tri cần có trách nhiệm ra sao khi cầm trên tay lá phiếu thưa ông?
PGS.TS Ngô Thành Can: Trong công tác bầu cử, chúng ta cần phân định rõ và thực thi đồng bộ ba yếu tố: quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm. Trong đó, trách nhiệm của mỗi cử tri không chỉ dừng lại ở việc có mặt tại phòng phiếu, mà bao hàm các nội dung cụ thể:
Thứ nhất là trách nhiệm chủ động tìm hiểu pháp luật, nắm vững thông tin về thời gian, địa điểm cũng như nghiên cứu kỹ tiểu sử người ứng cử. Thứ hai là trách nhiệm trực tiếp tham gia bỏ phiếu theo đúng quy định. Thứ ba là tinh thần thượng tôn pháp luật thông qua việc tuân thủ nghiêm túc nội quy khu vực bỏ phiếu, tuyệt đối không vận động trái phép. Thứ tư là ý thức giữ gìn an ninh trật tự chung. Cuối cùng, trách nhiệm của cử tri còn thể hiện ở vai trò "giám sát dân nhân" - sẵn sàng phản ánh, báo cáo kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật bầu cử để bảo vệ sự khách quan và tính chính danh cho cơ quan quyền lực Nhà nước.
Phóng viên: Người dân cần làm gì để lựa chọn đại biểu một cách tỉnh táo dựa trên sự hiểu biết của mình thưa ông?
PGS.TS Ngô Thành Can: Trong công tác bầu cử, sự minh bạch thông tin là yếu tố cốt lõi được cử tri đặc biệt quan tâm. Ở đây, chúng ta cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía:
Về phía chính quyền và các cơ quan tổ chức, trách nhiệm hàng đầu là phải công khai, minh bạch mọi thông tin về người ứng cử. Điều này bao gồm việc lựa chọn các địa điểm niêm yết phù hợp với thực tế địa bàn, đa dạng hóa các hình thức truyền thông để đảm bảo thông tin đến với cử tri một cách "đúng, đủ và chính xác".
Về phía cử tri, quyền lợi luôn đi đôi với sự chủ động. Mỗi người dân cần có ý thức tự kiểm tra, nghiên cứu kỹ lưỡng danh sách và tiểu sử để đánh giá đúng năng lực thực tiễn của ứng viên. Việc đối chiếu thông tin qua các kênh chính thống là vô cùng quan trọng để có được 'sự lựa chọn tỉnh táo'. Khi đã nắm chắc thông tin, cử tri sẽ tự tin vào lá phiếu của mình và hoàn toàn chịu trách nhiệm với sự lựa chọn đó vì tương lai của đất nước.
Phóng viên: Vâng xin trân trọng cảm ơn ông!
