Có những giai đoạn, con người không còn đứng trước lựa chọn ồn ào mà đối diện chính mình trong lặng im, cô đơn. Khi ấy, điều cần thiết không phải lời khuyên, mà là đủ dũng khí để bước tiếp bằng tất cả sức lực còn lại.
Năm 2015, sau khi tốt nghiệp thạc sĩ, tôi quyết định xin học bổng học tiếp tiến sĩ ở Trung Quốc, dù gia đình không ít lần khuyên nên cân nhắc. Ở độ tuổi đó, tôi cảm thấy mình vẫn còn thiếu trải nghiệm, và muốn sống trọn vẹn thêm một lần cho những lựa chọn rất riêng của mình.
Ba năm sau, khi những cơn gió mùa đông tràn về cũng là lúc học kỳ một của năm thứ ba khép lại, tôi chợt giật mình nhìn lại. Luận án khi ấy mới chỉ là một bản nháp hơn ba mươi trang. Tư liệu thì chất đầy trong một thùng lớn, toàn văn bản chép tay cổ, chưa xử lý được bao nhiêu. Cuối năm, khi ngoài phố treo đầy đèn lồng đỏ, các bạn nghiên cứu sinh cùng thầy hướng dẫn đi ăn tất niên, tôi lại ngồi một mình trong thư viện, nghĩ đến viễn cảnh nếu không thể tốt nghiệp đúng hạn.
Gia đình vẫn chu cấp đủ để tôi sinh hoạt, nhưng mọi thứ đều phải thắt chặt. Tôi hiểu rằng nếu luận án kéo dài, cuộc sống ấy cũng sẽ kéo dài theo. Và tôi không muốn mình tiếp tục ở trong trạng thái chờ đợi mơ hồ đó.
Sáng hôm sau, tôi gọi điện về nhà, báo với bố mẹ rằng Tết này sẽ không thể về Việt Nam. Ở đầu dây bên kia, mẹ tôi chỉ nhẹ nhàng nói: “Cố gắng lên con gái. Cứ dốc toàn bộ công sức vào việc học. Đừng lo cho bố mẹ.” Có lẽ, chính sự bình thản ấy đã tiếp thêm cho tôi một quyết tâm rất rõ ràng.
Tôi bắt đầu ngồi lại với đề cương luận án, gạch từng vấn đề, tính từng khoảng thời gian. Nếu mỗi ngày viết được năm trang, tôi cần khoảng bốn mươi ngày. Phần đã viết có thể chỉnh sửa nhanh hơn, nhưng khối tư liệu kia sẽ mất ít nhất hai tháng để xử lý. Khi ấy, đã là tháng 1 năm 2018.
Cuối ngày hôm đó, bác bảo vệ ký túc xá gọi tôi xuống nhận hàng gửi từ Việt Nam. Giữa khoảng sân trường lạnh buốt, tôi ôm thùng quà rất lớn từ bố mẹ. Mở ra, là hạt sen , đậu đỏ, đậu xanh, chả lụa, nem chua… và cả những đòn bánh tét được ép chân không cẩn thận. Trong khoảnh khắc ấy, nỗi nhớ nhà như chạm tới tận cùng.
Ngày hôm sau, tôi bắt đầu “bế quan”. Sáu giờ sáng dậy nấu cơm. Bảy giờ ngồi vào bàn. Làm việc đến trưa, nghỉ ngắn rồi lại tiếp tục. Chiều xuống căn tin, tối ngủ một giấc ngắn, rồi lại làm đến gần nửa đêm. Những ngày giáp Tết trôi qua như thế.
Ký túc xá thưa dần. Nhà ăn vắng dần. Tiếng va-li kéo dài trên hành lang, tiếng cửa phòng đóng lại. Tết đến rất gần, nhưng với tôi, không còn cảm giác háo hức, chỉ là một khoảng trống mênh mang giữa mùa đông Trung Quốc lạnh giá. Có những tối, tôi đi một vòng sân trường, hít thở chút không khí rồi lại quay về phòng, thấy mình nhỏ bé và đơn độc giữa những dãy hành lang hun hút.
Chiều 30 Tết, tôi cùng người em họ sang nhà bác ăn cơm, xem chương trình giao thừa. Đúng khoảnh khắc chuyển giao năm cũ năm mới, pháo hoa rực sáng, tuyết rơi trắng xóa. Cả đất trời như chìm trong một màu trắng lặng im.
Sáng mùng Một, hai chị em ngồi tàu điện về ký túc xá. Cả toa tàu chỉ có hai người. Tôi gọi điện về cho mẹ. Mẹ hỏi han, động viên, vẫn bằng giọng nói cố giấu đi xúc động.
Năm ấy, mùng Một Tết rơi đúng vào ngày 14/2. Một ngày mà những năm trước, tôi thường lang thang phố xá cùng bạn bè. Nhưng năm đó, với tôi, chỉ là một ngày làm việc bình thường. Tôi tiếp tục tự đặt mục tiêu năm trang mỗi ngày. Có hôm trôi chảy, có hôm hai ngày vẫn chưa xong một trang. Có đoạn viết rồi lại xóa, viết lại từ đầu.
Đó là quãng thời gian căng thẳng nhất. Dù luôn nghĩ mình kiểm soát cảm xúc khá tốt, tôi vẫn có những đêm gần như mất thăng bằng. Có lúc chạy sâu vào vườn trường la hét cho nhẹ lòng, có lúc ngồi thẫn thờ rất lâu. Và trong những khoảnh khắc ấy, tôi lại gọi về cho mẹ. Chỉ cần nghe giọng mẹ, mọi hỗn loạn trong tôi dường như dịu xuống.
Rồi mùa xuân đến lúc nào không hay. Tiếng thang máy lại vang lên. Sân trường đông dần. Căn tin nhộn nhịp trở lại. Hoa anh đào nở rộ, ngọc lan hé nụ trên những cành cây từng khô cong suốt mùa đông. Và cũng trong những ngày ấy, tôi hoàn thành bản luận án, gửi cho thầy hướng dẫn.
Nửa tháng sau, tôi nhận được email đồng ý cho bảo vệ. Ngày nộp luận án phản biện kín, trời rất đẹp, hoa anh đào bay lất phất trong gió. Khi hoa thược dược rực rỡ khắp khuôn viên, tôi nhận tin cả hai phản biện đều thông qua, hội đồng được thành lập.
Sau buổi bảo vệ thành công, tôi đặt vé máy bay về Việt Nam gần như ngay lập tức. Mẹ ôm tôi thật chặt và nói khẽ: “Chúc mừng con gái mẹ đã vượt qua rồi.”
Trên hành trình trưởng thành, ai rồi cũng có một mùa đông của riêng mình. Có thể rất dài, rất lạnh, rất cô đơn. Nhưng chỉ cần ta không dừng lại, băng sẽ tan, tuyết sẽ ngừng rơi, và phía sau cái lạnh ấy, luôn là một khung cảnh dịu dàng hơn.
Có những lúc trong đời, điều ta cần không phải là một bàn tay kéo mình đi thật nhanh, mà là một sự hiện diện đủ lặng lẽ để ta yên tâm bước tiếp. Có người chọn làm dòng sông, để người kia là biển rộng. Có người chọn làm ngọn gió, để mây được bay xa. Và có khi, yêu thương chỉ đơn giản là chấp nhận đứng lùi lại một bước, làm một lối nhỏ, để người mình thương vững vàng bước vào đời.
Ánh Tuyết
Có những áp lực không phát ra thành tiếng, nhưng lại đè nặng lên lòng người từng ngày. Chúng không đến từ khó khăn mưu sinh, cũng không hẳn từ thất bại, mà đến từ những kỳ vọng rất quen thuộc - kỳ vọng mang tên “con nhà người ta”.
Giữa nhịp sống chậm rãi của những ngày đông, khi ta có nhau, tình yêu tự nhiên cất lên, êm đềm như một bản nhạc nền dịu nhẹ.
Hoàng hôn hồ Tây đặc biệt đẹp vào những ngày hè, những ngày trước bão và cả những ngày sau bão. Ngay cả khi nắng sắp tắt, bầu trời vẫn rực rỡ đến nao lòng.
Năm cũ rồi sẽ đi qua, nhưng tháng Chạp vẫn ở lại trong mỗi người, ở một góc rất riêng - nơi cất giữ những giọt nước mắt, những nụ cười, những hạnh phúc và cả những tổn thương.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
