Ai gây ra tình trạng hỗn loạn ở Iran?

Tình hình biểu tình khiến Iran tăng cường an ninh, đồng thời đe dọa coi các cơ sở Mỹ và Israel tại Trung Đông là “mục tiêu hợp pháp” nếu bị tấn công quân sự. Các quan chức Iran đồng thời cáo buộc sự can thiệp từ bên ngoài.

Theo thông tin chưa được kiểm chứng mà các nhà hoạt động có trụ sở tại Mỹ đưa ra, ít nhất 538 người đã thiệt mạng trong bạo lực liên quan đến các cuộc biểu tình. Ngoài ra, có hơn 10.600 người đã bị bắt giữ.

Báo The New York Times và The Wall Street Journal dẫn nguồn từ các quan chức Mỹ giấu tên, đưa tin vào tối 10/1 rằng, Tổng thống Trump đã nhận được đề xuất về các phương án quân sự nhưng chưa đưa ra quyết định cuối cùng. The Wall Street Journal cho biết thêm, ông Trump sẽ nhận thêm các phương án khác vào ngày 13/1.

Mỹ chưa điều động bất kỳ lực lượng nào để chuẩn bị cho các cuộc tấn công quân sự tiềm tàng, nhưng hiện có khoảng 2.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Iraq. Ngoài ra, lực lượng Mỹ còn có mặt trên khắp Trung Đông, bao gồm các trung tâm lớn tại Qatar, nơi đặt Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ, và Bahrain, nơi Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ đóng quân.

Một quan chức Mỹ cho biết nước này có nhiều năng lực và lựa chọn, trong đó các cuộc tấn công mạng có thể là một phần. Quan chức này cũng xác nhận chính quyền Trump ủng hộ quyết định của tỷ phú Elon Musk cho phép các thiết bị đầu cuối Starlink hoạt động tại Iran, có thể giúp người biểu tình vượt qua các hạn chế của chính phủ trong bối cảnh tình trạng phong tỏa thông tin đang diễn ra. Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề đối với chế độ Iran và trong những tuần gần đây còn tăng cường thêm.

Tại thành phố Karaj (Iran), cuộc sống hàng ngày phần lớn vẫn diễn ra bình thường. Một video do người dân địa phương quay lại cho thấy, các cửa hàng thực phẩm mở cửa và các kệ hàng đầy đủ đồ ăn. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết trong một cuộc phỏng vấn truyền hình rằng, chính phủ đang tập trung giải quyết những mối quan tâm của công chúng và đảm bảo nguồn cung các mặt hàng thiết yếu trong bối cảnh các cuộc biểu tình gần đây. Các quan chức Iran gọi các vụ rối loạn gần đây là hành động do “kẻ thù” dàn dựng, bao gồm một số vụ do những “khủng bố” được huấn luyện bài bản và có vũ khí thực hiện. Các sự cố này đã khiến cả lực lượng an ninh và người dân thương vong, đồng thời gây thiệt hại tài sản.

Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani đã chỉ đạo chính quyền trừng phạt nghiêm khắc những “khủng bố” này. Trong khi đó, Cảnh sát trưởng Iran cho biết cảnh sát đã nâng mức báo động và bắt giữ một số kẻ cầm đầu gây rối. Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh trong phỏng vấn rằng, những yêu cầu chính đáng của người dân Iran là hợp lý, nhưng họ cần nhận thức rằng, kích động bạo loạn và thực hiện các hành vi khủng bố là âm mưu của kẻ thù nhằm làm suy yếu đất nước. Ông kêu gọi người dân luôn cảnh giác.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho hay: “Mỹ và Israel ra lệnh cho những người này, bảo họ 'cứ tiến lên, chúng tôi ủng hộ các bạn'. Chính những người ở nước đó đã tấn công đất nước chúng tôi và giết hại thanh niên, trẻ em của chúng tôi, giờ đây lại ra lệnh 'các bạn hãy thực hiện công việc này, chúng tôi đứng về phía các bạn', chẳng khác gì 'các bạn thực hiện những hành vi phá hoại, còn chúng tôi sẽ hậu thuẫn các bạn từ phía sau.'”

Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cảnh báo, Tehran sẽ coi các căn cứ và cơ sở của Mỹ và Israel ở Trung Đông là “mục tiêu hợp pháp” nếu Washington tiến hành chiến dịch quân sự chống lại Iran. Truyền thông nhà nước Iran cho biết, ít nhất 109 thành viên lực lượng an ninh đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ kể từ khi các cuộc biểu tình bùng phát 14 ngày trước, vì đồng rial mất giá mạnh và các cải cách trợ cấp gây tranh cãi. Chính quyền Iran đổ lỗi tình trạng bất ổn cho các tác nhân liên quan nước ngoài và các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt.