Xuân đến từ sự sẻ chia
Sáng 1/2/2026, cái lạnh cuối đông còn phảng phất trong khuôn viên Làng Hữu nghị Việt Nam (phường Xuân Phương, TP. Hà Nội). Trước hiên một khu nhà nhỏ nơi lưu trú của trẻ nhiễm chất độc da cam, Đinh Thái An, học sinh lớp 10 Sử 2, cẩn thận chỉnh lại câu đối đỏ và cành mai vàng. “Chúng em muốn mỗi ngôi nhà đều được trang hoàng đẹp để các anh chị và các em nhỏ đón Tết vui hơn”, em nói khẽ. Khoảnh khắc bình dị ấy gói trọn tinh thần của hành trình “ CHẠM 2026 - Xuân yêu thương, uống nước nhớ nguồn” do học sinh, phụ huynh và giáo viên lớp 10 Sử 2, Trường THPT Chuyên Chu Văn An tổ chức. Các em đến đây không chỉ để thăm hỏi, trao quà, mà mang theo một mùa xuân được chuẩn bị từ nhiều ngày trước - mùa xuân của sự sẻ chia và trách nhiệm.
Không ồn ào, từng nhóm học sinh lặng lẽ tỏa về các khu nhà. Những bàn tay còn non trẻ kiên nhẫn lau bậc thềm, treo hoa trước hiên, chỉnh lại từng sợi dây trang trí trên khung cửa. Các khu nhà vốn trầm lắng dần ấm lên trong sắc xuân giản dị. Không phải sự rực rỡ của hình thức, mà là cảm giác gần gũi lan tỏa từ sự hiện diện chân thành. Khi cùng cúi xuống làm việc, các em nhận ra sự sẻ chia không còn là khái niệm, mà hiện hữu trong những hành động rất nhỏ.
Sau phần trang trí, chương trình giao lưu văn nghệ diễn ra mộc mạc, ấm áp. Những tiết mục trong trẻo của học sinh lớp 10 Sử 2 hòa cùng phần biểu diễn giản dị nhưng xúc động của các em nhỏ tại Làng. Phía sau mỗi câu hát, mỗi động tác là nghị lực sống bền bỉ và khát vọng được yêu thương. Không ít phụ huynh, giáo viên lặng đi khi chứng kiến sự nỗ lực ấy, như một lời nhắc nhở về giá trị của sự đồng cảm.
Chuyến đi được chuẩn bị trong nhiều tuần, bắt đầu từ những buổi sinh hoạt lớp quen thuộc. Trần Huyền Anh, học sinh tham gia điều phối chương trình, chia sẻ: “Chúng em nhận ra mình có thể thuộc rất nhiều mốc thời gian, sự kiện, nhưng vẫn thấy lịch sử ở xa. Chúng em muốn hiểu rõ hơn những con người đã sống và hy sinh như thế nào”. Từ trăn trở ấy, Làng Hữu nghị Việt Nam được lựa chọn như một điểm “chạm” - nơi lịch sử không chỉ để ghi nhớ, mà để cảm nhận bằng những số phận đang hiện diện.
Điều đáng trân trọng của “CHẠM 2026” còn nằm ở cách các em gửi gắm tình cảm. Trong những giờ giải lao, những buổi tối sau giờ học, học sinh ngồi lại bên nhau đan hoa len, cắt ghép hoa vải, viết thiệp chúc Tết. Mỗi món quà nhỏ không đơn thuần để trang trí, mà là lời chúc bình an, là thông điệp về sức sống vươn lên từ đau thương. Song song với đó, lớp tổ chức quyên góp gạo, trứng, bánh, sữa và gây quỹ lì xì Tết, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ phụ huynh, giáo viên. Tổng cộng, 300 kg gạo, 500 quả trứng, 140 phần quà và 140 bao lì xì đã được trao. Giá trị vật chất không lớn, nhưng là kết quả của sự chung tay và tinh thần biết ơn được thể hiện bằng hành động.
Theo cô Phạm Thị Tuyết Thanh, cán bộ trực ban Trung tâm Y tế Làng Hữu nghị Việt Nam, điều đáng quý nhất chính là sự hiện diện và lắng nghe của các em. “Các em đến đây với thái độ chân thành, giúp các bác và các em nhỏ cảm thấy được chia sẻ, được tiếp thêm động lực,” cô nói. Mùa xuân, vì thế, không chỉ nằm trong những phần quà, mà hiện diện trong từng góc nhà được chăm chút bằng tất cả sự tử tế của người trẻ.
Khi lịch sử rời khỏi trang sách để hiện diện bằng ký ức sống
Điểm nhấn sâu sắc nhất của hành trình “CHẠM 2026” không nằm ở những tiết mục biểu diễn hay những phần quà được trao, mà ở cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ - nơi những “nhân chứng sống” của lịch sử trực tiếp truyền lại ngọn lửa yêu nước cho thế hệ trẻ.
Tại Nhà truyền thống của Làng Hữu nghị Việt Nam, học sinh lớp 10 Sử 2 lặng lẽ bước đi giữa những bức ảnh đen trắng, những kỷ vật chiến tranh và những câu chuyện được kể bởi chính các cựu chiến binh đang sinh sống tại đây. Lịch sử không còn là con chữ trong sách giáo khoa, mà hiện lên bằng ký ức sống, mang theo hơi thở của thời gian và những mất mát chưa bao giờ nguôi.
Trong buổi giao lưu, bác Trần Minh Định, Đoàn trưởng Đoàn cựu chiến binh, thương binh, nạn nhân chất độc da cam tỉnh Tuyên Quang, đại diện cho hơn 5.000 cán bộ, chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam của địa phương, chia sẻ: điều khiến các bác xúc động nhất không phải là quà cáp, mà là sự quan tâm của thế hệ trẻ. “Điều đó cho thấy những hy sinh của chúng tôi không bị lãng quên,” bác nói, bằng giọng chậm rãi nhưng đầy cảm xúc.
Câu chuyện của bác Đào Dần, cựu chiến binh công binh từng bảo vệ tuyến đường 559 từ năm 1968, khiến nhiều học sinh lặng người. Những địa danh như cao điểm 700, “tay cua tay áo” - vốn chỉ là khái niệm trong sách giáo khoa - bỗng trở nên sống động qua lời kể của người từng đối mặt bom đạn để giữ mạch máu giao thông cho chiến trường miền Nam. Khi bác nhắc tới những đồng đội vẫn nằm lại nơi khe sâu, núi cao, cả hội trường trầm xuống. Khoảnh khắc một học sinh chạy lên ôm chầm lấy bác và thốt lên “Ông giống ông nội của con quá!” đã khiến lịch sử chạm tới người trẻ bằng cảm xúc chân thật nhất - một bài học không giáo trình nào thay thế được.
Theo chị Phan Huyền Dung, Trưởng Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp 10 Sử 2, đây là “tiết học lịch sử đặc biệt”, bởi khi được nghe trực tiếp từ nhân chứng sống, lịch sử không còn là kiến thức để thi cử mà trở thành điều các em phải suy ngẫm và cảm nhận bằng trái tim.
“CHẠM 2026” khép lại, nhưng để lại một chuyển biến bền bỉ trong nhận thức của người trẻ: lịch sử không chỉ để ghi nhớ, mà để biết ơn và sống xứng đáng hơn hôm nay. Theo cô Nguyễn Thị Hoan, giáo viên chủ nhiệm lớp 10 Sử 2, chỉ những rung động thật mới làm nên giá trị của việc học lịch sử. “Khi được đến tận nơi, gặp con người thật, nghe câu chuyện thật, lịch sử sẽ thôi khô khan và trở thành trải nghiệm sống,” cô chia sẻ. Từ “CHẠM 2026”, nhà trường đang tiếp tục xây dựng những chuyến học tập thực tế, để học sinh chuyên Sử được chạm vào lịch sử bằng cảm xúc, trách nhiệm và suy ngẫm cá nhân.
