Công nghệ mở lối cho công nghiệp văn hóa Thủ đô

Từ số hóa di sản, ứng dụng thực tế ảo trong tham quan, đến quảng bá nghệ thuật và sáng tạo trên nền tảng số, công nghệ đang mở rộng không gian sống cho văn hóa Thủ đô. Nhờ đó, những giá trị nghìn năm không chỉ được gìn giữ, mà còn được tiếp cận theo cách mới mẻ, hấp dẫn hơn với cộng đồng và thế hệ trẻ. Đây không chỉ là hướng đi nhằm gia tăng sức hút du lịch, mà còn là nỗ lực bền bỉ của Hà Nội trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản một cách sáng tạo, phù hợp với nhịp sống hiện đại và nhu cầu của công chúng hôm nay.

Ngồi trên những chiếc chiếu cói trải giữa sân Thái Học, bên ánh đèn dầu, vừa uống trà, ăn kẹo lạc, kẹo dừa, và nghe nhạc dân tộc của ba miền đất nước. Đây là hoạt động mà du khách sẽ được trải nghiệm khi tham gia chương trình khám phá Văn Miếu - Quốc Tử Giám về đêm mang tên " Âm sắc Việt " vừa được Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt du khách trong năm mới 2026. Những khúc nhạc truyền thống của ba miền đất nước được nghệ sĩ ưu tú đàn nhị Dương Thùy Anh cùng các học trò Trường cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội biểu diễn. Âm nhạc dẫn dắt khán giả vào hành trình khám phá những vẻ đẹp rực rỡ của Việt Nam thông qua di sản âm nhạc.

Cùng với tour đêm ứng dụng công nghệ chiếu sáng 3D mapping ra mắt năm 2023 và được nâng cấp phiên bản mới năm 2024, tour đêm “Âm sắc Việt” là một thử nghiệm mới mẻ của Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trong đó các giá trị truyền thống được tôn vinh theo cách tiếp cận hiện đại. Không chỉ khu di tích chính, khu vực hồ Văn thuộc di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng được chỉnh trang, cải tạo thành không gian sáng tạo mới, trở thành điểm hẹn của cộng đồng sáng tạo Hà Nội cùng du khách trong và ngoài nước.

Ông Hoàng Văn Thắng - Việt kiều tại Anh bày tỏ sự bất ngờ khi tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong dịp đầu năm mới 2026: "Ròng rã hơn 30 năm xa quê hương, đây là lần đầu tiên tôi có dịp trở lại Văn Miếu - Quốc Tử Giám để trải nghiệm một chương trình đặc biệt và ý nghĩa như thế này. Đứng giữa không gian linh thiêng này, tôi thực sự cảm thấy xúc động và tự hào; có lẽ chẳng còn điều gì tuyệt vời hơn cảm giác được tìm lại cội nguồn văn hóa dân tộc sau bao năm bôn ba nơi đất khách."

Còn tại Cột cờ Hà Nội, di tích tiêu biểu trong quần thể các di tích thuộc Di sản thế giới Khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long, Hà Nội. Một tour trải nghiệm mang tên "Ký ức Cột Cờ" - sản phẩm du lịch, văn hóa mới, phục vụ khách thăm quan nói chung và các bạn trẻ yêu mến văn hóa lịch sử nói riêng đã được ra mắt. Cột cờ Hà Nội là chứng nhân của những thời khắc lịch sử quan trọng, nơi in dấu tinh thần kháng chiến, ý chí độc lập và khát vọng tự do của nhân dân Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung.

Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long, Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết, thông qua sản phẩm này, Ban Tổ chức mong muốn mỗi du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thể cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của di sản, trân trọng quá khứ, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử của cha ông.

Với thời lượng khoảng 60 phút, "Ký ức Cột Cờ" không chỉ là một tour tham quan, mà là một hành trình trải nghiệm thú vị. Sản phẩm vận dụng phương pháp kể chuyện đa giác quan, kết hợp công nghệ, để lịch sử được cảm nhận bằng không gian, hình ảnh và cảm xúc, qua đó mở ra một lựa chọn du lịch văn hóa mới của Hà Nội.

Bà Nguyễn Minh Thu - Trưởng phòng hướng dẫn thuyết minh, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội chia sẻ: "Tại Hoàng Thành Thăng Long, chúng tôi đã đưa vào khai thác đa dạng các sản phẩm du lịch, từ các chương trình tham quan ban ngày, giáo dục di sản cho đến tour đêm 'Giải mã Hoàng Thành Thăng Long' đầy sức hút. Đặc biệt, khi tiếp nhận quản lý khu vực Cột cờ Hà Nội, chúng tôi ấp ủ khát vọng xây dựng một sản phẩm mới nhằm giới thiệu trọn vẹn ý nghĩa lịch sử của di sản qua các triều đại phong kiến cho đến thời đại Hồ Chí Minh. Tour "Cột cờ Hà Nội" được hình thành với mong muốn nối dài trục tham quan xuyên suốt, kết nối từ Cột cờ lịch sử cho tới khu vực Cửa Bắc, tạo nên một hành trình di sản toàn diện và sâu sắc cho du khách."

Trong Nghị quyết số 09 ngày 22/2/2022 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh việc vận dụng thành quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa truyền thống của Thủ đô. Với tinh thần đó, nhiều di tích, điểm đến của Hà Nội đã không ngừng đổi mới khi ứng dụng công nghệ nhằm tiệm cận gần hơn với công chúng. Nhiều di tích mang đến những trải nghiệm khác biệt khi ứng dụng công nghệ. Để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa, sáng tạo tầm khu vực, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách ưu đãi và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp văn hóa, sáng tạo.

Ông Phạm Xuân Tài - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết: "Thời gian qua, việc triển khai phát triển công nghiệp văn hóa tại Hà Nội đã gặt hái được những thành công nhất định. Trên cơ sở những kết quả bước đầu đó, Nghị quyết 09 của Thành ủy đã xác định rõ hướng đi chiến lược: Hà Nội sẽ tập trung khai thác tối đa nguồn lực 'vốn di sản' đồ sộ để tạo đà bứt phá cho ngành công nghiệp văn hóa, biến các giá trị truyền thống thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho Thủ đô."

Từ những không gian di tích vốn quen thuộc, Hà Nội đang từng bước mở ra cách tiếp cận mới, nơi di sản không còn đứng yên trong quá khứ mà hiện diện sống động trong đời sống hôm nay. Khi di tích trở thành không gian trải nghiệm, giá trị lịch sử được tiếp nối một cách tự nhiên, bền vững hơn. Đây chính là nền tảng để di sản Thủ đô tiếp tục đồng hành cùng nhịp sống đô thị hiện đại, nuôi dưỡng bản sắc văn hóa và đóng góp thiết thực cho phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa của Hà Nội trong chặng đường tới.