ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Không chọn những sấp vải công nghiệp có sẵn, cô chọn cách tìm kiếm vải trên các bản làng Hà Giang, thậm chí lên Yên Bái tự tay nhuộm vải, đánh cược với thời tiết để tìm ra sắc màu “thuần” nhất.

Phạm Trần Thu Hằng không phải là một cái tên xa lạ với những người yêu thời trang mang tính thể nghiệm tại Việt Nam. Cô cùng đội ngũ The Mad Lab đã liên tục tạo ra những cú nổ thị giác tại các kỳ Vietnam International Fashion Week trong mấy năm qua.

Không đi theo lối mòn của những đường cắt may công nghiệp, Hằng chọn cho mình một con đường khắc nghiệt: Thời trang vị di sản. Mỗi BST của cô là một cuộc đối thoại giữa quá khứ và tương lai:

• Dệt Mộng: Hành trình khai phá chất liệu lanh, lụa truyền thống dưới lăng kính hiện đại.
• Vĩnh Họa Thăng Long: Bản trường ca về những hoa văn cổ, đưa nét vẽ của cha ông sống lại trên cấu trúc trang phục đương đại.
• The Mad Lab: Một "phòng thí nghiệm" đúng nghĩa, nơi những nguyên liệu thô mộc của núi rừng được nhào nặn qua bàn tay người nghệ sĩ để trở thành những tác phẩm nghệ thuật có thể mặc được.

Với Phạm Trần Thu Hằng, thời trang không chỉ là cái đẹp bên ngoài, mà là sự kiêu hãnh của bản sắc. Và dự án Huyền Tình Dạ Trạch chính là cột mốc tiếp theo – nơi cô và đội ngũ cộng sự trẻ Gen Z của The Mad Lab đã dùng nhiều ngày đêm và hàng trăm bộ trang phục để chứng minh: Di sản Việt Nam chính là thứ lộng lẫy nhất.

Phóng viên: Chào Thu Hằng! Từ những sàn diễn thời trang lộng lẫy đến việc làm phục trang cho một dự án phim cổ trang dài hơi như “Huyền Tình Dạ Trạch”, bước chuyển này có làm khó một NTK vốn yêu sự tự do như bạn?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Khó chứ! Nhưng cái khó ở đây không nằm ở số lượng hàng trăm bộ trang phục, mà nằm ở sự "tự trọng" của người làm nghề. Với tôi, phục trang phim không thể là thứ quần áo vô hồn. Sau những dự án như Dệt Mộng hay Vĩnh Họa Thăng Long, tôi hiểu rằng khi chạm vào văn hóa, mình không được phép làm hời hợt. Lần này, tôi và team The Mad Lab chọn một cuộc dấn thân khắc nghiệt hơn: Tự tạo ra chất liệu từ những gì nguyên bản nhất. Thật ra, phần tạo hình trang phục của phim “Huyền Tình Dạ Trạch” đã được hoạ sĩ Nguyễn Thanh Phong lên rất kỹ lưỡng, sau đó, team Vạn Thiên Y xử lý thiết kế, tới chúng tôi là sản xuất và thực hiện, đồng hành cùng ekip trong những công đoạn hoàn thiện để phù hợp với bộ phim. Có khoảng 85% phục trang phim trong đó gồm các tuyến nhân vật chính, thứ chính và thường dân là có bàn tay và công sức của The Mad Lab. Tôi rất tự hào vì team mình đã vượt được rất nhiều thử thách để hoàn thiện ngần ấy trang phục trong một thời gian khá gấp gáp.

Phóng viên: Nghe nói để có vải cho phim, bạn đã phải “ngược ngàn” lên tận bản cao?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Đúng vậy. Năm nay, chúng tôi làm việc rất nhiều với các loại vải dân tộc. Team đã lên tận bản, trực tiếp thu mua từng thước bông, thước lanh thô mộc từ đôi bàn tay của đồng bào. Vải mua về phải giặt, rồi phơi qua mấy cái nắng gắt cho sợi vải "thở" và ổn định trước khi đem đi xử lý nhuộm màu thủ công và vẽ sáp ong cũng chỉ bằng những đôi tay. Chúng tôi muốn khán giả khi xem phim, qua từng khung hình, có thể cảm nhận được cái thô ráp, cái nồng nàn của đất và rừng hiện lên trên vạt áo diễn viên.

Phóng viên: Điều gì là thách thức lớn nhất khi xử lý những chất liệu thủ công này trên một quy mô lớn như vậy?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Đó là màu sắc. Làm sao để nhuộm ra cái màu thuần tự nhiên nhất, "cổ" nhất mà không cần đến một giọt hóa chất tẩy nhuộm công nghiệp?

Chúng tôi đã loay hoay rất lâu với màu tím tía – một sắc màu ma mị, trầm mặc của phim. Nó là sự pha trộn giữa lá cây cẩm, gỗ tô mộc, thêm một mẩu nhỏ củ nâu và đúng 3 ngọn lá chàm. Quy trình nhuộm là một vòng lặp khổ hạnh: Nhuộm, phơi, tráng nước lạnh, rồi lại tráng nước nóng... Có những mẫu chúng tôi phải làm tới lần thứ ba mới ưng ý. Lần thì hỏng vì màu quá rực do sai tỉ lệ, lần thì nhiệt độ nước không chuẩn làm sáp thấm ngược vào vải.

Nhưng cái đặc biệt nhất là "nắng". Màu nhuộm tự nhiên là món quà của trời đất, phải có nắng mặt trời thật rát mới lên được cái màu "chín" như ý. Trong khi đó, thời gian thực hiện trang phục, trời mưa liên miên nên cũng rất nhiều lần công sức đổ sông đổ bể thực sự.

Phóng viên: Bạn từng nói một tấm vải đẹp là kết tinh của “Thiên – Địa – Nhân”. Bạn có thể chia sẻ sâu hơn về triết lý này?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Trong “phòng thí nghiệm” của The Mad Lab, chúng tôi luôn tâm niệm:

Địa là đất, nơi ươm mầm cho cỏ cây làm nguyên liệu.

Nhân là con người, là mồ hôi rơi trên từng thớ vải, là đôi tay vò, ngâm, phơi đến rộp cả da.

Thiên là ông trời, là cái nắng sấy lên màu vải. Thiếu một trong ba, tấm vải sẽ mất đi phần hồn. Khi nhìn vào những bộ đồ trong Huyền Tình Dạ Trạch, bạn sẽ thấy rất rõ tinh thần này.

Phóng viên: Hiện nay nhiều người trẻ đang tìm về văn hóa dân tộc. Là một NTK trẻ đã đi con đường này từ lâu qua “Dệt Mộng” hay “Vĩnh Họa Thăng Long”, bạn thấy gì ở luồng sinh khí mới này?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Tôi thấy hạnh phúc. Người trẻ bây giờ không chỉ yêu văn hóa theo kiểu trưng bày, họ yêu bằng cách dấn thân. Với tôi, văn hóa dân tộc là một kho tàng "mê" lắm, càng đào sâu càng thấy mình nhỏ bé.

Từ việc tái hiện những hoa văn cổ trong Vĩnh Họa Thăng Long đến việc đi tìm chất liệu lanh lụa của Dệt Mộng, và giờ là nhuộm vải thủ công cho Huyền Tình Dạ Trạch, tôi chỉ muốn chứng minh một điều: Văn hóa dân tộc không hề cũ kỹ. Nếu chúng ta đổ mồ hôi và tâm huyết vào nó, nó sẽ trở thành một thứ ngôn ngữ thời trang đầy mê hoặc.

Phóng viên: Giới mộ điệu vốn quen với một Phạm Trần Thu Hằng của những sàn diễn Runway. Tại sao lần này bạn lại chọn một con đường vất vả hơn: Tài trợ và trực tiếp thực hiện toàn bộ phục trang cho một dự án điện ảnh như "Huyền Tình Dạ Trạch"?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Thú thực, đây không phải là một quyết định kinh doanh, mà là một tiếng gọi từ bên trong. Tôi luôn khao khát được thấy những giá trị văn hóa Việt được kể một cách tử tế trên màn ảnh rộng. Thay vì chỉ trình diễn trong 15-30 phút trên sàn catwalk, những bộ phục trang này sẽ sống cùng nhân vật, cùng khóc cười với khán giả qua từng khung hình. Tôi muốn tài trợ không chỉ bằng tài chính, mà bằng chính chất xám và sự cực nhọc của The Mad Lab để tạo ra những sản phẩm ý nghĩa nhất cho phim cổ trang Việt.

Phóng viên: Được biết, "Huyền Tình Dạ Trạch" lấy cảm hứng từ những huyền tích rất xưa. Bạn đã đưa dấu ấn văn hóa Đông Sơn vào bộ phim này như thế nào?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Văn hóa Đông Sơn là một trong những chương rực rỡ nhất của tâm thức Việt. Khi nghiên cứu cho phim, tôi bị ám ảnh bởi những đường nét trên mặt trống đồng, những họa tiết chim lạc, những hình người nhảy múa đầy tính bản năng. Ekip thiết kế, phục trang và thực hiện đã phải cùng trao đổi rất nhiều để mang được những hoạ tiết này lên trang phục. Đó là sự kết hợp giữa kỹ thuật thêu đính hiện đại trên nền vải nhuộm thủ công để tạo ra một không gian vừa cổ xưa, vừa mang hơi thở huyền huyễn, vị lai.

Phóng viên: Nhân vật trung tâm của dự án gắn liền với hình tượng Thánh Chử Đồng Tử. Việc khắc họa một vị Thánh trong tứ bất tử qua phục trang mang lại áp lực gì cho bạn?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Áp lực lớn nhất là làm sao để toát lên được cái chất "vừa thực vừa hư". Thánh Chử Đồng Tử trong tâm tưởng tôi là sự kết tinh của vẻ đẹp mộc mạc, phóng khoáng nhưng lại đầy cốt cách tiên phong. Trang phục của nhân vật không được quá rườm rà nhưng phải mang sức nặng của thần thái. Chúng tôi đã sử dụng những thớ lanh thô nhất, nhuộm những sắc độ trầm mặc nhất từ củ nâu và lá chàm để kể về một người con của đất trời, bùn lầy mà vẫn thoát tục.

Phóng viên: 5 tháng – một quãng thời gian đủ dài để ra mắt vài BST thời trang, nhưng bạn lại dành trọn cho một bộ phim. Nghe nói team The Mad Lab đã có những ngày tháng "sống cùng nhân vật" đúng nghĩa?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Khoảng thời gian đó là một cuộc chạy tiếp sức không nghỉ. Có những giai đoạn cao điểm, xưởng của The Mad Lab không bao giờ tắt đèn. Chúng tôi thức trắng đêm cùng ê-kíp phim, chỉnh sửa từng nếp áo, nhuộm đi nhuộm lại một dải khăn chỉ vì chưa ưng ý hoặc ekip phim thông báo điều chỉnh. Làm phục trang phim là chấp nhận bỏ cái "tôi" nghệ sĩ xuống một chút để hòa quyện vào cái "ta" chung của đạo diễn, họa sĩ thiết kế và diễn viên. 6 tháng đó, mồ hôi chúng tôi rơi không chỉ ở xưởng nhuộm, xưởng may mà còn ở từng ngày, từng đêm. Nghĩ lại, phải cảm ơn bản thân và team The Mad Lab đã thật nỗ lực, rất mệt, rất cực đấy, nhưng không ai bỏ cuộc.

Phóng viên: Sau khi đổ dồn hết tâm huyết, mồ hôi và cả tài chính vào dự án này, điều bạn mong cầu nhất khi phim ra mắt là gì?

NTK Phạm Trần Thu Hằng: Tôi chỉ mong khán giả nhận ra rằng: Phục trang Việt không hề thua kém bất cứ quốc gia nào nếu chúng ta thực sự đào sâu vào gốc rễ. Tôi hy vọng những người trẻ khi xem phim sẽ thấy yêu hơn những hoa văn Đông Sơn, yêu hơn màu nâu của đất mẹ. Nếu có thể khơi gợi được một chút niềm tự hào dân tộc thông qua từng thớ vải, thì 6 tháng ròng rã hay những đêm trắng của tôi và The Mad Lab đều hoàn toàn xứng đáng.