Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc phủ bóng Đối thoại Shangri-La 2025

Đối thoại Shangri-La lần thứ 22 đang diễn ra tại Singapore từ ngày 30/5 đến 1/6, với sự tham gia của đại diện 47 quốc gia, trong đó có 40 bộ trưởng quốc phòng. Đây vốn là diễn đàn an ninh quan trọng bậc nhất châu Á - nơi các bên đối thoại nhằm xây dựng lòng tin và thảo luận về các thách thức khu vực. Tuy nhiên, năm nay, sự kiện này lại phủ bóng leo thang căng thẳng giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, cả trên phương diện ngoại giao lẫn chiến lược.

Điểm đáng chú ý nhất tại diễn đàn năm nay là sự vắng mặt của Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc. Thay vì cử đại diện cấp cao như thông lệ, Bắc Kinh chỉ cử Thiếu tướng Hồ Cương Phong, Phó hiệu trưởng trường Đại học Quốc phòng Trung Quốc, dẫn đầu phái đoàn. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2019, Trung Quốc không có đại diện cấp cao tại Shangri-La, gửi đi một tín hiệu ngoại giao mạnh mẽ về tình trạng “đóng băng” trong quan hệ song phương với Mỹ.

Theo các nhà quan sát, quyết định hạ cấp phái đoàn không đơn thuần là vấn đề nghi thức, mà phản ánh chiến lược ngoại giao thận trọng của Bắc Kinh. Trong bối cảnh Washington liên tục gia tăng sức ép, từ kiểm soát công nghệ cho đến hạn chế thị thực đối với sinh viên Trung Quốc, Bắc Kinh dường như muốn tránh đối thoại trực tiếp ở cấp cao với Mỹ, đồng thời tránh rơi vào thế bị động trong các tranh luận công khai tại một diễn đàn đa phương.

Trong khi Trung Quốc chọn cách giữ khoảng cách, thì Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tận dụng diễn đàn để nhấn mạnh cam kết của Washington với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, gọi đây là "mặt trận ưu tiên" của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Pete Hegseth cố gắng thuyết phục các đồng minh châu Á rằng, Washington là đối tác đáng tin cậy hơn Bắc Kinh.

Song song với các phát biểu, Bộ trưởng Hegseth đã tổ chức hàng loạt cuộc gặp bên lề với đại diện các nước Nhật Bản, Australia và các thành viên ASEAN như Thái Lan, Singapore, Philippines… nhằm củng cố mạng lưới đồng minh và thúc đẩy hợp tác an ninh khu vực.

Phản ứng trước những động thái của người đứng đầu Lầu Năm Góc coi Trung Quốc là “mối đe dọa”, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng, quan điểm của Mỹ phản ánh tư duy Chiến tranh Lạnh và không phù hợp với tinh thần đối thoại, hợp tác mà các quốc gia trong khu vực đang hướng tới. Bắc Kinh cũng kêu gọi Washington tôn trọng nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định của các nước trong khu vực, tránh những hành động hoặc phát ngôn có thể dẫn đến hiểu lầm hoặc leo thang căng thẳng.

Trước căng thẳng Mỹ - Trung hiện nay, nhiều nhà lãnh đạo quốc tế, trong đó có Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên tiếng cảnh báo nguy cơ chia rẽ sâu sắc trên thế giới.

Theo giới quan sát, đối đầu căng thẳng Mỹ - Trung tại diễn đàn đa phương như Shangri La không phải là mới. Tuy nhiên, mức độ và bối cảnh hiện nay có phần đặc biệt hơn, làm nổi bật sự khó khăn trong việc duy trì đối thoại, hợp tác khu vực trước các thách thức địa chính trị.