Ngày 28-10, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện khoản 2 Điều 8 và khoản 4 Điều 14 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16).
HĐND thành phố Hà Nội biểu quyết thông qua nghị quyết tại kỳ họp thứ bảy (kỳ họp chuyên đề) ngày 28-10. Ảnh: Thành Thái Hùng
Đây là nghị quyết đặc thù nhằm tháo gỡ những vướng mắc, tồn tại kéo dài nhiều năm. Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội Trần Thế Cương khẳng định, nghị quyết được ban hành trên nguyên tắc không hợp thức hóa vi phạm, bảo đảm lợi ích hợp pháp của người dân.
Phân loại công trình, bảo đảm quyền lợi người dân
Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, nghị quyết đã tìm được hướng tháo gỡ hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm kỷ cương trong quản lý đô thị và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Đây không chỉ là câu chuyện xử lý những công trình xây dựng sai phạm mà còn là bài toán an sinh xã hội, liên quan trực tiếp đến cuộc sống của hàng nghìn hộ dân.
Điểm đáng ghi nhận là thành phố không lựa chọn cách xử lý cứng nhắc, tháo dỡ tất cả công trình có vi phạm mà đưa ra cơ chế phân loại thành các nhóm theo Điều 4 của nghị quyết: Công trình được tồn tại theo hiện trạng, được tồn tại có điều kiện và buộc phải tháo dỡ. Việc phân loại dựa trên các tiêu chí về an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và quy hoạch đô thị. Qua đó, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa hạn chế tối đa những xáo trộn không cần thiết đối với cuộc sống người dân.
“Tính nhân văn còn thể hiện ở việc nghị quyết không để người mua nhà phải gánh chịu toàn bộ hậu quả từ những sai phạm của chủ đầu tư. Nghị quyết cũng quy định, sau khi chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính, người mua nhà có cơ chế để được xem xét cấp giấy chứng nhận; trường hợp chủ đầu tư không hoàn tất hồ sơ, người mua nhà được trực tiếp nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận. Đối với những trường hợp buộc phải di dời, Điều 10 cho phép người dân lựa chọn, thỏa thuận phương án nhận bồi thường, chuyển sang nhà ở tương đương hoặc được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội nếu đáp ứng điều kiện”, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng nêu quan điểm.
Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội. Ảnh: NVCC
Tuy nhiên, theo luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, nhân văn không có nghĩa là hợp thức hóa sai phạm hay miễn trừ trách nhiệm cho chủ đầu tư. Điều 3 của nghị quyết xác định rõ việc áp dụng cơ chế đặc thù không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm; chủ đầu tư vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, chịu toàn bộ chi phí khắc phục hậu quả, di dời, bồi thường và bổ sung hạ tầng, không sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả cho những sai phạm do mình gây ra.
Ở góc độ rộng hơn, nghị quyết còn thể hiện tư duy mới trong tái thiết đô thị. Tái thiết không nhất thiết là phá bỏ để xây dựng lại mà là khắc phục những tồn tại về quy hoạch, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao điều kiện an toàn và chất lượng sống của người dân.
"Nghị quyết này đánh dấu sự chuyển đổi từ tư duy xử lý sai phạm đơn thuần sang giải quyết toàn diện hậu quả của sai phạm, vừa giữ nghiêm kỷ cương pháp luật, vừa bảo vệ người dân, đồng thời tạo tiền đề cho quá trình chỉnh trang, tái thiết đô thị Hà Nội theo hướng an toàn, văn minh và bền vững", luật sư Nguyễn Ngọc Hùng nhận định.
Xử lý sai phạm đến tận gốc, làm rõ trách nhiệm quản lý
Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội về việc thành phố xử lý những tồn tại tại 12 dự án, GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, quy định yêu cầu người dân bàn giao căn hộ trong vòng 90 ngày kể từ khi nhận đủ tiền bồi thường là hợp lý. Bởi việc chuyển nơi ở cần có thời gian chuẩn bị; với những gia đình phải thay đổi chỗ ở, thời hạn 3 tháng không phải quá dài.
GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường)
Tuy nhiên, theo GS.TS Đặng Hùng Võ, điều quan trọng hơn là phải xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư. Thực tế có những dự án vi phạm quy hoạch, vi phạm pháp luật nhưng vẫn được thực hiện. Đây là những sai phạm từ phía quản lý và cần được nhìn nhận, xử lý nghiêm túc.
GS.TS Đặng Hùng Võ nhấn mạnh, các cơ quan quản lý nhà nước phải thực hiện tốt chức năng kiểm soát thị trường. Muốn tiến bộ, muốn phát triển thì những sai phạm phải được xử lý đến tận gốc. Trường hợp người dân không thể tiếp tục sinh sống tại công trình vi phạm, chủ đầu tư phải có trách nhiệm tìm nơi phù hợp để bố trí chỗ ở cho họ.
Đặc biệt, GS.TS Đặng Hùng Võ cho rằng, việc mọi tổ chức, cá nhân đều phải tuân thủ pháp luật và chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm, đây là yêu cầu quan trọng để bảo đảm kỷ cương trong quản lý đô thị, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thành phố.
Tổ hợp chung cư HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt). Ảnh: TA
1. Dự án đầu tư xây dựng tổ hợp chung cư cao cấp và thương mại Bemes (CT6 Kiến Hưng), phường Kiến Hưng;
2. Dự án công trình có chức năng hỗn hợp Đại Thanh, xã Đại Thanh;
3. Dự án đầu tư xây dựng công trình hỗn hợp nhà ở và trung tâm thương mại (CT5 Tân Triều), phường Hà Đông;
4. Dự án Khu nhà ở Xa La, phường Hà Đông;
5. Dự án nhà ở tại CT11, CT12 tại ô đất CT2, khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ, phường Định Công;
6. Dự án công trình Tòa nhà hỗn hợp văn phòng, dịch vụ thương mại và nhà ở tại lô VP3 Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
7. Dự án công trình Tòa nhà hỗn hợp văn phòng, dịch vụ thương mại và nhà ở tại lô VP5 Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
8. Dự án Tòa nhà hỗn hợp văn phòng, thương mại dịch vụ và nhà ở cao tầng VP6 tại bán đảo Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
9. Dự án Tổ hợp chung cư và dịch vụ thương mại tại lô đất HH1 thuộc ô CC6, Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
10. Dự án Tổ hợp chung cư và dịch vụ thương mại tại lô đất HH2 thuộc ô CC6, Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
11. Dự án Tổ hợp chung cư và dịch vụ thương mại tại lô đất HH3 thuộc ô CC6, Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt;
12. Dự án Tổ hợp chung cư và dịch vụ thương mại tại lô đất HH4 thuộc ô CC6, Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt.
