Thực tế này khiến bài toán xử lý rác thải tại nguồn vẫn chưa có lời giải triệt để. Đây cũng là ý kiến của các Đại biểu Quốc hội khi thảo luận về Báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường diễn ra sáng nay (28/10).
Theo số liệu của Cục Môi trường, tính đến trước ngày 01/01/2025 chỉ có 34/63 tỉnh, thành phố thực hiện phân loại, chủ yếu ở quy mô nhỏ, mang tính thí điểm, chưa được nhân rộng. Công tác triển khai phối hợp của các bộ, ngành và địa phương cũng tính đến trước ngày 01/01/2025 chỉ có 34/63 tỉnh, thành phố thực hiện phân loại, chủ yếu ở quy mô nhỏ, mang tính thí điểm, chưa được nhân rộng.
Đại biểu Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) cho rằng, để phân loại rác thành công, trước hết phải có hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý riêng biệt.
“Một trong những vấn đề hiện nay là rác dù được phân loại tại nguồn nhưng vẫn bị thu gom chung, khiến nhiều người dân mất động lực thực hiện. Để chính sách khả thi, cần đầu tư kinh phí để có hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý riêng biệt cho từng loại rác. Các địa phương cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng đồng bộ, có nhà máy tái chế, xử lý rác hữu cơ, rác thải nguy hại tương ứng”, đại biểu nói.
Đại biểu Trần Văn Tiến (đoàn Phú Thọ) dẫn số liệu: Tỷ lệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện vẫn chủ yếu là chôn lấp (62,97%), phần lớn được chon lấp không hợp vệ sinh. Nhiều bãi rác cũ gây ô nhiễm nghiêm trọng chưa được khắc phục. Ông đề nghị Quốc hội ban hành chính sách đặc thù để khuyến khích đầu tư xử lý chất thải sinh hoạt , nhất là ở cấp huyện, xã.
“Quốc hội ban hành thí điểm cơ chế, chính sách đặt thù trong việc đầu tư xử lý chất thải rắn sinh hoạt nhằm giúp cho các địa phương có cơ hội thu hút đầu tư, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Có như vậy mới có thể giúp cho các địa phương có cơ hội thu hút các nhà đầu tư để đầu tư các dự án, cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường, giải quyết được sự tồn tắc chất thải rắn sinh hoạt trong thực tế hiện nay, đồng thời đáp ứng với nguyện vọng và lòng mong mỏi của nhân dân”, đại biểu nhấn mạnh.
Một rào cản khác là thói quen sinh hoạt của người dân. Từ nhiều năm nay, việc “gom tất cả rác vào một túi ni-lông” đã trở thành nếp sống quen thuộc. Dù nhiều chiến dịch tuyên truyền được triển khai, phần lớn người dân vẫn chưa duy trì việc phân loại thường xuyên. Nếu người dân hiểu rõ lợi ích, cũng như thấy được rõ tác dụng của việc phân loại: giảm ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí xử lý rác, việc thực hiện phân loại rác thải cũng sẽ được nghiêm túc hơn. Do vậy, các đại biểu đề xuất, cần có các chương trình giáo dục, tuyên truyền rộng qua trường học, truyền thông, khu dân cư để thay đổi thói quen.
