Nội dung này đã được nhiều đại biểu quan tâm gửi tới Bộ trưởng Bộ Tài chính trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV diễn ra vào sáng 19/6.
Đại biểu Lã Thanh Tân (Đoàn ĐBQH Hải Phòng) nêu thực tế nhiều hộ kinh doanh có quy mô hoạt động rất lớn nhưng chưa gia nhập khu vực doanh nghiệp vì chi phí, thủ tục và nghĩa vụ tài chính. Đại biểu đặt câu hỏi với Tư lệnh ngành tài chính có giải pháp đột phá chuyển đổi hộ kinh doanh lên làm doanh nghiệp.
Đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH Hà Nội) cũng đề cập Nghị quyết 68 đã đề cập việc bỏ thuế khoán. Chính sách này tác động đến hàng triệu hộ kinh doanh, khiến họ nảy sinh tâm lý e ngại. Ngay tại kỳ họp Quốc hội đang diễn ra, nhiều đại biểu cũng đề nghị xem xét lùi thời gian thực hiện lộ trình này. Đại biểu gửi câu hỏi: “Chính phủ có kế hoạch gì cho các hộ kinh doanh sau khi bỏ thuế khoán, để các hộ cảm thấy thuận lợi, chuyên nghiệp và hứng khởi trong việc nộp thuế?”.
Trả lời băn khoăn của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết cả nước hiện có 5,2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động. Trong đó, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu không kém doanh nghiệp, thậm chí lớn hơn doanh nghiệp nhưng chưa chịu chuyển lên làm doanh nghiệp. Bộ trưởng cho rằng đây chính là lực lượng tiềm năng giúp Việt Nam có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.
Bộ trưởng nói thêm, trong Luật Doanh nghiệp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đã có giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh lên làm doanh nghiệp. Tuy nhiên đến nay, sau 7 năm triển khai luật, số hộ chuyển lên làm doanh nghiệp rất ít. Bộ trưởng nêu ba nguyên nhân của thực trạng này. “Một là chi phí tuân thủ pháp luật với doanh nghiệp lớn hơn. Thứ hai, hộ kinh doanh chưa nắm rõ các quy định pháp luật về doanh nghiệp, chưa quen với quản lý sổ sách, kế toán nên có tâm lý e ngại chuyển đổi. Thứ ba, hộ kinh doanh được áp dụng thuế khoán. Đây là chính sách ưu đãi. Cùng với đó, chế độ sổ sách kế toán, chứng từ, hóa đơn của hộ kinh doanh đơn giản hơn nhiều so với doanh nghiệp”, Bộ trưởng nêu.
Bốn giải pháp thúc đẩy hộ kinh doanh lên doanh nghiệp
Bộ trưởng cho biết bốn giải pháp thúc đẩy hộ kinh doanh lên làm doanh nghiệp.
Một là, rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh để thu hẹp tối đa cái khoảng cách về tổ chức quản trị, chế độ kế toán – tài chính giữa doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Hai là, khẩn trương hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để nâng cấp hạ tầng kỹ thuật để triển khai thực hiện bãi bỏ thuế khoán với hộ kinh doanh từ 1/1/2026. “Đây được coi là giải pháp căn cơ để chúng ta minh bạch hóa hoạt động của các hộ kinh doanh, thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp”, Bộ trưởng khẳng định. Bởi cơ chế thuế khoán chỉ phù hợp trong giai đoạn nhất định, nhưng không còn phù hợp, dễ bị lạm dụng, gây bất bình đẳng giữa các loại hình kinh doanh. Hình thức này không tạo động lực để các hộ kinh doanh lớn lên thành doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ba là, thực hiện chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển dổi thành doanh nghiệp như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm đầu thành lập, bãi bỏ lệ phí môn bài, cung cấp nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung. Bộ trưởng cho rằng cần làm sao để hộ kinh doanh cảm thấy lên doanh nghiệp sẽ được nhiều ưu đãi hơn.
Cuối cùng là giải pháp tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, năng lực quản trị của hội kinh doanh để họ tự tin chuyển đổi lên làm doanh nghiệp.
Đồng tình quá trình triển khai sẽ có tác động lớn, Bộ trưởng Bộ Tài chính đang chuẩn bị đồng bộ về pháp lý, công cụ để thực hiện đảm bảo thuận lợi, giảm gánh nặng về thủ tục, chi phí cho người dân. Bộ đang rà soát, sửa luật quản lý thuế, thu nhập cá nhân, hướng đến mô hình quản lý thuế mới đơn giản, minh bạch, dễ thực hiện; đơn giản hóa sổ sách, hóa đơn chứng từ. "Đảm bảo hộ kinh doanh không bị áp lực khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp", Bộ trưởng nêu.
