Bảo vệ người yếu thế trước các vụ lừa đảo qua mạng

Lấy ví dụ về việc kẻ lừa đảo mạo danh cơ quan chức năng yêu cầu cụ bà 75 tuổi tại Đà nẵng chuyển toàn bộ số tiền tiết kiệm, hay trường hợp người nông dân ở Phú Thọ mang hết tiền bán trâu để đi chuyển khoản, đại biểu Lê Thị Thanh Lam, Đoàn Đại biểu Quốc hội Cần Thơ, đề nghị, cần bổ sung quy định cấm sử dụng AI giả mạo hình ảnh, lời nói.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam cho biết: “Mặc dù một số vụ việc đã được lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn, xu hướng lạm dụng AI để cá nhân hóa hành vi lừa đảo vẫn gia tăng. Do đó, tôi đề nghị tại Điều 9, các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng, cần bổ sung quy định cấm sử dụng AI giả mạo khuôn mặt, giọng nói và các công nghệ giả mạo khác nhằm mạo danh tổ chức, cá nhân để lừa đảo, xuyên tạc hoặc là gây nhầm lẫn, xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của người dân”.

Theo nghiên cứu, người cao tuổi – với khả năng công nghệ hạn chế chiếm 50% nạn nhân trong các vụ lừa đảo trực tuyến. Trong khi đối tượng lừa đảo thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi như giả danh cơ quan công an, sử dụng công nghệ deepfake, tận dụng thông tin cá nhân đánh cắp để thao túng tâm lý nạn nhân. Do đó, cần thêm cơ chế bảo vệ người yếu thế trong dự án Luật An ninh mạng.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho hay: “Đề nghị bổ sung người cao tuổi và người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự vào nhóm đối tượng được bảo vệ tại Điều 20 của Dự thảo Luật. Đồng thời, cần quy định trách nhiệm của các nền tảng mạng, tổ chức cung cấp dịch vụ viễn thông, ngân hàng trong việc phát hiện, cảnh báo và phối hợp xử lý hành vi xâm hại, lừa đảo đối với nhóm này”.

Giải trình với các Đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết: Tội phạm mạng đang là thách thức toàn cầu, trong đó nhiều hành vi lừa đảo, chiếm đoạt dữ liệu cá nhân, đặc biệt nhắm vào người yếu thế, ngày càng tinh vi và xuyên biên giới. Bộ Công an đã và đang tăng cường hợp tác quốc tế để đấu tranh hiệu quả với tội phạm công nghệ cao .

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu: “Hiện nay, Dự thảo Luật đã nội luật hóa một số quy định trong Công ước Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm mạng, như một số các ý kiến của các đại biểu đã nêu. Để tiếp thu các ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội thì Cơ quan chủ trì soạn thảo chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, nội luật hóa các quy định của Công ước Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm mạng cho phù hợp với tình hình thực tiễn của nước ta hiện nay”.

Việt Nam đã ký Công ước Hà Nội – văn kiện quốc tế quan trọng về phòng, chống tội phạm mạng – qua đó xác lập cơ chế hợp tác hành động “ngay và luôn” giữa các nước thành viên. Thời gian tới, với vai trò cơ quan đầu mối, Bộ Công an sẽ tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực giám sát, bảo vệ an ninh mạng và dữ liệu cá nhân của công dân, hướng tới một không gian mạng an toàn, tin cậy, phục vụ phát triển bền vững.