Chiều 16/5, Quốc hội nghe báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2023 và kết quả kiểm toán ngân sách do Bộ trưởng Bộ Tài chính và Tổng Kiểm toán Nhà nước trình bày.
Báo cáo cho thấy, tổng thu ngân sách vượt dự toán 9,3%, bội chi thấp hơn kế hoạch đề ra. Tuy vậy, chi đầu tư phát triển vẫn chậm, nhiều bộ, ngành và địa phương chưa giải ngân hết vốn. Kiểm toán Nhà nước cũng kiến nghị xử lý tài chính hơn 31.500 tỷ đồng và chỉ rõ hàng loạt bất cập trong thu - chi ngân sách.
Trình bày báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2023, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết: tổng thu NSNN đạt 1.770.776 tỷ đồng, vượt 9,3% so với dự toán. Trong đó, thu ngân sách trung ương (NSTW) đạt 927.511 tỷ đồng, tăng 7,4%; thu ngân sách địa phương (NSĐP) đạt 843.265 tỷ đồng, tăng 11,4%.
Ở chiều ngược lại, tổng chi NSNN là 1.936.912 tỷ đồng, giảm 6,7% so với dự toán. Đáng chú ý, chi thường xuyên chỉ đạt 1.117.207 tỷ đồng, giảm 4,7% do một số nhiệm vụ không triển khai hoặc không đủ điều kiện quyết toán. Trong tổng chi, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng 57,7%.
Chi đầu tư phát triển cũng thấp hơn dự toán 0,7%. Trong đó, chi đầu tư phát triển NSTW giảm mạnh 27,6% do nhiều bộ, ngành, địa phương chậm giải ngân vốn đầu tư công. Tuy vậy, chi đầu tư phát triển từ NSĐP lại vượt 10,6% nhờ giải ngân nguồn năm trước chuyển sang và tăng thu địa phương.
Bội chi NSNN được kiểm soát chặt, chỉ còn 291.564 tỷ đồng (2,83% GDP), thấp hơn nhiều so với dự toán là 455.500 tỷ đồng (4,42% GDP).
Đánh giá chung, Bộ Tài chính cho rằng, chính sách tài khóa năm 2023 được điều hành chủ động, linh hoạt, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và kiểm soát lạm phát hiệu quả. Đồng thời, công tác quản lý thu - chi NSNN được tăng cường kỷ luật, tiết kiệm chi thường xuyên và ưu tiên đầu tư phát triển.
Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại như một số khoản thu, sắc thuế và thu ngân sách địa phương đạt thấp; giải ngân đầu tư công còn chậm; lập và xét duyệt quyết toán tại một số đơn vị chưa đúng thời hạn; kỷ luật tài chính tại vài nơi chưa nghiêm.
Kiểm toán Nhà nước: Kiến nghị xử lý hơn 31.500 tỷ đồng
Báo cáo kiểm toán quyết toán NSNN năm 2023 do Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn trình bày cho thấy, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị tăng thu, giảm chi NSNN 16.073 tỷ đồng; xử lý tài chính khác 15.464 tỷ đồng. Đồng thời kiến nghị sửa đổi, hủy bỏ hoặc ban hành mới 177 văn bản có nội dung chưa phù hợp pháp luật hoặc thực tiễn.
Qua kiểm toán, cơ quan kiểm toán chỉ ra hàng loạt sai sót trong công tác thu ngân sách như:
- Việc quản lý thu hộ kinh doanh chưa chính xác, chưa thu hồi giấy phép với hộ nghỉ kinh doanh quá 6 tháng.
- Hoàn thuế giá trị gia tăng còn chậm, chưa tuân thủ nguyên tắc rủi ro.
- Thu tiền thuê đất thiếu quyết định hoặc hợp đồng; xác định, miễn tiền thuê đất không đúng quy định.
- Tính thuế tài nguyên vượt công suất, khai phí bảo vệ môi trường và quyền khai thác khoáng sản chưa đầy đủ.
- Một số mặt hàng được kê khai giảm thuế GTGT (2%) sai quy định, chưa thống nhất trong áp mã hải quan.
Bên cạnh đó, Kiểm toán Nhà nước đề nghị làm rõ trách nhiệm đối với ba nhóm vấn đề lớn:
- Ba dự án ký hiệp định vay nhiều năm nhưng chưa giải ngân, phát sinh phí cam kết lớn, đặc biệt là Dự án tàu điện ngầm số 2 TP.HCM (tuyến Bến Thành - Tham Lương).
- Các tổ chức, cá nhân không điều chỉnh quyết toán NSNN theo quy định của Luật NSNN và Nghị quyết 91/2023/QH15.
- Làm thủ tục hủy vốn chưa chính xác khiến 4.190.020 SDR chưa được đàm phán tái bố trí.
Kiểm toán Nhà nước kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan kiểm điểm, xử lý nghiêm các vi phạm nhằm tăng cường kỷ luật tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
