ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Thông tin trên, thoạt nghe thì có vẻ chỉ liên quan đến khu vực công, nhưng đây lại là tín hiệu rất rõ cho giai đoạn tiếp theo, khi quy định dần mở rộng ra chợ, cửa hàng tiện lợi, cơ sở dịch vụ và bán hàng trực tuyến. Với các hộ kinh doanh, đặc biệt là tiểu thương ở chợ dân sinh, việc từ bỏ túi ni-lông giá rẻ chắc chắn không dễ, bởi chi phí và sự tiện lợi vẫn là yếu tố được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, nếu nhìn ra thế giới, câu chuyện này không hề mới. Tại châu Âu, sau khi Liên minh châu Âu áp dụng các biện pháp hạn chế túi nhựa dùng một lần, mức tiêu thụ túi ni-lông đã giảm hàng tỷ chiếc mỗi năm. Ở Anh, chỉ riêng việc thu phí túi nhựa đã khiến số túi nhựa xuất hiện trên các bãi biển giảm tới khoảng 80% sau vài năm. Tại nhiều bang của Mỹ, các lệnh cấm và hạn chế túi nhựa giúp giảm 25 – 40% lượng túi nhựa bị thải ra môi trường, tương đương hàng tỷ túi mỗi năm không còn được sử dụng.

Những con số này cho thấy một điều khá rõ: khi chính sách đủ mạnh và được áp dụng đồng loạt, thói quen tiêu dùng sẽ thay đổi nhanh hơn nhiều so với tưởng tượng ban đầu. Người dân mang túi cá nhân khi đi chợ, chấp nhận trả phí cho bao bì, hoặc lựa chọn cửa hàng sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Khi hành vi của người mua thay đổi, người bán buộc phải thay đổi theo để giữ khách. Sự dịch chuyển đó không diễn ra trong một ngày, nhưng một khi đã hình thành, nó tạo ra mặt bằng mới cho toàn thị trường.

Với Hà Nội, áp lực môi trường là rất rõ ràng. Nhựa dùng một lần chiếm tỷ trọng lớn trong rác thải sinh hoạt đô thị, gây quá tải cho hệ thống thu gom và xử lý, đồng thời để lại những hệ lụy lâu dài cho đất, nước và không khí. Vì vậy, việc thành phố chuyển từ “khuyến khích” sang “bắt buộc”, từ vận động sang kỷ cương, về bản chất là để giải quyết một bài toán chi phí mà xã hội đang phải âm thầm gánh chịu.

Điểm đáng chú ý là lộ trình này không chỉ đi kèm chế tài, mà còn gắn với các giải pháp hỗ trợ: thúc đẩy tái chế, phát triển kinh tế tuần hoàn, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất bao bì thân thiện môi trường, và truyền thông để người dân hiểu vì sao cần thay đổi. Ở nhiều quốc gia, chính những ngành tái chế và vật liệu sinh học lại trở thành động lực tăng trưởng mới khi nhựa dùng một lần bị siết chặt.

Cuối cùng, thông điệp mà Hà Nội đang gửi đi là khá rõ ràng: nhựa dùng một lần không còn là lựa chọn “mặc định”. Mỗi chiếc túi không lấy, mỗi ống hút bị từ chối, mỗi cửa hàng chuyển sang bao bì bền vững đều là một phần của quá trình thay đổi lớn hơn.

Thói quen có thể khó bỏ, nhưng kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi cả chính quyền, người kinh doanh và người tiêu dùng cùng bước đi trên một lộ trình chung, sự thay đổi đó không chỉ khả thi, mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho môi trường sống và chất lượng đô thị.