Đề nghị của Mỹ về việc sáp nhập Greenland - vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch - đã làm lung lay quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đồng thời thúc đẩy châu Âu đẩy mạnh nỗ lực giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Ngày 28/1, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhận định, căng thẳng liên quan đến Greenland là “lời cảnh tỉnh chiến lược đối với toàn châu Âu”. Nhà lãnh đạo Pháp kêu gọi các quốc gia châu Âu tập trung vào việc khẳng định chủ quyền châu Âu, tăng cường đóng góp cho an ninh Bắc Cực, chống lại sự can thiệp và thông tin sai lệch từ bên ngoài, đồng thời đẩy mạnh nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trước đó, phát biểu tại Paris, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho rằng, châu Âu cần nhanh chóng cải thiện năng lực phòng thủ để giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Bà nhấn mạnh việc đẩy sớm mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng cho NATO và kêu gọi châu Âu tự tái vũ trang ngay lập tức.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết: “Châu Âu vẫn duy trì được sự đoàn kết, nhưng đang phải đối mặt với những lựa chọn chiến lược khó khăn. Chúng ta cần có các bước đi quyết liệt nhằm tăng cường tính tự chủ, gia tăng nhanh chóng chi tiêu quân sự và tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về quốc phòng của mình”.
Ngày 28/1, bà Kaja Kallas - Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu kêu gọi châu Âu tăng cường năng lực quốc phòng và đóng vai trò lớn hơn trong NATO, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang có nhiều thay đổi.
Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của EU chia sẻ: “Châu Âu không còn là trọng tâm chiến lược hàng đầu của Washington. Sự dịch chuyển này mang tính cấu trúc, lâu dài, chứ không phải tạm thời. Điều đó đồng nghĩa châu Âu phải tự nâng cao vai trò của mình. Trong lịch sử, chưa từng có cường quốc nào có thể phó mặc sự tồn vong của mình cho bên khác mà vẫn tồn tại”.
Phát biểu tại một hội nghị quốc phòng ở Brussels, bà Kallas nhấn mạnh, EU vẫn mong muốn duy trì quan hệ chặt chẽ với Mỹ, song cần thích ứng với những thực tế mới. Theo bà, NATO vẫn là nền tảng của an ninh châu Âu, nhưng liên minh này cần trở nên “châu Âu hơn”, với việc các quốc gia thành viên đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh lục địa.
Tuy nhiên, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte mới đây cảnh báo, châu Âu khó có thể tự bảo vệ mình nếu thiếu Mỹ. Phát biểu trước Nghị viện châu Âu ngày 26/1, ông cho rằng, châu Âu sẽ phải tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng nếu muốn thay thế vai trò của Mỹ, đặc biệt là “ô hạt nhân” bảo vệ an ninh cho lục địa này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã đạt được thỏa thuận khung với Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte về Greenland, đồng thời đình chỉ lệnh áp thuế trừng phạt lên các quốc gia châu Âu.
Trong phiên giao dịch 21/1, thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa tăng điểm, trong đó chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng phần trăm trong ngày lớn nhất trong hai tháng qua. Tâm lý nhà đầu tư trở nên phấn chấn nhờ thông tin về thỏa thuận khung đối với vấn đề Greenland và khả năng Mỹ áp thuế quan mới lên các nước châu Âu được loại bỏ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về việc Mỹ sẽ có quyền tiếp cận hoàn toàn và vĩnh viễn với đảo Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch.
Tổng thống Pháp kêu gọi châu Âu nhanh chóng củng cố năng lực phòng thủ, tập trung mạnh mẽ hơn vào việc khẳng định chủ quyền trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế biến động.
Các chính trị gia từ nhiều quốc gia châu Âu đã lên tiếng bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu lần thứ hai, cảnh báo động thái này sẽ làm suy yếu chủ nghĩa đa phương và giáng một đòn nghiêm trọng vào những nỗ lực toàn cầu nhằm giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.
Lầu Năm Góc cho biết Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 28/10 đã đề xuất thiết lập khuôn khổ hợp tác quốc phòng mới với ASEAN, đồng thời thúc đẩy phối hợp quân sự và tăng cường hoạt động hàng hải chung nhằm củng cố an ninh khu vực.
Ngày 29/10, quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã phóng một vật thể bay chưa xác định ra vùng biển phía Đông bán đảo Triều Tiên. Vụ phóng mới nhất này diễn ra trong bối cảnh trước đó Triều Tiên đã tiến hành đợt phóng nhiều tên lửa đạn đạo, sau cuộc thử nghiệm thành công tên lửa siêu vượt âm gần đây của Hàn Quốc.
Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov tuyên bố cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ về giải pháp hòa bình cho xung đột Ukraine sẽ không có sự tham gia của châu Âu. Ông nhấn mạnh việc mời các quan chức châu Âu không nằm trong kế hoạch ban đầu và đã được thống nhất với phía Mỹ.
Thị trường chứng khoán toàn cầu tăng nhẹ trong phiên giao dịch ngày 28/10, sau khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định duy trì lãi suất cơ bản trong biên độ 3,75-4.
Trình bày Ngân sách mùa thu 2026 trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey ngày 28/10 tái khẳng định cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP vào năm 2030. Chính phủ Anh tuyên bố sẽ bù đắp khoảng trống ngân sách quốc phòng bằng cách điều chỉnh ưu tiên chi tiêu từ các bộ ngành khác.
Nhật Bản và Đức đã nhất trí xem xét khả năng hợp tác phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới. Động thái này đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực mở rộng hợp tác quốc phòng song phương, trong bối cảnh hai nước muốn tăng cường an ninh tại châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
