Báo chí áp lực trước nguồn thu

Trước đây, nguồn thu từ quảng cáo và phát hành từng là trụ cột tài chính của nhiều cơ quan báo chí. Nhưng chỉ sau vài năm, mọi thứ đã thay đổi chóng mặt. Doanh thu từ quảng cáo truyền thống giảm tới 70-80%. Đây không còn là vấn đề riêng của một tờ báo nào, mà là bức tranh chung đáng suy ngẫm của báo chí hiện nay.

Quảng cáo từng là nguồn thu chính của báo Kinh tế và Đô thị, đặc biệt là trong những năm trước khi nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Thậm chí có lúc, quảng cáo từng chiếm phần lớn nhất tổng thu. Tuy nhiên, với sự bùng nổ của mạng xã hội và các nền tảng kỹ thuật số, nguồn thu từ quảng cáo đã giảm đi đáng kể.

Ông Nguyễn Thành Lợi - Tổng Biên tập Báo Kinh tế và Đô thị cho rằng: "Các doanh nghiệp hiện nay đều có thể tự sản xuất các nội dung quảng cáo, PR cho sản phẩm, doanh nghiệp của mình. Như vậy, họ đang dần tự chủ trong việc cung cấp thông tin đến với công chúng. Điều đó dẫn đến việc hợp tác giữa các cơ quan báo chí với doanh nghiệp, mặc dù vẫn là mối quan hệ hợp tác win-win nhưng sẽ là đồng hành, hỗ trợ cùng các cơ quan báo chí trong việc quảng bá sản phẩm truyền thông. Trước kia, công chúng bị động trong việc tiếp nhận thông tin, báo chí độc quyền nhưng ngày nay, mạng xã hội phát triển thì công chúng có thể tiếp nhận từ nhiều nguồn khác nhau. Báo in người đọc giảm, người xem truyền hình và nghe phát thanh cũng giảm, số lượng người đọc báo điện tử cũng sụt một cách thê thảm".

Không chỉ Báo Kinh tế và Đô thị, trong vài năm trở lại đây, báo chí đang đối mặt với khủng hoảng nguồn thu trên nhiều phương diện. Các doanh nghiệp có thể tự sản xuất nội dung quảng bá. Người xem truyền hình, đọc báo in hay báo điện tử đều sụt giảm. Công chúng ngày càng chủ động tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn, báo chí không còn độc quyền.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho biết: "Doanh số quảng cáo trên báo điện tử không thể bù đắp được và các loại hình quảng cáo khác. Ví dụ như phát hành, có lúc chiếm đến 60-70% doanh số thì cho đến thời điểm hiện nay, còn 16% trên tổng doanh số của toàn cơ quan. Đây là những con số rất phũ phàng đối với các cơ quan báo chí. Câu chuyện sụt giảm và lấy cái gì bù lại là rất khó khăn trong vấn đề tài chính của các cơ quan báo chí. Nếu như chỉ đơn thuần trông chờ vào phát hành và quảng cáo truyền thống thì rõ ràng là hết sức khó khăn trong lúc này, không gì bù đắp nổi".

Trước sức ép này, nhiều cơ quan báo chí đang buộc phải đổi mới: phát triển nền tảng số, mở rộng dịch vụ nội dung, tổ chức sự kiện, khai thác tài trợ… Tuy nhiên, việc này không dễ dàng vì báo chí chính thống phải đảm bảo tính định hướng, kiểm chứng, chậm hơn mạng xã hội. Do đó, một trong những giải pháp quan trọng được kỳ vọng hiện nay là cơ chế đặt hàng báo chí từ ngân sách nhà nước.

Ông Đồng Mạnh Hùng, Trưởng ban Thư ký Biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam, cho hay: "Thông tin của các đơn vị báo chí chính thống rất khó khăn để cạnh tranh với các đơn vị bên ngoài. Bởi chúng tôi phải đảm bảo tính định hướng, thông tin chính xác nhất, phải kiểm chứng và có thời gian. Nếu như vậy, bao giờ cũng chậm hơn so với mạng xã hội. Tôi cho rằng trong Luật Báo chí mới cũng cần tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí chính thống, chủ lực có cơ chế đặt hàng để giúp các cơ quan báo chí có điều kiện tạo ra nguồn thu. Cơ quan báo chí duy trì được sản xuất cũng là để cơ quan báo chí có khả năng tái tạo, sáng tạo những sản phẩm báo chí thu hút công chúng, làm tốt công tác tuyên truyền".