Tranh cãi bùng phát sau khi xuất hiện thông tin cho rằng ông Mandelson không vượt qua khâu kiểm tra lý lịch trước khi được bổ nhiệm, làm dấy lên nghi vấn về quy trình ra quyết định trong nội các và đẩy Chính phủ Anh vào một cuộc khủng hoảng niềm tin mới. Liệu Thủ tướng Keir Starmer có thực sự không nắm được sự việc hay đây sẽ trở thành một cuộc khủng hoảng có thể đe dọa trực tiếp đến chiếc ghế lãnh đạo của ông?
Áp lực chính trị đè nặng lên Thủ tướng Keir Starmer
Theo tờ The Guardian, ông Peter Mandelson - một chính khách kỳ cựu của Công đảng Anh, ban đầu không vượt qua quy trình kiểm tra an ninh của chính phủ, nhưng sau đó vẫn được bổ nhiệm làm Đại sứ Anh tại Mỹ vào tháng 12/2024 và chính thức nhậm chức vào tháng 2/2025. Khoảng 7 tháng sau, ông Mandelson bị sa thải khi các tài liệu từ một ủy ban điều tra của Hạ viện Mỹ tiết lộ mối liên hệ giữa ông và tỷ phú Jeffrey Epstein - người bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên. Điều này gây tranh cãi lớn, bởi Thủ tướng Keir Starmer từng khẳng định trước Quốc hội rằng chính phủ của ông tuân thủ đầy đủ toàn bộ quy trình bổ nhiệm, đặc biệt với các vị trí ngoại giao quan trọng và nhạy cảm như Đại sứ Anh tại Mỹ.
Tuy nhiên, vào cuối tuần qua, Chính phủ Anh lại thừa nhận Thủ tướng và các bộ trưởng chỉ mới được thông báo rằng Bộ Ngoại giao nước này có đánh giá khác về hồ sơ bổ nhiệm. Theo nguồn tin của The Guardian, ông Starmer đã không được một số quan chức cấp cao, trong đó có Chánh văn phòng Nội các Antonia Romeo và quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Olly Robbins báo cáo về những thông tin nhạy cảm liên quan đến quá trình kiểm tra an ninh của ông Mandelson.
Ông Olly Robbins hiện đã bị cách chức vì liên quan sự việc, trong khi Văn phòng Nội các Anh lập luận rằng không có sự chậm trễ bất thường, vì các nhân viên chính phủ đang thực hiện theo quy trình “kiểm tra khẩn cấp” để báo cáo Thủ tướng sớm nhất có thể. Tuy vậy, một số nhà quan sát cho rằng, việc xử lý kéo dài nhiều tuần và không phải tất cả các bên liên quan đều được báo cáo ngay khi phát sinh sự việc là điều khó chấp nhận. Việc chậm trễ này cũng làm dấy lên lo ngại rằng bộ máy hành chính đang vận hành thiếu sự giám sát của các bộ trưởng do Quốc hội bầu ra.
Phản ứng trước sự việc, phe đối lập cáo buộc Thủ tướng Keir Starmer đã không kiểm soát tốt quy trình nhân sự cấp cao, thậm chí có thể đã “đánh lừa Quốc hội”. Lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do Ed Davey cho rằng, đây là “một sai lầm nghiêm trọng về phán đoán”, trong khi lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch chỉ trích gay gắt, gọi đây là sự thiếu trách nhiệm mang tính liều lĩnh của người đứng đầu chính phủ.
Không chỉ dừng lại ở lời chỉ trích, nhiều nghị sĩ đối lập đã công khai kêu gọi Thủ tướng từ chức, cho rằng những giải thích hiện tại là không đủ thuyết phục để duy trì niềm tin của công chúng. Họ lập luận rằng một quyết định bổ nhiệm ở cấp ngoại giao cao nhất nhưng thiếu kiểm soát an ninh nghiêm ngặt có thể đã ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, đồng thời làm suy yếu uy tín của nước Anh trên trường quốc tế.
Theo kế hoạch, Thủ tướng Keir Starmer sẽ tham gia phiên chất vấn trước Quốc hội vào rạng sáng ngày 21/4 (giờ Việt Nam). Các nghị sĩ dự kiến sẽ chất vấn vì sao ông Starmer chậm trễ trong việc thừa nhận những phát ngôn trước đây của mình là không chính xác. Điều này có thể khiến ông đối mặt cáo buộc không kịp thời đính chính thông tin sai trước Quốc hội. Bên cạnh đó, Quốc hội cũng sẽ đặt câu hỏi vì sao Bộ Ngoại giao không thông báo kịp thời cho Văn phòng Thủ tướng về kết quả kiểm tra lý lịch. Quan chức Bộ Ngoại giao Olly Robbins - người vừa bị sa thải, cũng dự kiến sẽ sớm bị triệu tập ra điều trần trước Ủy ban Đối ngoại. Chủ tịch Ủy ban, bà Emily Thornberry trước đó cho biết, cơ quan này đã nhiều lần đặt câu hỏi về các dấu hiệu rủi ro trong quá trình thẩm định ông Mandelson, đồng thời kêu gọi làm rõ việc ai đã bỏ qua các cảnh báo và vì sao thông tin bị giữ kín.
Giới quan sát nhận định, bất kỳ diễn biến mới hoặc phát biểu công khai nào từ các quan chức liên quan đều có thể tiếp tục làm gia tăng áp lực lên Thủ tướng Keir Starmer. Vụ việc gợi nhớ đến những tháng cuối nhiệm kỳ của cựu Thủ tướng Boris Johnson, thành viên đảng Bảo thủ từng giành thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử năm 2019 nhưng phải từ chức năm 2022 do vướng nhiều bê bối, trong đó có loạt bữa tiệc tại số 10 phố Downing trong thời gian phong tỏa Covid-19, làm suy giảm niềm tin công chúng. Giữa những lo ngại đó, tương lai chính trị của người đứng đầu chính phủ Anh hiện nay đang trở nên khó đoán hơn bao giờ hết.
Peter Mandelson - Lựa chọn chiến lược trở thành điểm yếu chính trị
Trong khi áp lực chính trị tiếp tục gia tăng đối với Thủ tướng Keir Starmer, tâm điểm của tranh cãi đang dồn vào cựu Đại sứ Anh tại Mỹ Peter Mandelson. Từng được xem là “kiến trúc sư” phía sau thành công của Công đảng dưới thời cựu Thủ tướng Tony Blair và nổi tiếng với vai trò “người dàn xếp hậu trường”, ông Mandelson là một nhân vật dày dạn kinh nghiệm và ảnh hưởng trong chính trường Anh. Việc bổ nhiệm ông từng được coi là bước đi mang tính toán chiến lược nhằm củng cố quan hệ giữa London và Washington, nhưng nay lại trở thành nguồn cơn của khủng hoảng tại số 10 phố Downing. Vậy Peter Mandelson là ai và vì sao từ một lựa chọn mang nhiều kỳ vọng, ông lại trở thành điểm yếu chính trị của chính phủ đương nhiệm?
Ông Peter Mandelson là một trong những gương mặt có ảnh hưởng lâu dài trong chính trường Anh, đặc biệt trong giai đoạn Công đảng chuyển mình dưới thời cựu Thủ tướng Tony Blair. Ông được xem là người góp phần định hình chiến lược chính trị hiện đại của Công đảng, giúp đảng này giành chiến thắng vang dội năm 1997 và duy trì vị thế cầm quyền trong nhiều năm. Nhờ khả năng hoạch định chiến lược và xử lý các vấn đề hậu trường, ông được mệnh danh là “hoàng tử bóng tối” - một cách gọi vừa thể hiện quyền lực, vừa phản ánh sự kín tiếng trong vai trò của ông.
Chính nền tảng kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ sâu rộng đó khiến ông Mandelson từng được xem là lựa chọn phù hợp cho vị trí đại sứ tại Mỹ - một trong những vị trí ngoại giao quan trọng nhất của Anh. Vào thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương cần được củng cố, đặc biệt khi môi trường chính trị quốc tế có nhiều biến động, việc bổ nhiệm một nhân vật am hiểu cả chính trị nội bộ lẫn đối ngoại được coi là bước đi mang tính toán chiến lược của chính quyền Thủ tướng Keir Starmer.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ, đi cùng với kinh nghiệm là một quá khứ nhiều tranh cãi. Ông Mandelson từng hai lần phải rời khỏi chính phủ trước đây. Năm 1998, ông từ chức Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp vì không khai báo việc bí mật nhận 375.000 bảng Anh để mua nhà ở London từ một đồng nghiệp đang bị điều tra về hoạt động kinh doanh. Năm 2001, ông rời chức vụ bộ trưởng ở Bắc Ireland sau cáo buộc can thiệp để giúp cấp hộ chiếu cho một tỷ phú Ấn Độ - người đã cam kết tài trợ 1 triệu bảng cho dự án Millennium Dome do chính ông Mandelson phụ trách.
Đáng chú ý, các tài liệu liên quan đến tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein được công bố gần đây tại Mỹ tiếp tục làm gia tăng tranh cãi. Một số email và dữ liệu cho thấy, ông Mandelson bị cáo buộc từng trao đổi thông tin nhạy cảm về chính sách kinh tế trong giai đoạn giữ chức Bộ trưởng Kinh doanh và Thương mại thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Ngoài ra, hồ sơ cũng đề cập các khoản thanh toán tổng cộng 75.000 USD được cho là từ Jeffrey Epstein chuyển tới các tài khoản liên quan đến ông Mandelson hoặc bạn đời trong giai đoạn 2003 - 2004. Hiện ông Mandelson đang đối mặt với cuộc điều tra về lạm dụng chức vụ công - một tội danh có khung hình phạt tối đa là tù chung thân.
Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh: "Những cáo buộc nghiêm trọng cùng các bằng chứng đáng chú ý đã xuất hiện liên quan đến hành vi của ông Mandelson, trong đó có mối quan hệ của ông với Jeffrey Epstein - một tội phạm tình dục đã bị kết án. Việc ông Mandelson quen biết Jeffrey Epstein đã được biết đến từ trước, nhưng không ai nắm rõ mức độ sâu xa và đáng lo ngại của mối quan hệ này. Những thông tin vừa được phơi bày đã đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng. Và vào thời điểm ông Mandelson được bổ nhiệm, chúng tôi chưa hề biết đến những điều này".
Theo giới phân tích, những chi tiết về ông Mandelson không chỉ làm dày thêm hồ sơ cá nhân tranh cãi, mà còn khiến vai trò đại sứ của ông bị nhìn nhận dưới góc độ rủi ro chính trị nhiều hơn là lợi thế ngoại giao. Kéo theo đó, quyết định bổ nhiệm của chính quyền Thủ tướng Starmer không còn được nhìn nhận như một bước đi chiến lược, mà trở thành một phép thử mạo hiểm và hiện đang bộc lộ những hệ lụy rõ ràng. Các nghị sĩ Anh đã yêu cầu chính phủ công bố toàn bộ tài liệu liên quan đến quá trình kiểm tra lý lịch của ông Mandelson. Một đợt công bố mới dự kiến sẽ diễn ra trong vài tuần tới.
Tác động đến cuộc bầu cử địa phương tháng 5
Chỉ còn ít tuần nữa là nước Anh sẽ bước vào loạt cuộc bầu cử địa phương quan trọng, cùng với bầu cử cơ quan lập pháp tại Scotland và xứ Wales dự kiến diễn ra vào đầu tháng 5. Tuy nhiên, thay vì tập trung vào các vấn đề kinh tế - xã hội hay các cam kết tranh cử, chiến dịch của Công đảng Anh lại đang bị phủ bóng đen bởi những tranh cãi xoay quanh bê bối mang tên Peter Mandelson. Các dự báo nội bộ và một số thăm dò dư luận tại Anh cho thấy, Công đảng của Thủ tướng Keir Starmer có thể phải đối mặt với kết quả không thuận lợi trong loạt bầu cử sắp tới.
Theo kết quả một số cuộc thăm dò dư luận, Công đảng có thể mất một số lượng lớn ghế hội đồng địa phương nếu xu hướng giảm niềm tin tiếp tục kéo dài sau bê bối Peter Mandelson. Tại các "thành trì" truyền thống ở Scotland và xứ Wales, triển vọng của đảng cũng đang bị lung lay dữ dội. Cử tri vốn đã mệt mỏi với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, nay lại thêm thất vọng trước sự thiếu minh bạch của chính phủ. Hình ảnh các ứng viên Công đảng phải chật vật giải thích về vụ bê bối Mandelson trên các ngưỡng cửa nhà dân thay vì nói về y tế hay giáo dục đã minh chứng cho sự thất thế về truyền thông.
Mặt khác, trong cuộc bầu cử năm 2024, Thủ tướng Keir Starmer giành chiến thắng với lời hứa sẽ mang lại sự chính trực và "quét sạch vũng bùn" sau kỷ nguyên của đảng Bảo thủ. Tuy nhiên, vụ việc Mandelson đang khiến thông điệp này bị thử thách, khi các đối thủ chính trị khai thác câu chuyện để đặt dấu hỏi về tính nhất quán trong cam kết của chính phủ.
Vụ bê bối không chỉ gây áp lực từ bên ngoài mà còn tạo ra sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đảng. Một số nghị sĩ Công đảng được cho là đang có xu hướng giữ khoảng cách với Thủ tướng Starmer để bảo vệ uy tín cá nhân. Nếu kết quả bầu cử không đạt kỳ vọng, nhiều phân tích cho rằng áp lực thay đổi lãnh đạo trong nội bộ đảng có thể gia tăng đáng kể.
Tóm lại, cuộc bầu cử sắp tới không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh ở cấp địa phương, mà đang dần mang tính chất của một cuộc trưng cầu rộng hơn về niềm tin dành cho chính phủ. Do đó, vụ bê bối Peter Mandelson không chỉ là một sự cố chính trị đơn lẻ, mà đã trở thành yếu tố có khả năng định hình cục diện và tương lai chính trị của Keir Starmer trong giai đoạn tới. Hiện tỷ lệ ủng hộ dành cho Công đảng và cá nhân Thủ tướng Keir Starmer đang ở mức thấp kỷ lục do tác động cộng dồn từ các vụ bê bối nhân sự. Theo khảo sát của YouGov công bố ngày 14/4, Công đảng chỉ nhận được 17% tỷ lệ ủng hộ, đứng sau đảng cực hữu Cải cách nước Anh (24%) và đảng Bảo thủ (19%).
Không khí chính trị tại nước Anh đang trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết khi áp lực dồn lên chính quyền Thủ tướng Keir Starmer. Nhà lãnh đạo Anh dự kiến sẽ làm rõ các cáo buộc liên quan đến vụ việc của Peter Mandelson, đồng thời tìm cách trấn an nội bộ chính phủ thông qua bài phát biểu trước Quốc hội vào ngày 21/4. Tuy nhiên, như nhiều nhà phân tích đã cảnh báo, dù sức ép hiện tại là rất lớn, bất kỳ quyết định vội vàng nào trong giai đoạn nhạy cảm này không chỉ có thể gây xáo trộn nội bộ chính phủ, mà còn có nguy cơ kích hoạt một cuộc tổng tuyển cử sớm hơn dự kiến. Chính vì vậy, tương lai chính trị của Thủ tướng Starmer hiện vẫn là một bài toán bỏ ngỏ, phụ thuộc vào cách ông xử lý khủng hoảng trong thời điểm mang tính quyết định sắp tới.