Hương bưởi quê nhà
Với những người con xa xứ, hương hoa bưởi tháng Ba không chỉ là hương của mùa xuân, mà còn là hương của quê nhà, của ký ức tuổi thơ, của tình mẹ lặng thầm.
Có những mùi hương rất kỳ lạ, chỉ cần thoảng qua thôi cũng đủ khiến con người ta dừng lại giữa bộn bề của cuộc sống, để nhớ về một miền ký ức xa xăm. Đó có thể là mùi khói bếp của một chiều quê, mùi đất sau cơn mưa, hay hương hoa dịu nhẹ của một loài cây quen thuộc trước ngõ.
Với những người con xa xứ, hương hoa bưởi tháng Ba chính là một mùi hương như thế. Nó không chỉ là hương của mùa xuân, mà còn là hương của quê nhà, của ký ức tuổi thơ, của tình mẹ lặng thầm.
Đã mười lăm năm sống nơi xứ người, cách quê nhà nửa vòng trái đất, tôi vẫn không thể nào quên được hương hoa bưởi. Ngày rời làng đi du học cũng là một buổi sáng tháng Ba. Trước ngõ, cây bưởi già đang mùa nở rộ, từng chùm hoa trắng muốt rung rinh trong gió xuân. Mẹ tiễn tôi ra tận đầu ngõ. Bà nắm chặt tay tôi, không nói nhiều, chỉ nhìn con bằng ánh mắt vừa tự hào vừa lo lắng.
Gió xuân thổi nhẹ, hương bưởi theo gió lùa vào áo, vào tóc, thơm ngào ngạt. Mùi hương ấy khiến buổi chia tay càng thêm lưu luyến. Lúc ấy tôi không ngờ rằng mùi hương bình dị ấy lại theo mình suốt những năm tháng xa quê.
Mười lăm năm trôi qua - dài hơn tôi từng tưởng tượng. Ở nơi tôi sống không có hoa bưởi. Mùa xuân ở đó rực rỡ với hoa anh đào, hoa tulip hay những hàng mimosa vàng rực hai bên phố. Người ta trầm trồ trước vẻ đẹp của chúng và bản thân tôi cũng thấy chúng thật đẹp. Nhưng sâu thẳm trong lòng, tôi vẫn luôn cảm thấy thiếu vắng một điều gì đó.
Những năm đầu xa xứ, tôi quá bận rộn để nghĩ về nỗi nhớ. Cuộc sống cuốn tôi đi trong vòng quay học hành, làm thêm, rồi trả những khoản học phí còn dang dở. Ngày tháng trôi nhanh như một dòng nước chảy. Chỉ có những đêm muộn, khi căn phòng trọ đã im lìm, ký ức mới lặng lẽ quay về.
Tôi nhớ hình ảnh mẹ gầy gò ngồi lặt rau dưới gốc bưởi già. Nhớ tiếng chổi tre bà quét sân mỗi sáng sớm. Nhớ cái mùi ẩm ướt của mưa xuân hòa cùng hương hoa bưởi thanh khiết, dịu dàng - thứ mùi hương không thể lẫn vào đâu được. Có những đêm tôi giật mình tỉnh giấc, cứ ngỡ vừa thoáng ngửi thấy hương hoa bưởi đâu đó trong căn phòng xa lạ.
Tôi nhớ những ngày tháng Ba bên mẹ, trong căn bếp củi ấm áp của quê nhà. Mẹ thường nấu chè hạt sen. Những hạt sen trắng ngần, bở tơi, nổi lấp lánh trong bát nước đường phèn trong vắt. Mẹ khẽ thả vài cánh hoa bưởi vào bát chè đang bốc khói. Hương thơm thanh tao theo làn hơi nóng lan tỏa, đánh thức mọi giác quan.
Không chỉ có chè, mẹ còn tỉ mỉ róc những khúc mía đỏ mềm, cắt thành từng đoạn vừa ăn rồi xếp vào tô. Trên mặt mía, mẹ rắc một nắm hoa bưởi trắng và đậy kín lại.
Vài tiếng sau, từng thớ mía mọng nước đã ngấm trọn mùi hương tinh khiết của đất trời. Cắn một miếng mía, vị ngọt sắc của đường hòa quyện với hương hoa bưởi nồng nàn, cảm giác như cả mùa xuân đang tan ra nơi đầu lưỡi. Đó là thứ quà quê giản dị mà vô cùng ý nghĩa. Một thứ hương vị mà dù đi khắp năm châu bốn biển, nếm đủ sơn hào hải vị, tôi cũng không thể tìm lại được.
Đúng mười lăm năm sau ngày rời quê, mùa hoa bưởi lại nở. Và cũng vào lúc ấy, mẹ tôi trở bệnh nặng. Tôi vội vã đặt vé máy bay trở về. Sáng sớm hôm đặt chân đến quê nhà, không khí ban mai trong lành khiến tôi bỗng nghẹn ngào. Mùi đất đai, cỏ cây, mùi sương sớm còn đọng trên lá… tất cả quen thuộc đến nao lòng. Và rồi, giữa những mùi hương quen thuộc ấy, tôi lại nhận ra hương hoa bưởi tháng Ba, chỉ một thoáng thôi, hai hàng nước mắt đã lăn dài trên má.
May mắn thay, mẹ tôi qua được cơn bạo bệnh, nhưng sau trận ốm, người bà gầy đi nhiều, tóc bạc thêm. Những buổi chiều tháng Ba sau đó, tôi thường cùng mẹ ra ngồi dưới gốc bưởi cũ. Chúng tôi lặng lẽ nhìn những chùm hoa trắng rung rinh trong nắng, hít thật sâu hương thơm thanh khiết đang lan tỏa khắp khu vườn. Mùi hoa bưởi dường như đang thấm vào từng thớ thịt, từng mạch máu của tôi - như bù đắp cho đứa con xa xứ suốt mười lăm năm trời.
Sau mùa xuân ấy, tôi quyết định không trở lại xứ người nữa. Không phải vì nơi ấy không còn cơ hội cho tôi, chỉ là tôi chợt nhận ra rằng có những thứ mình không thể mang theo trong hành trang, cũng không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới: đó là mùi hoa bưởi trong buổi sáng tháng Ba, khi nắng lên vàng ươm như mật; đó là tiếng mẹ gọi con vào ăn cơm; là bóng hoàng hôn rũ vàng trên mái ngói rêu phong; là tiếng quê hương thân thuộc - nơi chôn nhau cắt rốn.
Giờ đây, mỗi khi ngồi dưới gốc bưởi già, nhìn những cánh hoa rụng trắng cả vai áo mẹ, tôi mới hiểu rằng mình đã từng là một kẻ lữ hành mải miết đi tìm những giá trị xa xôi, mà quên mất kho báu ngay trước ngõ nhà mình. Mười lăm năm viễn xứ, tôi cứ ngỡ mình còn thiếu một danh phận, một sự nghiệp, nhưng hóa ra điều tôi thiếu nhất… lại là một bến đỗ cho tâm hồn.
Đôi khi con người ta đi rất xa, để rồi nhận ra điều quý giá nhất lại chính là nơi mình đã từng rời đi. Quê hương, gia đình và những ký ức giản dị - như hương hoa bưởi tháng Ba - luôn là sợi dây âm thầm giữ cho tâm hồn ta một chốn quay về.
Mai Thị Trúc
