Giữ hồn xưa, tạo giá trị mới

Giữ gìn làng nghề không chỉ là bảo tồn văn hóa, mà còn tạo ra giá trị kinh tế mới. Việc gia nhập mạng lưới Thành phố Thủ công Sáng tạo thế giới là cơ hội đưa làng nghề Hà Nội vươn tầm quốc tế, nhưng vẫn giữ được hồn cốt dân tộc.

Giữ hồn xưa, tạo giá trị mới

Hơi thở đất trong từng sản phẩm

Với lịch sử hàng trăm năm, Bát Tràng không chỉ là cái nôi của nghề gốm sứ mà còn là biểu tượng của sự sáng tạo và tinh hoa thủ công Việt Nam . Những sản phẩm gốm nơi đây kết tinh kỹ thuật điêu luyện, đường nét tinh xảo và vẻ đẹp hài hòa, vừa mang đậm dấu ấn truyền thống, vừa không ngừng đổi mới để đáp ứng nhu cầu hiện đại.

30 năm gắn bó với nghề làm gốm, chị Đỗ Thị Thúy Hải (thợ thủ công xã Bát Tràng, Gia Lâm) đã chứng kiến những đổi mới, cải tiến về công nghệ, kỹ thuật làm gốm để đưa ra thị trường những sản phẩm tốt nhất của làng nghề Bát Tràng.

Chị Hải chia sẻ: "Nghề gốm ngày xưa chỉ có men tràm, men tam thái. Hơn chục năm đổ lại đây, người ta cải tiến rất nhiều, men ngọc, men lam, men trắng, men rạn cổ. Trước kia, công nghệ chưa phát triển, hầu như làm thủ công bằng tay nhiều, giờ máy móc nhiều, nhiều người có tay nghề, nghệ nhân tạo ra các cốt, khuôn để được đẹp như ngày nay".

Để làm ra một sản phẩm gốm, người thợ thủ công phải trải qua các khâu: chọn đất, xử lý và pha chế đất, tạo dáng, tạo hoa văn, phủ men. Kinh nghiệm truyền từ các nghệ nhân làm gốm thế hệ trước của làng gốm sứ Bát Tràng là “Nhất xương, nhì da, thứ ba dạt lò” - nghĩa là đất làm gốm phải bảo đảm độ rắn chắc cho sản phẩm, kế đó là kỹ thuật tạo men.

Đặc biệt, loại men rạn cổ tưởng như bị thất truyền cũng đã được nghệ nhân và thợ giỏi làng nghề khôi phục lại. Cuối cùng, người thợ gốm phải có kinh nghiệm trong khâu nung lò, để có được sản phẩm gốm sứ Bát Tràng như ý.

Toàn xã Bát Tràng hiện có hơn 100 nghệ nhân, gần 200 doanh nghiệp và khoảng 1.000 hộ sản xuất, kinh doanh gốm sứ. Các cơ sở đã và đang giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Vừa chiếm lĩnh phần lớn thị trường tiêu thụ trong nước, gốm Bát Tràng còn xuất khẩu tới nhiều nước trên thế giới.

Ông Đỗ Văn Kiên - Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng - cho biết: "Địa phương chúng tôi có khoảng 40-50 sản phẩm tham gia vào sản phẩm OCOP, trong đó, 2 bộ sản phẩm đạt tiêu chuẩn 5 sao, đó là bộ gốm sứ men ngọc của HTX Tân Thịnh của nghệ nhân ưu tú Trần Đức Tân, bộ sản phẩm bát đĩa của Công ty gốm sứ Quang Vinh được Trung ương công nhận 5 sao, ngoài ra nhiều sản phẩm đạt 3-4 sao. Trên 90% người dân Bát Tràng sản xuất gốm sứ, làm du lịch. Thu nhập đầu năm tăng 10-20%. Thu nhập bình quân đầu người trên 95 triệu đồng/người/năm".

Trải qua bao thăng trầm của thời gian, làng gốm sứ Bát Tràng vẫn giữ nguyên được giá trị văn hóa truyền thống của một làng quê đang bắt nhịp với xu thế phát triển mạnh mẽ, năng động, để Bát Tràng tạo nên sức hút của một làng nghề thủ công sáng tạo.

Chạm tay vào lụa

Chạm tay vào lụa không chỉ là cảm nhận sự mềm mại, óng ả của những thước vải, mà còn là chạm vào cả một di sản văn hóa. Mỗi sợi tơ, mỗi đường dệt là kết tinh của kỹ thuật, của tâm huyết, của câu chuyện làng nghề đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

Nghệ nhân Đỗ Văn Hiển (làng nghề Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội) là một trong những người vẫn ngày đêm miệt mài phục dựng chiếc máy dệt gấm cổ - một phần di sản quý giá của làng nghề. Không chỉ là một cỗ máy, đây còn là chứng tích của một thời kỳ rực rỡ, là niềm tự hào mà bao thế hệ thợ dệt Vạn Phúc đã gìn giữ.

Giờ đây, ông Hiển đang nỗ lực hồi sinh máy dệt gấm cổ, với hy vọng không chỉ khôi phục một nghề xưa, mà còn mở ra tương lai mới cho lụa Việt.

Nghệ nhân Đỗ Văn Hiển chia sẻ: "Nếu không khôi phục được thì tôi rất là tiếc, sợ đứa con mình sau này sẽ không còn cơ hội nữa nên cũng đau đáu, lúc nào cũng chỉ muốn có một điều kiện, một nguồn kinh tế nào đó để khôi phục lại cái khung dệt gấm này".

Hướng đi mới: Sáng tạo để phát triển

Trải qua bao thăng trầm, làng lụa Vạn Phúc và làng gốm Bát Tràng không chỉ giữ được nghề truyền thống mà còn khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế. Bí quyết của họ nằm ở sự sáng tạo, đổi mới trong mẫu mã, công nghệ, cách tiếp cận khách hàng, giúp các sản phẩm thủ công Việt Nam có chỗ đứng vững chắc trong nền kinh tế hiện đại.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các làng nghề cũng đối mặt với không ít thách thức.

Ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch Hội làng nghề Vạn Phúc - cho biết: "Hiện nay, để hội nhập sâu vào quốc tế thì sản phẩm của chúng tôi cũng có nhiều điều cần phải khắc phục. Ví dụ, sản phẩm hiện nay chưa được đa dạng, giá thành sản phẩm còn cao và công nghệ sản xuất vẫn còn lạc hậu".

Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách từ nâng cao chất lượng sản phẩm, hỗ trợ doanh nghiệp, đến việc đưa làng nghề vào các tuyến du lịch trải nghiệm. Đặc biệt, việc ứng dụng khoa học công nghệ được xem là chìa khóa quan trọng để làng nghề thích ứng với bối cảnh hiện nay.

Ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp các làng nghề tối ưu sản xuất, mà còn tạo ra những giá trị mới, đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Chuyên gia nghề Thủ công - Mỹ nghệ Vũ Hy Thiều chia sẻ: "Hội đồng Thủ công quốc tế là một tổ chức gắn kết nhiều nghề thủ công của các nước với nhau, họ có rất nhiều chuyên gia có thể giúp đỡ cho các nghề thủ công phát triển. Tôi hy vọng rằng, các làng nghề Việt Nam sẽ tiếp tục đón nhận được các chuyên gia của các nước, họ sẽ hướng dẫn giúp đỡ cho sản phẩm của chúng ta ngày càng thích ứng hơn với thị trường thế giới".

Không chỉ dừng lại ở danh hiệu, sự đổi mới sáng tạo đang giúp các làng nghề truyền thống của Hà Nội bước ra thế giới một cách tự tin. Đây không chỉ là câu chuyện của Bát Tràng, Vạn Phúc, mà còn mở ra cơ hội cho nhiều làng nghề khác trên hành trình phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Tin liên quan

Việt Nam thêm hai làng nghề thủ công sáng tạo thế giới

Việt Nam thêm hai làng nghề thủ công sáng tạo thế giới

Làng nghề

Tối 14/2, tại Hoàng thành Thăng Long, đã diễn ra lễ đón nhận hai làng nghề gốm sứ Bát Tràng và dệt lụa Vạn Phúc trở thành thành viên của mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới và khai mạc sự kiện trưng bày, trình diễn, tạo tác sản phẩm thủ công Mỹ nghệ.

Làng nghề

Lan tỏa giá trị làng nghề Việt ra thế giới

Lan tỏa giá trị làng nghề Việt ra thế giới

Làng nghề

Khép lại với nhiều dấu ấn, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 mở ra những cơ hội mới cho ngành thủ công mỹ nghệ. Không chỉ tôn vinh giá trị nghề truyền thống, sự kiện còn thúc đẩy kết nối thương mại, thu hút đầu tư, khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sản xuất xanh, hướng tới nâng cao vị thế sản phẩm làng nghề Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Sắc hoa Tích Giang

Sắc hoa Tích Giang

Làng nghề

Ở làng nghề hoa, cây cảnh Tích Giang, xã Phúc Thọ, những vườn hoa nối tiếp nhau khoe sắc, tạo nên một bức tranh làng quê đầy sức sống. Mỗi luống hoa là thành quả của bao ngày chăm sóc, mỗi mùa hoa về lại mang theo niềm vui, hy vọng và sinh kế của người nông dân. Không chỉ làm đẹp cho quê hương, nghề trồng hoa còn góp phần tạo nên nét riêng trong bức tranh nông nghiệp ngoại thành Hà Nội.

Từ tinh hoa làng nghề đến chuẩn OCOP

Từ tinh hoa làng nghề đến chuẩn OCOP

Làng nghề

Từ những lớp sơn mài ở Hạ Thái đến ba lớp lá của chiếc nón làng Chuông, điều làm nên tinh hoa không chỉ là kỹ thuật, mà là sự kiên nhẫn của nhiều thế hệ. Chuẩn OCOP là một chặng đường mới, để những giá trị ấy được nhận diện, được tin tưởng và đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Trưng bày “Bóng vàng son” - giới thiệu tinh hoa làng nghề Sơn Đồng

Trưng bày “Bóng vàng son” - giới thiệu tinh hoa làng nghề Sơn Đồng

Làng nghề

Nằm trong chuỗi hoạt động văn hóa chào mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, tại Trung tâm Văn hóa nghệ thuật, 22 Hàng Buồm, trưng bày “Bóng vàng son” giới thiệu với công chúng trong và ngoài nước tinh hoa mỹ nghệ làng nghề Sơn Đồng, Hà Nội.

Kim Lan làng gốm cổ bên sông Hồng

Kim Lan làng gốm cổ bên sông Hồng

Làng nghề

Nằm bên bờ sông Hồng, làng gốm Kim Lan, xã Bát Tràng, Hà Nội là một trong những vùng gốm cổ có lịch sử lâu đời của miền Bắc. Trải qua những thăng trầm, nghề gốm nơi đây đang phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt, năm 2025, nghề gốm Kim Lan đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận những giá trị nghề truyền thống mà còn mở ra cơ hội để Kim Lan phát huy di sản, trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn của Thủ đô.

Câu chuyện đằng sau sản phẩm OCOP 5 sao

Câu chuyện đằng sau sản phẩm OCOP 5 sao

Làng nghề

Với mỗi sản phẩm OCOP, ngôi sao không chỉ là một thứ hạng mà còn giúp sản phẩm không bị hoà lẫn giữa hàng trăm sản phẩm tương tự và nâng cao giá trị kinh tế. Chứng nhận OCOP đưa sản phẩm trở thành một trải nghiệm để người sử dụng thấy mình đang ủng hộ nét đẹp văn hóa và sinh kế của người dân địa phương.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời