Tình trạng thi công ngắt quãng không chỉ làm giảm hiệu quả đầu tư mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông; đồng thời ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Nam thành phố Hà Nội. Các địa phương đang rà soát, phân loại từng “điểm nghẽn”, chủ động lựa chọn phương án xử lý phù hợp, qua đó sớm phát huy hiệu quả đầu tư của tuyến đường.
Tuyến đường chưa thể liền mạch
Tỉnh lộ 428 (trước đây là tỉnh lộ 75) bắt đầu từ điểm giao quốc lộ 21B tại xã Vân Đình, đi qua các xã Vân Đình, Ứng Hòa, Chuyên Mỹ, Đại Xuyên và kết nối với quốc lộ 1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ. Tuyến đường không chỉ đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn tăng cường kết nối giao thương, tạo động lực phát triển các làng nghề phía Nam Hà Nội. Tuy nhiên, nhiều đoạn đã cơ bản hoàn thành vẫn chưa thể kết nối thông suốt do còn vướng các điểm chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng.
Tại xã Vân Đình, đoạn từ Km0 đến Km6+585, dài hơn 6,5km, đã đạt khoảng 90% khối lượng xây lắp. Các hạng mục chính như nền, mặt đường, cống thoát nước và hệ thống chiếu sáng cơ bản hoàn thành, song vẫn còn vướng khoảng 6% diện tích chưa được giải phóng mặt bằng, tương ứng 8.051,2m². Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Vân Đình Tạ Huy Cường cho biết, phần mặt bằng chưa hoàn thiện nằm rải rác qua các khu dân cư đông đúc. Chỉ một vài hộ chưa đồng thuận bàn giao cũng khiến việc thi công bị chia cắt, tuyến đường không thể kết nối liên hoàn.
Đoạn tỉnh lộ 428 về phía cầu Cống Thần, qua địa bàn xã Ứng Hòa, dài 8,195km, đã đạt 95% khối lượng xây lắp; tỷ lệ giải ngân đạt 99,14%. Phần lớn mặt đường đã được thảm asphalt với bề rộng 12m. Tuy vậy, khoảng 2,3% diện tích còn lại, tương đương 2.745,5m², thuộc 202 thửa đất, vẫn chưa được bàn giao mặt bằng, khiến mặt đường bị đứt đoạn ở nhiều vị trí.
Tại xã Chuyên Mỹ, đoạn tuyến dài gần 2km qua khu dân cư liên quan đến 150 thửa đất ở, diện tích khoảng 1.400m². Theo Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Chuyên Mỹ Đặng Xuân Phương, xã đã bàn giao phần đất công và mặt bằng của một số hộ sử dụng hành lang giao thông phía đầu Cầu Giẽ, nhưng vẫn còn khoảng 1,3km chưa được giải phóng.
Vướng mắc ở đoạn tuyến này liên quan đến lần mở rộng đường năm 1999. Một số hộ đã nhận bồi thường, hỗ trợ nhưng hồ sơ không thể hiện rõ ranh giới nên phải xác định lại mốc giới. Trong khi đó, khoảng 20 hộ dân vẫn nằm trong vùng ảnh hưởng chồng lấn giữa dự án tỉnh lộ 428 và quốc lộ 1A. Do chính sách bồi thường giữa hai dự án có sự khác biệt, người dân so sánh mức giá, dẫn đến khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng.
Đoạn qua xã Đại Xuyên, dự án khởi công từ năm 2021, đến nay khoảng 1km qua khu Hoàng Nguyên - Linh Sơn và trụ sở xã đã được thảm asphalt, còn những đoạn kế tiếp lổn nhổn gạch đá. Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Đại Xuyên Nguyễn Viết Hải cho biết, một số đoạn hoàn thành từ năm 2021 bắt đầu xuống cấp do xe chở vật liệu. Địa bàn còn 529 thửa đất chưa giải phóng mặt bằng.
Theo lãnh đạo các địa phương, “điểm nghẽn” chung là việc xác định nguồn gốc đất. Quản lý đất đai trải qua nhiều thời kỳ, hồ sơ lưu trữ còn thiếu; có trường hợp giao đất trái thẩm quyền, sử dụng đất ao, vườn hoặc xây dựng vi phạm; chính sách đất đai cũng thay đổi qua nhiều thời kỳ. Vì thế, xác minh nguồn gốc, mốc giới và lập phương án bồi thường mất nhiều thời gian, làm chậm cả tuyến dù diện tích còn vướng không lớn.
Gỡ từng “điểm nghẽn”, bảo đảm hiệu quả đầu tư
Các địa phương xác định phải phân loại từng trường hợp theo hồ sơ pháp lý và thực địa. Những vị trí có thể giải phóng mặt bằng sẽ tiếp tục được tuyên truyền, vận động, hoàn thiện phương án bồi thường và bảo vệ thi công theo quy định. Với những vướng mắc phức tạp, kéo dài, cần có giải pháp bảo đảm an toàn, tránh để công trình đã đầu tư xuống cấp.
Tại xã Đại Xuyên, cùng với rà soát 529 thửa đất còn vướng, địa phương đang hoàn thiện thủ tục pháp lý đối với hạ tầng các khu tái định cư tại thôn Phúc Lâm; mục tiêu hoàn thành dự án trong năm 2027.
Đối với đoạn qua xã Chuyên Mỹ, chính quyền địa phương tiếp tục tổ chức họp lấy ý kiến nhân dân, công khai căn cứ pháp lý, làm rõ nguồn gốc và mốc giới đất cũng như sự khác nhau giữa chính sách bồi thường của từng dự án. Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Chuyên Mỹ Đặng Xuân Phương cho biết: “Hiện xã đã tổ chức họp lấy ý kiến nhân dân, đang tổ chức tuyên truyền, vận động để người dân hiểu và đồng thuận với phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Khi tuyến đường được đầu tư hoàn chỉnh, mặt đường hiện từ 8-9m sẽ được mở rộng lên 12m, khi đó, chính người dân sẽ là người được thụ hưởng”. Xã phấn đấu hoàn thành đoạn tuyến vào cuối năm 2026.
Với những điểm vướng kéo dài, khó xử lý trong thời gian ngắn, xã Ứng Hòa đề xuất dừng triển khai, khoanh vùng phần đã đầu tư theo hiện trạng; hoàn thiện hạ tầng bảo đảm an toàn giao thông, nghiệm thu, quyết toán phần đã làm và bảo lưu hành lang quy hoạch 21m để nghiên cứu mở rộng sau này. Xã Vân Đình cũng đề xuất tạm dừng kỹ thuật tại khu vực phức tạp, hoàn thiện hạ tầng an toàn để khai thác những đoạn đã làm.
Tỉnh lộ 428 chỉ phát huy đầy đủ vai trò kết nối khi các đoạn đường được xử lý đồng bộ. Cùng với vận động và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, cần sớm hoàn thiện hồ sơ đất đai, xác định phương án và mốc thời gian cho từng vị trí. Nơi đủ điều kiện phải giải phóng mặt bằng, thi công dứt điểm; nơi chưa thể tháo gỡ cần có giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, chống xuống cấp và tránh lãng phí. Gỡ từng “mắt xích” là điều kiện để khơi thông toàn tuyến, mở rộng không gian phát triển phía Nam Thủ đô.
