Diện mạo Kinh kỳ xưa
Phố cổ Hà Nội từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng phong phú cho hội họa, nhiếp ảnh, điêu khắc và nhiều loại hình sáng tạo nghệ thuật. Mái ngói rêu phong, những ô cửa, góc phố, biển hiệu, nhịp sống buôn bán cùng những không gian quen thuộc của khu phố cổ đã trở thành hình ảnh gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội.
Lấy cảm hứng từ hình ảnh phố phường, phố nghề và đời sống Thăng Long xưa, chương trình “Nét Kinh kỳ” giới thiệu tới công chúng những hình ảnh, tư liệu về 36 phố phường Hà Nội, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống. Qua đó, “Nét Kinh kỳ” gợi mở câu chuyện về một Hà Nội giàu chiều sâu lịch sử nhưng không ngừng vận động, tiếp nối và sáng tạo trong đời sống hôm nay.
Trong không gian trưng bày “Nét Kinh kỳ”, những hình ảnh tưởng như đã lắng lại trong ký ức được giới thiệu trở lại thông qua các tác phẩm và tư liệu về 36 phố phường Hà Nội. Đó là những thông tin về các phố nghề quen thuộc như: phố Hàng Gai là một trong những tuyến phố cổ nhất tại Hà Nội, nổi tiếng là nơi chuyên buôn bán các mặt hàng làm từ cây gai và sau này phát triển thành trung tâm in ấn, khắc ván và bán sách; hay phố Hàng Hòm trước kia chuyên bán các loại hòm gỗ nhỏ, sơn véc-ni, giấy giáp đánh véc-ni bàn ghế…
Từ những thông tin được giới thiệu tại trưng bày một cách sinh động và dễ nhớ, công chúng có dịp hình dung một lát cắt về diện mạo Kinh kỳ xưa, đồng thời tìm hiểu lịch sử các con phố, nguồn gốc tên phố và những nghề thủ công từng gắn với từng tuyến phố. Từ những câu chuyện về “phố hàng, phố nghề”, chương trình giúp công chúng nhận diện phố cổ không đơn thuần là một không gian kiến trúc hay địa lý, mà là một không gian văn hóa được hình thành qua lịch sử, nghề nghiệp, giao thương và đời sống cộng đồng.
Có mặt tham gia sự kiện, em Nguyễn Trọng Triệu Long, lớp 9A6, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên, cho biết: “Chương trình “Nét Kinh kỳ” đã giới thiệu khá đầy đủ thông tin về 36 phố phường của Hà Nội, giúp em không chỉ củng cố thêm kiến thức lịch sử, văn hóa Thủ đô mà còn mang đến những trải nghiệm mới lạ, thú vị về đời sống của Hà Nội xưa”.
Còn với bà Ngô Thị Tự đến từ Hà Tĩnh, lần đầu tiên được tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám lại đúng dịp Festival Thăng Long – Hà Nội, bà rất ấn tượng với các hoạt động trưng bày, giới thiệu làng nghề tại đây. “Tôi đã nghe danh Hà Nội 36 phố phường từ lâu, và khi đến đây tôi đã có cơ hội để tìm hiểu và trải nghiệm những phố nghề, làng nghề Hà Nội. Tôi rất thích”, bà Tự cho biết.
Kết nối di sản với sáng tạo đương đại
Điểm đáng chú ý của “Nét Kinh kỳ” nằm ở cách tiếp cận di sản gần gũi với công chúng: từ nhìn ngắm, tìm hiểu đến trải nghiệm. Phố phường Hà Nội được giới thiệu không chỉ như một không gian địa lý hay tập hợp những công trình kiến trúc, mà như một di sản văn hóa gắn bó với lịch sử đô thị, nghề nghiệp, hoạt động giao thương và đời sống tinh thần của người dân Thủ đô.
Một điểm nhấn của “Nét Kinh kỳ” là sự tham gia của các nghệ nhân đến từ một số làng nghề truyền thống. Công chúng có cơ hội quan sát, tìm hiểu và trực tiếp tương tác với sản phẩm, kỹ thuật nghề của những làng nghề tiêu biểu như gốm Bát Tràng, gốm Bồ Bát, thêu ren, đan cói Kim Sơn, giấy dó Phong Khê, Vietnam Silk House...
Chia sẻ về điểm nhấn của chương trình “Nét Kinh kỳ” trong chuỗi sự kiện Festival Thăng Long – Hà Nội, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, nét độc đáo của sự kiện là sự hội tụ của các nghệ nhân đến từ ba trung tâm kinh đô lịch sử: Hoa Lư (Ninh Bình), Phú Xuân (Huế) và Thăng Long (Hà Nội). Họ không chỉ mang đến những sản phẩm thủ công tinh xảo, mà quan trọng hơn là tri thức, kỹ năng cùng tinh thần làm nghề bền bỉ được trao truyền qua nhiều thế hệ.
“Cuộc hội ngộ giữa Hoa Lư, Phú Xuân và Thăng Long đại diện cho sự giao thoa của các dòng chảy văn hóa Việt Nam. Dù xuất phát từ những không gian lịch sử và làng nghề khác nhau, các nghệ nhân đều chia sẻ một giá trị chung: tình yêu sâu sắc với di sản và trách nhiệm gìn giữ, trao truyền cho thế hệ mai sau”, ông Lê Xuân Kiêu cho biết.
Tham gia trình diễn di sản làng nghề tại chương trình “Nét Kinh kỳ”, nghệ nhân làng gốm Bát Tràng Nguyễn Mỹ Thịnh, 73 tuổi, cho biết, bà rất vinh dự khi đại diện cho nhiều nghệ nhân Bát Tràng tham gia giới thiệu tinh hoa làng nghề tại Festival Thăng Long – Hà Nội năm nay. “Sự kiện tạo cơ hội chúng tôi giới thiệu tinh hoa làng nghề truyền thống Bát Tràng đến gần hơn với du khách, đặc biệt là giới trẻ”, bà Thịnh chia sẻ.
Còn với nghệ nhân làng cói Kim Sơn (Ninh Bình) Đỗ Văn Tấn, đến với Festival Thăng Long - Hà Nội ông mong muốn không chỉ giao lưu làng nghề giữa các địa phương mà còn quảng bá nét đẹp tinh xảo, độc đáo của các sản phẩm thủ công của quê hương tới du khách trong nước và quốc tế.
Chương trình “Nét Kinh kỳ” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám sẽ còn kéo dài đến ngày 19/9, đang tạo nên sự gặp gỡ giữa những lớp di sản khác nhau trong không gian văn hóa của Thăng Long – Hà Nội. Từ câu chuyện 36 phố phường, phố nghề đến những thực hành nghề thủ công đang được gìn giữ hôm nay, cho thấy di sản không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn có khả năng hiện diện, tương tác và tạo cảm hứng trong đời sống đương đại. Chương trình góp phần khơi dậy sự quan tâm của công chúng đối với di sản, đồng thời mở ra cách tiếp cận để những giá trị của Thăng Long xưa tiếp tục “chảy” trong đời sống Hà Nội hôm nay.
Video: Trải nghiệm hoạt động "Nét kinh kỳ" trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội (Hoàng Quyên)
