Xã Bát Tràng là địa phương đầu tiên của thành phố Hà Nội xây dựng được Trung tâm Đổi mới sáng tạo làng nghề. Từ khi được thành lập, nơi đây đã thu hút rất đông du khách tới tham quan, trải nghiệm và mua sắm các sản phẩm của làng nghề.
Đây cũng là hình mẫu để UBND thành phố Hà Nội ban hành kế hoạch thành lập các Trung tâm Đổi mới sáng tạo làng nghề tại các xã làng nghề có nhiều tiềm năng phát triển du lịch làng nghề trên địa bàn Thành phố.
Là Việt kiều tại Australia, bà Nguyễn Thị Minh Trang đã có một ngày trải nghiệm đáng nhớ tại Trung tâm tinh hoa Làng nghề Việt để thấy được vẻ đẹp của làng gốm Bát Tràng. Từ khi xây dựng Trung tâm tinh hoa làng nghề Việt và kết nối các điểm du lịch làng nghề, trung bình mỗi ngày trung tâm có hàng trăm du khách ghé thăm và trải nghiệm thực tế làm nghề của người dân nơi đây.
Bà Nguyễn Thị Minh Trang chia sẻ: "Bát Tràng - làng nghề cổ bên dòng sông Hồng nay đã chuyển mình đầy ấn tượng với diện mạo hiện đại và chuyên nghiệp. Những gian hàng được bài trí tinh tế, sang trọng không chỉ tôn vinh giá trị của gốm cổ mà còn khẳng định sự vươn tầm của một thương hiệu di sản trong thời đại mới. Với sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ nghệ truyền thống và tư duy thẩm mỹ đương đại, Bát Tràng không chỉ là nơi lưu giữ hồn đất, hồn người mà còn trở thành một điểm đến du lịch văn hóa đẳng cấp, có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong nước và quốc tế".
Trung tâm tinh hoa làng nghề quy tụ tất cả các sản phẩm tinh hoa của làng nghề Bát Tràng và là sân chơi cho các nghệ nhân trình diễn tay nghề, phát huy khả năng sáng tạo, mang lại làn gió mới cho làng nghề phát triển. Là người con của làng nghề, nghệ nhân Nguyễn Danh Tú cũng đã nghiên cứu và tạo ra dòng đèn sứ thấu quang bằng gốm sứ Bát Tràng và được Tổ chức kỷ lục Việt Nam trao bằng xác lập kỷ lục với sản phẩm độc đáo này.
Nghệ nhân Nguyễn Danh Tú cho hay: "Trong nghệ thuật chế tác sứ thấu quang, mỗi công đoạn đều là một mắt xích trọng yếu đòi hỏi sự hoàn hảo tuyệt đối. Từ khâu tuyển chọn và tinh chế nguyên liệu, kỹ thuật bài đất để tạo nên cốt sứ đặc trưng, cho đến những nét vẽ trang trí tinh xảo,... tất cả phải được thực hiện với sự tỉ mỉ cao nhất. Đặc biệt, nung đốt chính là công đoạn mang tính quyết định; chỉ cần một sai sót nhỏ trong điều chỉnh nhiệt độ, sứ sẽ không đạt được độ trắng trong và khả năng xuyên sáng kỳ ảo vốn có. Có thể nói, để tạo ra một tác phẩm sứ thấu quang danh bất hư truyền, mọi quy trình đều phải đạt tới ngưỡng cửa của sự hoàn mỹ".
Trung tâm “Tinh hoa làng nghề Việt” nằm ngay tại cửa ngõ của làng Bát Tràng cổ, trên diện tích 3.300m² sàn, xây dựng 5 tầng với tổng vốn đầu tư cho xây dựng trên 130 tỷ đồng. Trong đó bao gồm một khu trại sáng tác để thu hút các nghệ nhân, nghệ sĩ, họa sĩ. Bên cạnh trại sáng tác còn có một khu dành cho ươm tạo các ý tưởng thiết kế gốm, giúp cho các em sinh viên các Trường Đại học Bách Khoa, Mỹ thuật Công nghiệp, Mỹ thuật Yết Kiêu có thể vào đây thực tập miễn phí, vừa hoàn thiện kiến thức học tại trường, vừa có cơ hội tốt nhất được giao lưu với các thế hệ tiền bối bên trại sáng tác, trải nghiệm làm nghề ngay tại vùng sản xuất gốm sứ nổi tiếng. Đặc biệt, ở đây còn có bảo tàng gốm sứ, khu trưng bày các sản phẩm gốm sứ độc bản; khu ẩm thực đặc sản mang hương vị cổ truyền của Hà Nội, với các món ăn được chế biến từ các sản phẩm nông sản OCOP. Ngoài ra, nơi đây còn có các khu trải nghiệm nghề cho các đoàn du lịch trong và ngoài nước. Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch HĐQT Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt (xã Bát Tràng) cho biết: toàn bộ nội dung hoạt động tại trung tâm đều nhằm khai thác tài hoa của các nghệ nhân, nghệ sĩ nổi tiếng đến gần với sản xuất hàng hóa để các nhà sản xuất trong làng nghề, các em sinh viên về thực tập có cơ hội học tập, nắm bắt thêm được các ý tưởng thiết kế ứng dụng cho sản xuất của mình.
Trung tâm “Tinh hoa làng nghề Việt” với kiến trúc hết sức độc đáo được lấy ý tưởng từ một chiếc lò bầu nung gốm cổ cách điệu, tạo nên không gian đẹp và nhiều cảm xúc và điểm nhấn kết nối hoạt động du lịch làng nghề của Bát Tràng. Từ trung tâm này, du khách sẽ được di chuyển bằng xe điện vào thăm làng gốm cổ Bát Tràng, thăm các nhà nghệ nhân, nghe hàng trăm câu chuyện dân gian của một làng gốm cổ có thương hiệu ngàn năm.
Những khó khăn về hạ tầng, quy mô sản xuất, lao động hay nguồn vốn... khiến tiềm năng của nhiều làng nghề chưa được khai thác hiệu quả, sức cạnh tranh trên thị trường còn hạn chế, phải đối mặt với nhiều thách thức.
Các làng nghề Hà Nội đang duy trì hoạt động sản xuất khá sôi động, nhưng cũng đối mặt với nhiều khó khăn về hạ tầng và điều kiện phát triển. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng các làng nghề vẫn đang giữ một vị trí rất quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội của Thủ đô.
Trong những năm qua, thành phố Hà Nội đã ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ các làng nghề phát triển, góp phần tạo điều kiện để các làng nghề duy trì sản xuất, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường.
Sở Du lịch Hà Nội đang phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp lữ hành và các làng nghề triển khai nhiều hoạt động nhằm phát triển du lịch làng nghề nông thôn, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của Thủ đô. Cuộc tọa đàm “Phát triển du lịch làng nghề - nông thôn trên địa bàn thành phố Hà Nội” được tổ chức hướng tới mục tiêu này.
Từ khoá
Miến dong làng So (xã Hưng Đạo) từ lâu đã là thương hiệu OCOP nổi tiếng, gắn liền với những câu chuyện lịch sử ngàn năm và là sinh kế bền vững của người dân địa phương.
Ở làng khảm trai Chuôn Ngọ, xã Chuyên Mỹ, Hà Nội, nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ nhờ những người thợ bền bỉ gắn bó với từng đường cưa, nét đục và kỹ thuật khảm xà cừ tinh xảo. Trong số đó, nghệ nhân Nguyễn Thanh Tuấn, với gần nửa thế kỷ gắn bó và rèn luyện đặc biệt với kỹ thuật khảm truyền thần. Thế nhưng, hành trình tìm người trẻ nối nghiệp để giữ lửa nghề truyền thống vẫn là một bài toán trăn trở của anh.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km, làng gốm cổ Kim Lan nằm cạnh trung tâm gốm sứ sôi động Bát Tràng đến nay vẫn giữ được vẻ bình lặng và nét đẹp truyền thống riêng. Trải qua nhiều biến đổi của thời gian, những người thợ, người nghệ nhân nơi đây vẫn ngày ngày bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống của cha ông.
Ứng dụng khoa học công nghệ đang mở ra những hướng sản xuất mới trong nông nghiệp Hà Nội, giúp các hợp tác xã nâng cao năng lực sản xuất, phát triển những sản phẩm có giá trị kinh tế và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường. Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) nhiều cơ sở đã chú trọng đầu tư chế biến, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Tối 23/10, tại sân vận động Vạn Điểm, xã Phú Xuyên, Lễ hội vinh danh làng nghề xã Phú Xuyên và Tuần lễ quảng bá nông sản – đặc sản vùng miền Hà Nội năm 2026 đã chính thức khai mạc. Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong dự lễ khai mạc.
Không chỉ dừng lại ở một nghề thủ công đòi hỏi sự kiên nhẫn và sáng tạo, làm gốm đang trở thành trải nghiệm văn hóa "hút" giới trẻ Hà Nội. Việc tự tay biến khối đất sét thô sơ thành sản phẩm mang dấu ấn cá nhân mang đến góc nhìn mới mẻ về nét nghề truyền thống giữa lòng đô thị.
