Bão lũ thiệt hại lớn nhưng chi trả bảo hiểm nhỏ giọt

Xã Trung Giã là một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất của bão số 11 vào tháng 10 vừa qua tại Hà Nội. Hơn 370 ha lúa, 50 ha rau màu bị úng; hàng chục nghìn gia súc, gia cầm chết hoặc bị cuốn trôi. Tổng thiệt hại ước tính 50 tỷ đồng.

Nhiều hộ nông dân gần như mất trắng nhưng hầu như chưa có ai được nhận bồi thường bảo hiểm.

Chị Nguyễn Thị Ngân, xã Trung Giã, Hà Nội, chia sẻ: “Ảnh hưởng cả hai cơn bão luôn, nước tràn hết khu này. Từ trên kia vỡ bờ tường là ngập đến tận đầu gối của bọn chị. Khu vực này nhà chị em nhà chị cũng hơn một mẫu, mà dân xung quanh cũng vậy. Ai chả mong không bị, nhưng nếu bị thì cũng mong có chút hỗ trợ.”

Ông Phạm Ngọc Biên, Trưởng thôn Xuân Bảng, xã Trung Giã, Hà Nội, cho biết: “Đây cũng là một bài học và qua cái đợt bão lũ này thì cũng rút ra được kinh nghiệm để mình cảm thấy nó rất cần để những khi mà vận hạn như thế này hay là thiên tai thì có một cái quỹ để bảo trợ cho bà con tiếp tục duy trì được phát triển về cây trồng của mình."

Số liệu ba năm gần đây cho thấy mức độ chênh lệch rất lớn giữa thiệt hại thiên tai và chi trả bảo hiểm: 2023: Thiệt hại 8.200 tỷ đồng – bồi thường 300 tỷ (≈ 4%). 2024: Thiệt hại 91.600 tỷ đồng do bão YAGI – bồi thường chỉ 598 tỷ (≈ 0,6%). 2025: Thiệt hại ước 69.000 tỷ – chi trả bảo hiểm dự kiến 2.400 tỷ (≈ 3,5%).

Khoảng cách quá lớn này phản ánh thực tế: phần lớn tài sản không được mua bảo hiểm; phạm vi bảo hiểm hẹp; và thị trường chưa có nhiều sản phẩm dành riêng cho rủi ro thiên tai. Bên cạnh đó, cũng có nhiều đơn vị bảo hiểm chưa thực sự mặn mà với loại hình này.

Theo các chuyên gia, bảo hiểm thiên tai hiện chủ yếu chỉ được “gắn kèm” trong gói bảo hiểm tài sản truyền thống; chưa có các sản phẩm chuyên biệt, phù hợp với đặc thù khí hậu cực đoan.

Ông Trần Mạnh Hoàng Việt, Chuyên gia bảo hiểm, cho biết: “Chúng ta cũng thấy rằng thiên tai là một thứ mà chúng ta không lường trước được. Vì vậy rất khó để có đủ dữ liệu để có thể thiết kế ra một sản phẩm bảo hiểm thiên tai. Vì thiếu những dữ liệu đó nên họ không tính được xác suất và không thể định được phí bảo hiểm, nên chưa thể ra được các dòng sản phẩm đáp ứng nhanh chóng về mặt thanh khoản cho người dân và hỗ trợ kịp thời.”

Các chuyên gia đề xuất áp dụng bảo hiểm tham số, chi trả dựa trên sức gió, lượng mưa; đồng thời, riêng các ngành rủi ro cao, đặc biệt nông nghiệp, cần có chính sách đền bù bảo hiểm riêng. Các doanh nghiệp cũng cho biết sẽ mở rộng phạm vi bảo hiểm, để trở thành lá chắn tài chính đúng nghĩa cho người dân.

Ông Vũ Đức Thư, Giám đốc Trung tâm giám định và cứu hộ, Tổng công ty CP Bảo hiểm Bưu Điện, chia sẻ: “Nhiều khách hàng đã coi việc tham gia bảo hiểm tài sản như một tấm lá chắn về tài chính nhằm đảm bảo tài sản của mình không may xảy ra rủi ro. Đối với PTI, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi bảo hiểm về tài sản cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ, nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng và hỗ trợ họ nhanh nhất để sớm trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh.”

Khi các công cụ tài chính bền vững được thiết lập và phổ cập, người nông dân và doanh nghiệp sẽ bớt đơn độc trước thiên tai, vốn xuất hiện với tần suất ngày càng cao dưới tác động của biến đổi khí hậu.