Ông Trump áp thuế quan mới, khơi mào căng thẳng thương mại

Theo sắc lệnh mới, Mỹ sẽ áp thuế 10% với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và 25% đối với hầu hết mặt hàng từ Canada và Mexico. Sắc lệnh bắt đầu có hiệu lực từ nửa đêm ngày 4/2 (giờ miền Đông nước Mỹ, tức 12h trưa ngày 5/2 giờ Việt Nam). Theo các quan chức Nhà Trắng, sẽ không có ngoại lệ nào đối với thuế quan. Thậm chí, việc miễn thuế tối thiểu đối với các lô hàng nhỏ dưới 800 USD trước đây cũng sẽ bị hủy bỏ.

Phản ứng trước sắc lệnh này, Thủ tướng Canada Justin Trudeau cảnh báo đòn áp thuế của Tổng thống Trump sẽ gây tổn hại cho chính nước Mỹ. Ông Trudeau kêu gọi người dân Canada mua các sản phẩm của Canada và đi nghỉ trong nước thay vì ở Mỹ.

Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết: “Canada sẽ đáp trả biện pháp thương mại của Mỹ bằng cách áp thuế 25% đối với hàng hóa trị giá 107 tỷ USD của Mỹ. Mức thuế này sẽ được áp dụng ngay đối với hàng hóa trị giá 21 tỷ USD, bắt đầu từ thứ Ba tới và trong vòng 21 ngày tiếp theo, chúng tôi sẽ áp mức thuế đối với hàng hóa trị giá 86 tỷ USD, để tạo điều kiện cho các công ty và chuỗi cung ứng của Canada tìm kiếm các giải pháp thay thế”.

Còn Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết, bà đã ra lệnh cho Bộ Kinh tế Mexico thực hiện các biện pháp thuế quan và phi thuế quan để bảo vệ lợi ích của Mexico, sau khi Mỹ áp thuế toàn diện đối với hàng hóa Mexico.

Trong khi đó, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết, việc áp thuế vi phạm nghiêm trọng các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trung Quốc sẽ nộp đơn khiếu nại lên WTO và sẽ thực hiện các biện pháp đối phó tương ứng để bảo vệ quyền lợi của mình.

Thuế quan là một trong số ít chính sách mà Tổng thống Trump từ lâu luôn ủng hộ, cho rằng đây là giải pháp để gia tăng vị thế của Mỹ trên trường quốc tế. Tuy nhiên, các chuyên gia lo ngại, chiến dịch thuế quan mạnh tay của ông Trump sẽ buộc người tiêu dùng Mỹ phải trả nhiều tiền hơn cho hầu hết mọi thứ - từ giày thể thao và đồ chơi cho đến thực phẩm nhập khẩu.

Bản thân Tổng thống Trump cũng thừa nhận việc áp thuế có thể gây ra một số khó khăn cho nước Mỹ, song ông lập luận đây vẫn chưa phải là thời điểm thích hợp để trì hoãn áp thuế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: “Thuế quan có thể gây ra một số gián đoạn tạm thời trong ngắn hạn. Mọi người đều hiểu điều đó. Nhưng thuế quan sẽ khiến chúng ta trở nên rất giàu có và mạnh mẽ. Chúng ta sẽ đối xử rất công bằng giống như các quốc gia khác”.

Mexico, Canada và Trung Quốc là ba đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ. Mexico là quốc gia xuất khẩu hàng hóa lớn nhất vào Mỹ năm 2024, với lượng hàng hóa trị giá 467 tỷ USD, tiếp theo là Trung Quốc và Canada. Theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ, ba quốc gia này chiếm 42% trong tổng số gần 3.000 tỷ USD giá trị hàng hóa mà Mỹ nhập khẩu trên toàn thế giới vào năm ngoái.

Nhiều người dân Mỹ đang lo ngại về biện pháp thuế quan mới, cho rằng Tổng thống Trump đang thực hiện một canh bạc chính trị lớn.

Bà Linda Schlesinger-Wagner, người dân Mỹ chia sẻ: “Tôi lo lắng về những gì đang diễn ra. Tôi cho là mọi người sẽ bị sốc trước mức giá mà họ sẽ thấy ở ô tô, gỗ, quần áo, thực phẩm. Đây sẽ là một mớ hỗn độn”.

Trong khi đó, tại thành phố Ciudad Juarez của Mexico, giáp biên giới với Mỹ, nhiều người dân và doanh nghiệp cũng có chung mối lo tương tự.

Ông Mario Cepeda, Chủ tịch Liên đoàn các nhà tuyển dụng của Mexico cho biết: “Chúng tôi hy vọng chính phủ Mexico có thể đàm phán một kế hoạch có lợi cho cả hai nước. Thực hiện chiến lược thuế quan này có thể dẫn đến suy thoái kinh tế”.

Ông Gilberto Parra Espino, người dân Mexico bày tỏ: “Tôi cho rằng đây là hành động trả đũa lẫn nhau giữa Mỹ và Mexico. Người tiêu dùng sẽ là người phải trả giá cuối cùng cho những quyết định được đưa ra này”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp dụng các lệnh trừng phạt khẩn cấp dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế nhập khẩu. Các chuyên gia pháp lý cho rằng, việc sử dụng IEEPA cho thuế quan là chưa từng có và có thể đối mặt với thách thức từ tòa án Mỹ. Tuy nhiên, quyền hành động khẩn cấp của tổng thống trong các vấn đề an ninh quốc gia đã được tòa án bảo vệ trong quá khứ.

Các công ty có thể sẽ yêu cầu tòa án ngừng áp thuế, nhưng cuộc chiến pháp lý này có thể khó khăn. Thêm vào đó, việc đảng Cộng hòa chiếm đa số ghế tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ giúp Tổng thống Trump có quyền lực lớn tại Quốc hội để thực hiện kế hoạch thuế quan tham vọng của mình.

Tương lai của cuộc chiến thuế quan này sẽ còn nhiều diễn biến khó lường. Cố vấn thương mại hàng đầu của Tổng thống Donald Trump Peter Navarro cho biết, “nhiều khả năng Mỹ sẽ tăng thuế” nếu Mexico, Canada hay Trung Quốc thật sự phản ứng chống lại các mức thuế mới được công bố.