Đi tìm mùa thu

Tôi nghe một giọng ca ngọt ngào vang lên cùng một khúc hát mùa thu vào một buổi sáng tinh khôi. Nắng đã thôi gay gắt. Gió đi qua hiên nhà không còn mang theo cái nóng của mùa hạ. Một chiếc lá rơi xuống trước thềm. Một tiếng chim vọng từ vòm cây xa. Một mùi hoa thoảng qua rất nhẹ. Tôi đứng đó, bỗng thấy lòng mình nhẹ tênh và chợt hỏi: Mùa thu đã về tự lúc nào mà mình chưa kịp nhận ra?

Tôi từng nghĩ đi tìm mùa thu là tìm một khoảng trời có lá vàng, một con đường đầy nắng hanh, một mặt hồ phẳng lặng hay một hàng cây đang đổi màu. Nhưng càng đi qua thăng trầm, đi qua nhiều mùa của cuộc đời, tôi càng nhận ra mùa thu đôi khi chẳng ở đâu xa. Nó chỉ là một khoảng lặng của lòng người.

Những năm trước, tôi đi tìm mùa thu ở nhiều nơi khác nhau. Tôi qua những con phố cũ, ngồi bên một hồ nước, đi dưới những hàng cây mà người ta vẫn bảo đẹp nhất khi tháng Chín về. Tôi nhìn những chiếc lá vàng rơi, nhìn những xe hoa đi qua trong buổi sớm. Mọi thứ đều đẹp. Chỉ có lòng mình là chưa đủ yên để nhận ra vẻ đẹp ấy. Lòng còn rối rắm thì đứng giữa mùa thu mà vẫn thấy mùa đông.

Có lẽ vì thế mà thời gian càng trôi đi, tôi càng ít đi tìm mùa thu ở những nơi xa. Tôi bắt đầu tìm nó trong những điều rất nhỏ: một buổi sáng thức dậy sớm hơn thường ngày, một tách trà đặt bên cửa sổ, một chiếc áo cũ còn vương mùi nắng, một khoảng hiên đầy ánh sáng, một buổi chiều không vội vã. Những điều ngày trước tôi thường đi qua mà không để ý, đến một lúc nào đó bỗng trở nên dịu dàng đến lạ.

Mùa thu cũng giống con người ở chỗ ấy. Lặng lẽ chuyển mình. Đôi khi không kịp nhận ra mùa đã qua, mình đã thêm một tuổi. Không kịp nhận ra thời gian của mình đang ngắn lại. Những điều từng tưởng sẽ còn mãi, hóa ra cũng có mùa của riêng nó.

Ngày còn trẻ, người ta thường sợ thời gian. Ta muốn giữ mọi thứ ở nguyên chỗ cũ. Muốn những người thương mình đừng thay đổi. Muốn những buổi chiều dài mãi. Muốn con đường quen vẫn còn những hàng cây ngày trước. Và đôi khi, ta muốn một người từng đi cùng mình có thể quay trở lại đúng vào một ngày nào đó.

Nhưng thời gian không chờ đợi một ai. Nó đi qua tuổi trẻ bằng những cuộc chia tay. Đi qua năm tháng bằng những mái tóc điểm thêm nhiều sợi bạc. Đi qua căn nhà bằng những người lần lượt rời khỏi nó. Đi qua những mối quan hệ bằng những khoảng im lặng ngày một dài hơn. Có những điều hôm nay ta còn nghĩ mình không thể sống thiếu, vài năm sau nhìn lại chỉ còn là một khoảng buồn rất xa. Có lẽ trưởng thành là khi ta hiểu rằng có những điều nên giữ, có những điều cần để nó ra đi. Và đôi khi, điều đáng quý không phải là ta giữ được bao nhiêu thứ, mà là sau những mất mát, lòng mình vẫn còn đủ dịu dàng để bước tiếp.

Những chiếc lá không níu cành khi đã đến lúc phải rụng. Buổi chiều không cố kéo dài bóng hoàng hôn. Cơn gió đi qua cũng không quay lại hỏi xem mình có còn nhớ. Cả đất trời hình như đều hiểu một quy luật mà con người phải mất rất nhiều năm mới học được: Có những cuộc chia xa không phải vì hết thương, mà vì mọi thứ đã đến lúc phải khác. Và đôi khi, buông một điều xuống không có nghĩa là ta quên nó. Chỉ là ta không còn mang nó theo trong mỗi bước chân.

Tôi từng gặp một người rất yêu mùa thu. Người ấy thích đi bộ dưới những hàng cây, thích nhặt một chiếc lá đẹp đặt vào giữa trang sách. Có lần người ấy bảo tôi rằng mùa thu làm người ta dễ nhớ. Khi ấy tôi không hiểu. Tôi nghĩ nỗi nhớ vốn ở trong lòng, mùa nào cũng vậy. Sau này mới biết, người ấy nói đúng. Có lẽ bởi mùa thu có một cách rất riêng để đánh thức những điều tưởng như đã ngủ yên trong lòng người.

Có những mùa, ta nhớ một người chỉ vì họ từng ở đó. Có những con đường trở nên buồn chỉ vì từng có một bóng dáng quen đi bên cạnh. Có những quán nhỏ ta không dám bước vào, không phải vì sợ gặp lại ai, mà vì sợ mình sẽ nhận ra một người đã đi qua đời mình lâu hơn ta tưởng. Thời gian có thể đưa một người ra khỏi cuộc sống của ta, nhưng không phải lúc nào cũng đưa họ ra khỏi những điều rất nhỏ: một mùi hương, một câu nói, một bài hát, một con đường, hay một mùa trong năm.

Tôi không còn đi tìm người ấy nữa. Nhưng mỗi khi mùa thu về, tôi vẫn nhớ. Có lẽ đó cũng là một cách của trưởng thành. Ta có thể nhớ một người mà không cần họ quay lại. Có thể thương một điều đã cũ mà không cần sống lại những ngày tháng cũ. Có thể đứng trước một con đường từng rất quen, mỉm cười rồi bước tiếp. Bởi sau cùng, điều đáng giữ lại không phải là một người đã từng thuộc về mình, mà là phần tốt đẹp họ đã để lại trong ta.

Một mùa thu nọ, tôi đi rất lâu trên một con đường đầy lá. Không chờ điều gì. Tôi chỉ đi. Gió thổi qua vai. Nắng nằm mỏng trên những mái nhà. Một gánh hoa chầm chậm đi phía trước. Người bán hoa cúi xuống chỉnh lại những bó cúc vàng, những cành thạch thảo tím. Thành phố vẫn đông, vẫn có tiếng xe, tiếng người, tiếng cửa hàng mở ra đón khách. Vậy mà giữa tất cả những âm thanh ấy, tôi nghe được một khoảng lặng rất riêng.

Tôi hiểu ra mình đã đi tìm mùa thu mà mùa thu không bao giờ ở cuối con đường. Mùa thu có khi chỉ là khoảnh khắc ta biết ngồi yên bên một tách trà và nhìn nắng trượt khỏi bậu cửa. Là khi ta gặp lại một người cũ mà lòng không còn trách móc. Là lúc ta đọc một trang sách và bất chợt mỉm cười. Là khi trở về nhà sau một ngày dài và thấy ngọn đèn nơi hiên vẫn sáng. Và cũng có khi, mùa thu chỉ đơn giản là một buổi chiều nắng nhạt, khi ta nhận ra mình đã có thể bình thản trước những điều từng làm mình đau.

Tôi lại muốn tìm mùa thu. Nhưng lần này, tôi không đi đâu cả. Tôi chỉ bước chậm hơn một chút trên con đường quen, ngẩng lên nhìn khoảng trời đang xanh trong sau cơn mưa cuối hạ. Một chiếc lá rơi xuống vai. Tôi đưa tay nhặt nó, rồi đặt lại bên gốc cây. Có những thứ, khi đã đến cuối mùa của mình, cứ để chúng rời đi.

Tôi đứng thêm một lúc dưới vòm cây. Gió đi qua. Chiếc lá nằm yên bên gốc. Phía trên, những chiếc lá còn lại vẫn xanh. Tôi chợt hiểu rằng, cuộc đời cũng như những mùa đi qua. Có những thứ đến rồi đi, có những người ở lại rồi rời xa, nhưng điều quan trọng là sau tất cả, ta vẫn có thể giữ cho mình một khoảng trời bình yên. Không phải điều gì rời khỏi mình cũng là mất mát. Có những điều cũ khép lại để lòng mình có chỗ cho một bình yên mới.

Mùa thu hình như đã ở đây từ lâu. Chỉ là tôi đã mất quá nhiều thời gian để đi tìm nó ở bên ngoài, mà quên mất rằng, có một mùa thu luôn ở trong chính lòng mình.

Kim Ánh