Hình tượng rồng từ góc nhìn di sản

Từ nguồn gốc Con Rồng Cháu Tiên thiêng liêng của huyền sử, hình tượng Rồng đã gắn bó trong suốt chiều dài lịch sử của văn hóa Việt Nam, từ những ngày đầu dựng nước, trải qua các triều đại phong kiến, tiếp tục được kế thừa và để lại những dấu ấn đậm nét trong đời sống văn hóa hiện đại.

Qua những cổ vật, hiện vật được phát hiện, lưu trữ trong Bảo tàng lịch sử Quốc gia, bảo tàng Hà Nội, Hoàng thành Thăng Long và những câu chuyện văn hóa của đời sống đương đại, hình tượng Rồng từ góc nhìn di sản ngày Tết sẽ chuyển tài một vài câu chuyện thú vị, giúp khán giả có thêm  góc nhìn về hình tượng Rồng nhân dịp năm mới Giáp Thìn.

Những chiếc qua đồng, Hộ tâm phiến hay tấm che ngực là những hiên vật thời Đông Sơn, cách đây khoảng hơn 2000 năm, đang được trưng bày tại bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Hình ảnh giao long được khắc họa rõ nét. Đây được coi là hai trong số các hiện vật quý cho thấy hình tượng rồng (giao long) xuất hiện rất sớm trong đời sống sinh hoạt của người Việt cổ.

Trong 10 thế kỷ đầu công nguyên, hình tượng giao long hay những hình tượng rồng buổi sơ khai xuất hiện trên hiện vật còn lưu giữ được đến nay không nhiều. Nhưng những dấu ấn về hình tượng rồng đã cho thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của nó trong đời sống văn hóa người Việt.

Chuông Thanh Mai được trưng bày bảo tàng Hà Nội là bảo vật quốc gia, được đánh giá là chiếc chuông cổ nhất Việt nam với hình tượng rồng khắc họa rõ nét.

Hình tượng rồng được khắc họa rõ nét trên chuông Thanh Mai

Những cổ vật được tìm thấy và được lưu giữ trong các bảo tàng là những minh chứng rõ ràng về sự xuất hiện của hình tượng rồng trong đời sống người dân từ buổi sơ khai.

Hình tượng rồng đã xuất hiện sớm từ buổi đầu dựng nước, tồn tại và phát triển liên tục qua các thời kỳ.

Những cổ vật được tìm thấy và được lưu giữ trong các bảo tàng là những minh chứng rõ ràng về sự xuất hiện của hình tượng rồng trong đời sống người dân từ buổi sơ khai

Với truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên mà tất thảy mỗi chúng ta đều được biết đến, được nghe kể từ khi còn nhỏ, rồng là niềm tự hào về dòng giống, cội nguồn của người Việt cho đến tận hôm nay. Đặc biệt là có 3 móng thì sang thời Lê Sơ, hình tượng rồng đã có nhiều thay đổi rõ ràng hơn, gửi gắm những mong ước về sự phồn thịnh, may mắn, hạnh phúc, bình an và sự trường tồn của dân tộc.

Rồng thời Lý mềm mải uyển chuyển với chin khúc uốn. Có những hình tượng rồng gắn với lá đề. Đó là sự dung nạp, hòa hợp giữa phật giáo và nho giáo. Rồng thời Trần có tạo hình mạnh mẽ hơn nhưng chủ yếu, rồng thời Lý Trần vẫn là hình tượng rồng 3 móng.

Thời Lê Sơ, rồng vẫn luôn có mặt ở vị trí xứng đáng của mình. Thời kỳ này, hình tượng rồng phổ biến trên các bia đá. Do được tạo tác trên chất liệu này nên hầu hết các hình rồng đến nay còn tương đối nguyên vẹn. Điển hình là đôi rồng đá ở Điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long, rồng đá trên bia tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc tử Giám

Đôi rồng đá ở Điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long

Từ thời Lê Sơ trở đi, hình tượng rồng đã có sự thay đổi, thể hiện uy quyền của nhà vua. Trên rất nhiều các hiện vật cung đình, hay trong các hiện vật được khai quật, xuất hiện các hình tượng rồng 4 móng, 5 móng. Rồng thời Lê được thể hiện trong nhiều tư thế khác nhau: rồng tượng trưng cho quyền uy của nhà vua với thân lượn hai khúc lớn, chân có năm móng sắc nhọn quắp lại.

Từ thời Lê Sơ trở đi, hình tượng rồng đã có sự thay đổi, thể hiện uy quyền của nhà vua

Theo thời gian, hình tượng rồng đã có nhiều thay đổi, phù hợp với hình thái đất nước và thể hiện uy quyền của nhà vua. Không chỉ trong đời sống chính trị trốn cung đình, rồng đã ngày càng trở nên gần gũi hơn trong đời sống văn hóa, trong mỹ thuật, điêu khắc. Tạo hình rồng luôn là hình tượng cao quý và tiêu biểu nhất của nền mỹ thuật dân tộc.

Không chỉ xuất hiện trong các hiện vật chốn cung đình, hình tượng rồng còn được hiển hiện trong đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân như nhạc lễ tứ quý.

Hình tượng rồng còn được hiển hiện trong đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân

Với những bộ cổ phục được phụng dựng tỉ mỉ và công phu, hình tượng rồng được thể hiện rõ nét trên các hoa văn trang trí.

Với những bộ cổ phục được phụng dựng tỉ mỉ và công phu, hình tượng rồng được thể hiện rõ nét trên các hoa văn trang trí

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, biểu tượng rồng trong cung đình được quy định một cách nghiêm ngặt, khắt khe về cách thể hiện, trang trí; còn trong đời sống dân gian, rồng được thể hiện một cách đa dạng, phóng khoáng và sinh động. Hình tượng rồng trở nên gần gũi hơn với cuộc sống đời thường thông qua sự sáng tạo của lớp lớp các thế hệ người Việt.

Con rồng là một hình tượng có vị trí đặc biệt trong văn hóa, tín ngưỡng tâm linh của dân tộc Việt Nam. Hình tượng rồng Việt vì thế hiện diện đa dạng trong mọi mặt đời sống xã hội từ kiến trúc, trên trang phục, đồ mỹ thuật ứng dụng. Hơn 100 hiện vật đang được trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội trong những ngày xuân mới Giáp Thìn là những kết tinh của tinh thần dân tộc, sự sáng tạo và khát vọng của tuổi trẻ.

Hình tượng rồng Việt hiện diện đa dạng trong mọi mặt đời sống xã hội từ kiến trúc, trên trang phục, đồ mỹ thuật ứng dụng

Những chú rồng sặc sỡ được làm bằng vải, bằng gốm sứ, những chiếc quạt, đèn bàn, những bức tranh,….  là những sản phẩm làng nghề, sản phẩm thủ công mỹ nghệ được giới thiệu tới công chúng thủ đô theo nhiều kiểu dáng, chất liệu khác nhau. Rõ ràng, hình tượng rồng đã sống trong đời sống người dân tự bao giờ và ngày càng trở nên có ý nghĩa hơn đối với những người Việt trẻ khi thể hiện những sáng tạo của mình.

Bài viết hay? Hãy đánh giá bài viết
user image
user image
User
Ý KIẾN

Diễn ra từ ngày mùng 9 đến 12 tháng Giêng âm lịch, hội làng Triều Khúc không chỉ giữ được nét nguyên sơ của lễ hội truyền thống mà còn mang trong mình cốt cách, nét đẹp tâm linh của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Vào Rằm tháng Giêng tới, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 22 sẽ mang đến cho công chúng những di sản thi ca quý báu trong kho tàng thi ca 54 dân tộc Việt Nam, tác phẩm tiêu biểu của các nhà thơ dân tộc viết về thiên nhiên, vùng đất và con người các dân tộc Việt Nam trên mảnh đất hình chữ S.

Sau Tết là khoảng thời gian các bạn học sinh quay trở lại trường. Với mong muốn cho các bạn được hòa mình vào thiên nhiên để có thêm năng lượng trong kỳ học mới, cuối tuần qua, nhiều gia đình tại Hà Nội chọn các điểm nghỉ dưỡng Chimi Farm là điểm đến.

Ngay từ đầu năm 2024, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng mạnh, ở cả trên tuyến đường bộ, hàng không và đường thủy. Đây là dấu hiệu đáng mừng, cho thấy du lịch quốc tế khởi sắc trong năm 2024, kỳ vọng sẽ đưa du lịch Việt Nam hồi phục hoàn toàn thị trường khách quốc tế như thời điểm trước đại dịch Covid-19.

Sáng nay, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam, Báo Nhân Dân tổ chức giao ban báo chí đầu xuân Giáp Thìn 2024. Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa chủ trì hội nghị. Tham dự giao ban có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Lại Xuân Môn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương - Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương - Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - Tổng biên tập Báo Nhân dân Lê Quốc Minh.

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, tục kết chạ (hay còn gọi là nghĩa anh em) giữa các làng cổ vẫn được người dân nhiều huyện ngoại thành Hà Nội gìn giữ, phát huy như một nét đẹp văn hoá.