Nhà nghiên cứu núi lửa người Mỹ Jess Phoenix nhận định: "Trận động đất như thế này giải phóng lực tương đương với khoảng 334 quả bom nguyên tử". Bà cảnh báo rằng điều tồi tệ nhất có thể chưa kết thúc, bởi các dư chấn có khả năng tiếp tục trong nhiều tháng khi mảng kiến tạo Ấn Độ tiếp tục va chạm với mảng Á-Âu bên dưới mặt đất tại Myanmar.
Trận động đất xảy ra ngay phía Tây Bắc thành phố Sagaing gần Mandalay ở độ sâu chỉ có 10 km. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết, nó xảy ra ở Đứt gãy Sagaing bên phải - một trong những đường đứt gãy chính trong khu vực - vùng đứt gãy có diện tích 200 km x 20 km.
USGS lưu ý: "Đây là trận động đất mạnh nhất tấn công Myanmar kể từ năm 1912". Trận động đất, tiếp theo là một dư chấn mạnh 6,4 độ richter xảy ra 12 phút sau đó, đã khiến ít nhất 1.700 người thiệt mạng, chính quyền địa phương lo ngại rằng số người thiệt mạng cuối cùng có thể cao hơn đáng kể. USGS ước tính số người thiệt mạng có thể vượt quá 10.000 dựa trên các dự đoán trước đó.
Nhà địa chấn học James Jackson từ Đại học Cambridge mô tả vết đứt gãy như một vết cắt dữ dội xuyên qua mặt đất. "Trận động đất xảy ra do sự rạn nứt kéo dài trong trọn một phút", ông nói. "Hãy tưởng tượng như một tờ giấy bị xé rách, và nó bị xé với tốc độ khoảng hai km/giây".
Một chuyên gia khác, Shengji Wei thuộc Đài quan sát Trái đất Singapore, cho rằng đây là sự việc là thảm khốc nhưng "không phải là bất ngờ", xét đến lịch sử hoạt động của đứt gãy. Khu vực này đã chứng kiến ít nhất sáu trận động đất có cường độ 7 độ Richter trở lên trong phạm vi 250 km tính từ trận động đất này kể từ năm 1900.
Tác động của trận động đất đã lan rộng. Các tòa nhà sụp đổ ở Mandalay và Sagaing, đường sá bị nứt vỡ ở Thủ đô Nay Pyi Taw và các cơn chấn động được cảm nhận xa tới tận Bangkok và Tây Nam Trung Quốc. Tại Thủ đô Thái Lan, một tòa nhà cao tầng chưa hoàn thiện đã sụp đổ, khiến 17 người thiệt mạng và khoảng 50 người mất tích.
Khi bụi lắng xuống, các nhà khoa học cho biết mối nguy hiểm vẫn chưa kết thúc. Áp lực dọc theo đường đứt gãy, lịch sử của các trận động đất lớn trong khu vực và va chạm kiến tạo đang diễn ra cho thấy khu vực này có thể tiếp tục hứng chịu những hoạt động địa chấn trong thời gian tới.
