Gần 9.000 hộ cá nhân ở Hà Nội đã đăng ký hóa đơn điện tử | Hà Nội tin mỗi chiều

Con số này tăng gần gấp đôi chỉ trong vòng một tháng, sau khi Nghị định 70 được ban hành. Từ ngày 1/7 tới, theo quy định mới, một số nhóm ngành hộ kinh doanh bán lẻ hàng hóa, dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng sẽ phải áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Không phải tất cả hộ kinh doanh, mà chỉ những ngành nghề thuộc diện rủi ro về thất thu thuế như ăn uống, tạp hóa, quần áo, hàng tiêu dùng… Về bản chất, đây là chính sách thuế không mới, nhưng là cách làm mới: minh bạch hơn, sát với doanh thu thực tế hơn, và đặc biệt khó gian lận hơn.

Tuy nhiên, cũng từ thời điểm này, xuất hiện hình ảnh các ki-ốt đóng cửa ở chợ Ninh Hiệp, Đồng Xuân, phố Hàng Đào, Hàng Ngang... Nhiều ý kiến quy kết rằng “do phải dùng hóa đơn điện tử nên người ta nghỉ hết”. Nhưng nếu nhìn vào số liệu, bức tranh lại rất khác.

Theo Chi cục Thuế khu vực I, trong tháng 5 và tháng 6, có 2.961 hộ kinh doanh tạm ngừng hoạt động, nhưng trong đó chỉ 263 hộ là thuộc diện bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền – chỉ chiếm khoảng 9%. Còn lại hơn 90% ngừng kinh doanh không liên quan gì đến chính sách mới. Nói cách khác, việc áp dụng hóa đơn điện tử không gây ra làn sóng nghỉ bán hàng diện rộng như một số lời đồn đoán.

Vậy điều gì khiến nhiều người e ngại? Không phải họ sợ thuế, mà là sợ bị soi nguồn hàng. Bởi khi hóa đơn điện tử được khởi tạo từ máy tính tiền, dữ liệu được gửi trực tiếp đến cơ quan thuế theo thời gian thực. Nếu bán hàng có hóa đơn đầu ra, thì cũng sẽ bị “truy vấn” đến hóa đơn đầu vào. Trong khi đó, một bộ phận hộ kinh doanh hiện nay vẫn bán hàng nhập xá, nhập lậu, hàng chưa rõ nguồn gốc, không hóa đơn chứng từ. Chính sự mập mờ này mới là thứ khiến người ta dè dặt, chứ không phải bản thân chính sách.

Hàn Quốc, một trong những quốc gia triển khai sớm và hiệu quả hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế cũng từng trải qua làn sóng phản ứng từ tiểu thương. Tuy nhiên, họ đã giải quyết bằng cách từng bước mở rộng nhóm áp dụng, kết hợp hỗ trợ kỹ thuật, miễn phí phần mềm, và đặc biệt là ưu đãi thuế: nếu hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử đầy đủ, họ được khấu trừ 2% thuế doanh thu trong năm đầu. Kết quả là chỉ sau hai năm, 99% giao dịch bán lẻ tại Hàn Quốc đã có hóa đơn điện tử, kể cả từ một xe bán gimbap rong. Sự thành công đó không chỉ nhờ công nghệ, mà quan trọng hơn là xây dựng niềm tin giữa người nộp thuế và Nhà nước rằng: minh bạch không đồng nghĩa với bị làm khó, mà là con đường để tiến xa hơn trong kinh doanh.

Quay trở lại với Việt Nam, điều đáng nói là Nghị định 70 không thay đổi thuế suất, không thêm sắc thuế, cũng không yêu cầu đầu tư phức tạp. Chỉ cần điện thoại thông minh là có thể xuất hóa đơn. Vấn đề không phải là công cụ, mà là tâm thế.

Nếu buôn bán minh bạch, lấy uy tín làm đầu, thì hóa đơn điện tử chính là tấm khiên bảo vệ mình giữa thời buổi cạnh tranh. Ngược lại, nếu cứ né tránh, kinh doanh theo kiểu “hàng trong hàng ngoài”, “tiền mặt là vua”, thì sớm muộn gì cũng bị thị trường bỏ lại phía sau.

Cần nhấn mạnh: Nghị định 70 không thay đổi cách tính thuế, không đặt ra mức thuế mới, và không bắt tất cả hộ kinh doanh phải dùng máy tính tiền phức tạp. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, có cài ứng dụng của Tổng cục Thuế, là có thể xuất được hóa đơn điện tử. Vậy nên, nếu kinh doanh minh bạch, hàng hóa rõ ràng, thì hóa đơn điện tử không phải gánh nặng, mà là lá chắn bảo vệ người bán trước những rủi ro pháp lý và tạo sự tin cậy với người mua. Thị trường nào cũng phải đến lúc bước qua ngưỡng “tự phát” để trở thành chuyên nghiệp. Hóa đơn điện tử là một trong những cánh cửa mở ra điều đó. Nhưng không phải ai cũng muốn bước qua. Và đó mới là vấn đề lớn hơn.

Gần 9.000 hộ đã đăng ký là tín hiệu tích cực. Nhưng so với hơn 150.000 hộ kinh doanh cá thể toàn Hà Nội, thì vẫn là một điều đáng ngẫm. Kinh doanh ngày nay phải đi cùng minh bạch. Không ai bắt buộc bạn phải hiện đại hóa, nhưng nếu không tiến lên, bạn sẽ bị thị trường bỏ lại phía sau.