Đủng đỉnh Giêng Hai

Lúa cấy đã xong rồi mà mùa xuân vẫn còn dùng dằng nán lại trong rét ngọt trăng non, trong hội hè đình đám.

Một năm theo Dương lịch có 12 tháng gọi tên theo số đếm, nhưng theo âm lịch thì những tháng cuối năm này vắt sang năm khác được ông bà ta gọi bằng tên Một Chạp Giêng Hai. Ghép chung tháng Giêng và tháng Hai, ta có “Giêng Hai” với nghĩa nôm na là đầu năm. Giêng hai là cái gì đó thong dong, chầm chậm khi cây mạ cắm xuống từ tháng chạp rễ đã bén phù sa.

"Tháng Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc". Cái rét Giêng Hai lại thích hợp để cây mạ lên xanh, mùa màng nảy nở. Bởi thế, người nông dân trông theo thời tiết mà có ruộng tranh thủ cấy trước Tết, có ruộng lại đủng đỉnh cấy lúc sang xuân.

Sớm xuân, những người nông dân thong thả ra đồng cấy nốt những chân ruộng muộn. Những cánh đồng quê từ màu thâm nâu của đất, chỉ sau buổi cấy đã nhanh nhảu khoác lên mình màu áo mới mạ non.

Giêng Hai khoác áo mới cho cánh đồng. Giêng Hai phủ một lớp mưa xuân lên những nhấp nhô nón trắng xuống đồng khai xuân. Những ruộng cấy sớm thì ra Giêng cây lúa đã lên xanh, đang thì con gái. Dưới đồng lúa đã lên xanh, trên bờ ruộng hàng hoa gạo tiết tháng Hai cũng bắt đầu chớm nở.

Chị Vũ Thị Quỳnh, thôn Đoan Nữ, xã An Mỹ, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, chia sẻ: "Lúc vào thời kì hoa gạo nở là thời kì lúa đẻ nhanh, chúng tôi đi diệt trứng ốc, làm sạch cây cỏ dại, đây là thời kì quan trọng nhất để cây lúa sinh trưởng. Theo các cụ ngày xưa, khi mùa hoa gạo nở, nở rộ như năm nay báo hiệu một mùa bội thu".

Giêng Hai xưa là mùa giáp hạt. Vụ lúa hè thu, rơm khô thóc kén từ tháng Chín. Ruộng vườn, làng quê hoang hoải, rộng dài.

Giêng Hai nay đã khác xưa, mưa xuân và những cơn rét ngọt làm cho rau màu hoa trái lên xanh bời bời. Rau và hoa chở bán tràn đầy phố chợ.

Chợ búa những ngày sau Tết cũng vãn vơi kẻ bán người mua. Phần nhiều các gia đình ở Hà Nội vẫn chưa dùng hết thực phẩm tích trữ từ trước Tết. Phần bởi chính người nông dân cũng còn đang miên man mê mải với lễ lạt hội hè chưa dứt ở tháng Giêng.

Giêng Hai vắt mình từ xuân sang hạ. Dưới dải nắng non nhẹ như voan mỏng nhảy nhót trên những tán lá non, sà xuống những mẹt đầy hoa bưởi, mùa hè cũng như đang cũng khe khẽ nhón chân vào. Những ngày có hanh nắng người già ra ngồi phơi nắng mà vẫn mặc áo bông, áo len.

Phố những ngày này còn đậm sắc xuân , khi mà ở Hàng Mã người ta vẫn còn treo đồ trang trí Tết, khi mà ở Đồng Xuân vẫn có sạp bán lá mùi già. Người Hà Nội có cái thú cắm mùi già suốt cả tháng Giêng như là một sự nối dài của Tết.

Bà Bùi Bích Từ, Ngọc Cự, Gia Lâm, chia sẻ: "Bởi vì trời vẫn rét, theo phong tục truyền thống nhà tôi vẫn cắm hoa mùi cho thơm cả nhà, vừa ấm cúng nên tôi vẫn chọn những bó hoa của hoa mùi đẹp để cắm, tôi sẽ vẫn cắm cho đến khi không mua được hoa mùi nữa thì mình thôi".

Chẳng cứ mùi già, người Hà Nội chơi hoa đào ngay cả khi sau Tết. Trên phố người ta vẫn bán hoa đào, xen lẫn những xe chở đầy hoa bưởi.

Giêng Hai, Hà Nội trắng tinh khôi với những chiếc xe đạp, xe thồ chở những mẹt hoa bưởi. Mùa hoa bưởi cuối xuân đầu hạ đơm trắng ướp hương những phố phường Hà Nội. Khi cái rét ngọt còn chưa tan, và nắng còn non nhạt.

Vương vấn thơm hương là thế, nhưng mùa hoa bưởi chỉ rộ lên tầm hơn tháng, quay đi quay lại đã qua mất rồi. Thoảng qua như tiết giêng hai….

Giêng Hai còn là mùa lễ hội. Hội đình, hội làng, hội nước nô nức giai nhân xúng xính áo khăn trẩy hội. Trên một đất nước giàu bản sắc văn hóa, có cả hàng ngàn lễ hội trong năm, dường như tất cả những gì tinh hoa nhất, độc đáo nhất, thiêng liêng nhất đều dồn tụ vào mùa giêng hai. Ở đấy, những ước nguyện đầu năm cũng bịn rịn theo chân người lên chùa.

Người người gửi vào lời khấn nguyện những cầu mong mới theo khói hương bảng lảng lên trời để thấy tâm mình tịnh hiền những ngày hành hương về cõi phật. Lễ chùa đầu năm, trong tiết giêng hai, tự bao giờ đã trở thành một nét đẹp tín ngưỡng bền vững trong tâm linh người Việt. Tiếng chuông chùa vọng vang một cõi yên bình, gột rửa tinh tươm những muộn phiền canh cánh, mang lại sự thư thái cho tâm hồn, nảy nở bao khát khao, ước vọng.

Giêng Hai là khoảng thời gian rất đặc biệt trong năm, nó dập dình nửa xuân nửa hạ. Giêng Hai khiến con người cảm thấy thảnh thơi hơn khi những ngày hối hả tết nhất đã qua, công việc nhà nông đã qua mùa gieo hạt. Giêng Hai cũng là khoảng thời gian để người ta kéo giãn mùa xuân, nối dài những ngày thảnh thơi đủng đỉnh du xuân, dự hội, thưởng hoa. Để rồi khi hết Giêng Hai, người ta lại bước vào nhịp sống vội vàng hối hả thường ngày.