Vì sao phải bảo đảm cơ cấu các thành phần, đại diện trong bầu cử Quốc hội và HĐND?

Trong tiến trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, một yêu cầu được đặt ra xuyên suốt là bảo đảm cơ cấu đại diện hợp lý giữa các vùng miền, dân tộc, giới, độ tuổi, ngành nghề, khu vực công tư và lực lượng vũ trang, đồng thời tuyệt đối không hạ thấp tiêu chuẩn đại biểu.

Vì sao phải bảo đảm cơ cấu các thành phần, đại diện trong bầu cử Quốc hội và HĐND?

Đây là điều kiện then chốt để phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân, để mỗi chính sách pháp luật được ban hành đều có sự tham gia và tiếng nói của mọi tầng lớp trong xã hội.

Theo Nghị quyết số 1891 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội khóa XVI dự kiến có 500 đại biểu, trong đó 217 đại biểu ở Trung ương, chiếm 43,4%, và 283 đại biểu ở địa phương, chiếm 56,6%. Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu: ít nhất 35% người trong danh sách chính thức ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ; ít nhất 18% là người dân tộc thiểu số. Với HĐND các cấp, tỷ lệ phụ nữ tối thiểu cũng là 35%, còn cơ cấu đại biểu là người dân tộc thiểu số sẽ được xác định phù hợp với đặc điểm từng địa phương. Những quy định này cho thấy việc bảo đảm cơ cấu đại diện không phải là hình thức, mà là yêu cầu cụ thể ngay từ khâu chuẩn bị nhân sự. Bảo đảm cơ cấu hợp lý là để Quốc hội và HĐND các cấp có được cái nhìn toàn diện hơn từ thực tiễn đời sống. Mỗi vùng miền, mỗi lĩnh vực, mỗi nhóm xã hội đều có những vấn đề riêng cần được lắng nghe và phản ánh trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Khi cơ quan dân cử có sự tham gia của nhiều thành phần đại diện, các quyết sách đưa ra sẽ có điều kiện bám sát thực tiễn hơn, hạn chế tình trạng nhìn nhận một chiều hoặc thiên về một khu vực, một nhóm lợi ích nào đó.

Ở góc độ pháp lý, giới chuyên gia cho rằng bảo đảm cơ cấu đại diện chính là để tiếng nói trong chính sách không bị lệch.

Luật sư Trần Tuấn Anh - Giám đốc Công ty Luật hợp danh Minh Bạch cho rằng: "Việt Nam là một quốc gia có địa hình đa dạng và là nơi hội tụ của 54 dân tộc anh em, cùng nhau kết thành khối đại đoàn kết dân tộc vô cùng bền vững. Để phát huy tối đa giá trị của sức mạnh này, việc đảm bảo cơ cấu thành phần dân tộc trong các cơ quan dân biểu là điều hết sức quan trọng. Bởi lẽ, cơ quan dân biểu chính là nơi đại diện cho tiếng nói của nhân dân, là diễn đàn để nguyện vọng của mọi vùng miền được chuyển tải trực tiếp đến các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương. Sự hiện diện đầy đủ của các thành phần dân tộc tại đây không chỉ đảm bảo tính dân chủ, mà còn là minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh của một Việt Nam thống nhất và bình đẳng."

Tuy nhiên, yêu cầu về cơ cấu không đồng nghĩa với chia đều cơ học. Nghị quyết số 1891 xác định việc phân bổ đại biểu phải bảo đảm tính đại diện nhưng không cào bằng; mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất bốn đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương, đồng thời số lượng cụ thể còn được tính toán trên cơ sở dân số, điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm từng vùng. Điều đó cho thấy, cơ cấu là để bảo đảm sự hiện diện hợp lý, chứ không phải để làm mờ đi tiêu chí chất lượng. Yếu tố được đặt song song với cơ cấu chính là tiêu chuẩn đại biểu. Chỉ thị số 46 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đã nêu rõ nguyên tắc: không hạ tiêu chuẩn vì cơ cấu. Nghĩa là cơ cấu là định hướng cần có, nhưng người được lựa chọn phải thực sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm. Chỉ khi kết hợp hài hòa giữa hai yêu cầu này, cơ quan dân cử mới vừa bảo đảm tính đại diện rộng rãi, vừa nâng cao chất lượng hoạt động trong nhiệm kỳ mới.

Nhấn mạnh yêu cầu kết hợp giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu, bà Nguyễn Quỳnh Liên - Trưởng Ban Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho hay: "Để bảo đảm tính đại diện mà không làm hạ thấp tiêu chuẩn của đại biểu, chúng ta không thể chỉ bị động chờ đến ngày bầu cử hay khi bắt đầu quy trình hiệp thương mới bắt đầu tìm kiếm nhân sự. Thay vào đó, công tác chuẩn bị cho mỗi cơ cấu, mỗi thành phần phải là một hành trình xuyên suốt và chủ động. Chẳng hạn, để đạt được tỷ lệ đại biểu nữ ít nhất 35%, hay tỷ lệ đại biểu trẻ dưới 40 tuổi và đại biểu là người dân tộc thiểu số theo đúng quy định, chúng ta phải có chiến lược phát hiện, bồi dưỡng và quy hoạch nguồn từ sớm. Việc sắp xếp và bố trí nhân sự bài bản ngay từ đầu sẽ giúp chúng ta chọn lọc được những cá nhân thực sự tiêu biểu, vừa đảm bảo tính đa dạng về thành phần, vừa khẳng định được năng lực trí tuệ để đại diện cho tiếng nói của nhân dân."

Cùng quan điểm đó, đại biểu Vũ Trọng Kim (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) nhận định, Quốc hội phải là hình ảnh tập trung của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nơi mọi tầng lớp nhân dân đều có tiếng nói và được đại diện xứng đáng.

Có thể thấy, bảo đảm cơ cấu các thành phần, đại diện trong bầu cử Quốc hội và HĐND không phải là sự ưu tiên hình thức, càng không phải là sự chia phần cơ học giữa các nhóm xã hội. Đây là yêu cầu để cơ quan dân cử thật sự gần dân, hiểu dân và phản ánh đúng đời sống xã hội trong toàn bộ sự đa dạng của đất nước. Khi cơ cấu được bảo đảm trên nền tảng tiêu chuẩn chặt chẽ, chất lượng đại biểu sẽ được nâng lên, qua đó góp phần tạo nên những quyết sách đúng đắn, sát thực tiễn và vì lợi ích chung của nhân dân.

Tin liên quan

Tập trung cao độ hướng tới ngày bầu cử

Tập trung cao độ hướng tới ngày bầu cử

Thời sự

Ngày 15/3/2026 đang đến gần, không khí hướng tới ngày bầu cử đang lan tỏa mạnh mẽ tại nhiều địa phương. Sự chuẩn bị đồng bộ từ cơ sở góp phần đảm bảo ngày bầu cử diễn ra dân chủ, đúng quy định.

Xã Phù Đổng đảm bảo an toàn PCCC tại 54 điểm bầu cử

Xã Phù Đổng đảm bảo an toàn PCCC tại 54 điểm bầu cử

Thời sự

Để đảm bảo an toàn cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, Đội CC&CNCH khu vực số 1, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH, Công an Hà Nội đã phối hợp với UBND xã Phù Đổng tổ chức kiểm tra, khảo sát, đánh giá và tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn PCCC tại 54 điểm bầu cử.

Phường Cửa Nam chuẩn bị tốt nhất cho công tác bầu cử

Phường Cửa Nam chuẩn bị tốt nhất cho công tác bầu cử

Thời sự

Hướng tới ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội đang tích cực hoàn tất các khâu chuẩn bị, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng luật, an toàn và thực sự trở thành ngày hội của toàn dân.

Chính trị

Xác lập tầm cao mới trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Xác lập tầm cao mới trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Chính trị

Nhân dịp tham dự Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc, trưa 17/11, tại Thâm Quyến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình.

Việt Nam coi trọng và đóng góp tích cực, có trách nhiệm trong APEC

Việt Nam coi trọng và đóng góp tích cực, có trách nhiệm trong APEC

Chính trị

Tuần lễ Cấp cao APEC lần thứ 33 diễn ra trong bối cảnh kinh tế quốc tế đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, từ các rào cản thương mại, chủ nghĩa bảo hộ đến sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và những bất định của môi trường kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đó, chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam mang nhiều ý nghĩa quan trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bắt đầu tham dự Tuần lễ Cấp cao APEC lần thứ 33

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bắt đầu tham dự Tuần lễ Cấp cao APEC lần thứ 33

Chính trị

Sáng 17/11 (theo giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân Ngô Phương Ly và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc bắt đầu chương trình tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc, từ ngày 17-20/11/2026, theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình và Phu nhân.

Chung một đại dương - chung một tương lai

Chung một đại dương - chung một tương lai

Chính trị

Nhân dịp tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc và làm việc song phương tại đây từ ngày 17 - 20/11/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa có bài viết đăng trên China Daily với nhan đề "Chung một đại dương - chung một tương lai".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì lễ đón Tổng thống Chile

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì lễ đón Tổng thống Chile

Chính trị

Chiều 16/11, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã chủ trì lễ đón trọng thể Tổng thống Cộng hòa Chile José Antonio Kast và phu nhân thăm chính thức Việt Nam. Đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Tổng thống José Antonio Kast trên cương vị nguyên thủ quốc gia, diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Mỗi quyết sách của Quốc hội phải nhanh, đúng, trúng, khả thi

Mỗi quyết sách của Quốc hội phải nhanh, đúng, trúng, khả thi

Chính trị

Sau gần một tháng làm việc khẩn trương, dân chủ và trách nhiệm, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đợt 1 của Kỳ họp thứ hai. Chặng đường đầu tiên của kỳ họp đã ghi dấu ấn đậm nét bằng những quyết sách kinh tế - xã hội mang tính đột phá, phiên chất vấn thẳng thắn, thực chất cùng khối lượng công tác lập pháp đồ sộ, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời