Hà Nội thúc đẩy sáng tạo từ nền tảng di sản
Hà Nội là địa phương đầu tiên ban hành nghị quyết chuyên đề về lĩnh vực di sản văn hóa trên cả nước, qua đó triển khai nhiều giải pháp tôn vinh di sản và biến văn hóa thành nguồn lực sáng tạo.
Hà Nội sở hữu kho tàng di sản phong phú, hệ thống thiết chế văn hóa đa dạng và đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân đông đảo, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển công nghiệp văn hóa. Đặc biệt, khi Hà Nội là thành viên của Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Do đó, Thủ đô không chỉ bảo tồn di sản mà còn thổi sức sống đương đại vào di sản, biến di sản thành nguồn lực sáng tạo và động lực phát triển bền vững. Đây cũng chính là điều UNESCO đề cao: văn hóa không chỉ để trưng bày mà phải sống trong đời sống cộng đồng.
Sắp tới, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 không chỉ là sự kiện văn hóa – nghệ thuật thường niên mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Lễ hội mở rộng quy mô, vượt ra ngoài lĩnh vực thiết kế nghệ thuật, bao gồm thiết kế đô thị, không gian công cộng, an sinh xã hội, thiết kế cộng đồng; đồng thời đề xuất các giải pháp khắc phục những điểm nghẽn của thành phố như trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm, với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống, lấy con người làm trung tâm.
Chương trình Tụ hội sáng tạo sẽ diễn ra trong hai ngày 10–11/1 tại Quảng trường Đông Kinh – Nghĩa Thục, khu vực Nhà Bát Giác và các tuyến phố quanh Hồ Hoàn Kiếm. Hà Nội kỳ vọng các dự án, ý tưởng sẽ khai thác giá trị văn hóa, di sản vật thể và phi vật thể, các làng nghề truyền thống… để trở thành những dự án sáng tạo lâu dài, kết nối hài hòa giữa gìn giữ văn hóa, đổi mới tư duy và phát triển kinh tế.
Ông Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, chia sẻ: "Qua 4 kỳ lễ hội, chúng ta có thể nhận thấy rõ sự sáng tạo mạnh mẽ của giới kiến trúc sư cũng như đông đảo nghệ sĩ trong nước. Những sáng tạo này gắn liền với sự phát triển không gian di sản Hà Nội, từ các giá trị di sản đô thị đến các làng nghề truyền thống. Đồng thời, lễ hội cũng góp phần truyền cảm hứng cho các thế hệ sáng tạo trẻ trong tương lai và lan tỏa cảm hứng đó tới nhiều thành phố khác."
Ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, cho biết: "Trong thời gian vừa qua, việc phát triển công nghiệp văn hóa tại Hà Nội đã đạt được những thành công nhất định. Trên cơ sở những kết quả đó, Nghị quyết 09 của Thành ủy đã xác định rõ định hướng: Hà Nội sẽ dựa vào nguồn vốn di sản văn hóa phong phú để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa."
Để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa – sáng tạo tầm khu vực, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách ưu đãi và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp văn hóa – sáng tạo. Việc xây dựng hạ tầng đồng bộ, hình thành các “khu công nghiệp văn hóa” và “trung tâm sáng tạo đô thị” tại các vùng ven, cùng với bảo tồn di sản Thăng Long, sẽ giúp giá trị văn hóa và kinh tế cộng hưởng, tạo sức bật mạnh mẽ cho Thủ đô.
Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu, cho hay: "Vấn đề đặt ra là xây dựng đội ngũ những người làm văn hóa có tâm, có tầm, đủ năng lực gánh vác sự nghiệp phát triển văn hóa trong bối cảnh đất nước đang đổi mới mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng."
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, cho biết: "Chúng ta cần tập trung hơn nữa vào quá trình chuyển đổi số, nhằm đưa Hà Nội trở thành hình mẫu tiên phong, dẫn dắt công cuộc chuyển đổi số nói chung và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa nói riêng; qua đó phát huy hiệu quả hơn nữa những lợi thế và giá trị văn hóa đặc sắc của Thủ đô."
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn Hà Nội mở rộng và nâng tầm mạng lưới Thành phố Sáng tạo, thúc đẩy hợp tác quốc tế, tiếp thu kinh nghiệm, tổ chức các sự kiện khu vực và xây dựng hình ảnh đô thị sáng tạo. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là Thủ đô cần xác định bản sắc sáng tạo riêng, bởi chính điều đó sẽ giúp Hà Nội vừa hội nhập, vừa giữ vững bản sắc Tràng An văn hiến, thanh lịch.
