Hát văn là một hình thức âm nhạc sinh ra để phục vụ tín ngưỡng Tứ phủ - một tín ngưỡng thờ Mẫu, từ lâu đã bám rễ sâu trong đời sống tâm linh của cư dân Việt. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, hát văn đã thể hiện khả năng thích ứng của mình đối với những biến đổi xã hội.
Cứ dịp đầu tháng 2 âm lịch hàng năm, người dân xã Ninh Sở cũ, nay là xã Hồng Vân dù đi xa, về gần cũng thu xếp thời gian về tề tựu tại cụm lễ hội đền Lộ và đền Dầm - lễ hội truyền thống đặc sắc tôn vinh Tín ngưỡng thờ Mẫu (tứ vị Thánh Nương).
Xã Hồng Vân đã tổ chức hoạt động khai hội đền Lộ và đền Dầm nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức của "Đại Càn Quốc Gia Nam Hải Tứ Vị Thánh Nương”, được thờ phụng tại các cơ sở tín ngưỡng của địa phương dọc bờ sông Hồng, góp phần gìn giữ và tôn vinh tín ngưỡng thờ Mẫu.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt không chỉ là nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc mà còn thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc. Việc Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại càng khẳng định ý nghĩa, tầm quan trọng của di sản trong đời sống văn hóa của người dân.
Tại Phiên họp Ủy ban Liên chính phủ lần thứ 11, UNESCO ghi danh “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định giá trị trường tồn của hệ sinh thái tâm linh Việt.
Trong tín ngưỡng Đạo Mẫu (thế kỷ XV), ngựa tiếp tục đảm nhận vai trò trung gian giữa con người và cõi thiêng. Qua mỗi lớp lịch sử và tín ngưỡng, hình ảnh ngựa luôn gắn với những bước ngoặt quan trọng của cộng đồng. Trong lịch sử Việt, ngựa là biểu tượng của những thời khắc chuyển mình của dân tộc.
Có những thanh âm không chỉ để lắng nghe bằng thính giác, mà là để chạm vào bằng cả ký ức và sự tỉnh thức của tâm hồn. Có những giá trị không bao giờ cũ đi theo thời gian, mà trái lại, càng qua lửa đỏ của biến thiên lịch sử, chúng càng lấp lánh một vẻ đẹp tự tại và vĩnh cửu.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam là một tín ngưỡng bản địa lâu đời lấy việc tôn thờ mẫu tức mẹ làm thần tượng với các quyền năng sinh sôi, bảo trợ và che chở cho con người.
Chương trình nghệ thuật “Tự hào di sản Văn hóa Việt Nam” được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11/2005 – 23/11/2025) và chào mừng 9 năm UNESCO công nhận “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (1/12/2016 – 1/12/2025).
