Hà Nội hình thành mạng lưới y tế cơ sở gần dân, vì dân

Từ những khoản đầu tư nghìn tỷ đến việc nâng cao năng lực chuyên môn, mạng lưới y tế tuyến đầu đang chứng minh sứ mệnh không thể thay thế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân. Một diện mạo y tế Thủ đô gần gũi hơn, chuyên nghiệp hơn và vì dân hơn đang được định hình rõ nét ngay từ cấp cơ sở

Cách đây 5 năm, trong những ngày cao điểm của đại dịch Covid-19, các trạm y tế xã, phường, thị trấn đã trở thành tuyến đầu trong truy vết, tiêm chủng và chăm sóc người bệnh tại cộng đồng. Sau đại dịch, vai trò của y tế cơ sở tiếp tục được mở rộng; tại các trạm y tế, người dân không chỉ được tiêm chủng hay phòng, chống dịch bệnh mà còn có thể khám chữa bệnh thông thường, quản lý các bệnh không lây nhiễm, theo dõi sức khỏe định kỳ và nhận tư vấn điều trị ngay tại địa phương.

Hiện nay, Hà Nội có 126 trạm y tế xã, phường với gần 8.000 nhân lực, trong đó có hơn 1.100 bác sĩ. Giai đoạn 2021 - 2025, Thành phố đã đầu tư khoảng 2.800 tỷ đồng để nâng cấp hơn 400 trạm y tế. Riêng năm 2026, kinh phí dành cho y tế cơ sở ước đạt hơn 4.054 tỷ đồng, với hơn 2.311 tỷ đồng phục vụ khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Đáng chú ý, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các trạm y tế đã tiếp nhận hơn 1,4 triệu lượt khám, chữa bệnh - cho thấy niềm tin của người dân ngày càng được củng cố.

Bác sĩ Lê Đức Tuyên, Giám đốc Trạm Y tế xã Sóc Sơn cho biết: "Hiện nay, hệ thống y tế tại xã Sóc Sơn được tổ chức bài bản với mô hình 4 khoa phòng, 1 phòng khám đa khoa và 6 trạm y tế trực thuộc. Tổng nguồn nhân lực hệ thống y tế của xã là 131 cán bộ, nhân viên, trong đó đội ngũ bác sĩ lên tới 23 người. Điểm mạnh vượt trội của đơn vị chính là sự hội tụ đầy đủ các bác sĩ chuyên khoa sâu. Bên cạnh các khối cơ bản như Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Lây, Da liễu, Tâm thần, chúng tôi còn sở hữu đội ngũ chuyên gia có trình độ sau đại học ở các chuyên khoa lẻ như Mắt, Tai Mũi Họng và Răng Hàm Mặt. Với nguồn lực tinh nhuệ và chuyên môn vững vàng này, chúng tôi tự tin đáp ứng tốt công tác quản lý, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân ngay tại địa bàn".

Khi người dân được chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, thói quen vượt tuyến dần thay đổi, niềm tin đối với y tế cơ sở từng bước được củng cố.

Ông Đỗ Đình Thuận, người dân phường Việt Hưng chia sẻ: "Tôi thực sự bất ngờ trước năng lực của một trạm y tế cấp phường, xã khi sở hữu đầy đủ công năng và trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu khám chữa bệnh định kỳ cho nhân dân. Không chỉ có hạ tầng tốt, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ y tế tại đây cũng rất đáng tin cậy. Sự đầu tư bài bản về cả con người và công nghệ như vậy đã giúp người dân hoàn toàn yên tâm khi lựa chọn khám và điều trị ngay tại địa phương, thay vì phải vất vả lên các tuyến trên".

Bà Nguyễn Thanh Thủy, Phó Chủ tịch UBND phường Việt Hưng cho hay: "Phường đã chủ động báo cáo và đề xuất với Sở Y tế về cơ chế điều động các bệnh viện tuyến thành phố hỗ trợ trực tiếp cho trạm y tế cơ sở. Mục tiêu chiến lược là đưa các dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao và các chuyên khoa sâu về tận phường, giúp người dân được thụ hưởng y tế tiên tiến ngay tại địa bàn cư trú. Giải pháp này mang lại lợi ích kép: vừa giúp giảm tải áp lực cho các bệnh viện tuyến trên, vừa tiết kiệm tối đa chi phí và thời gian đi lại cho nhân dân. Đây là bước đi cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu y tế gần dân, phục vụ dân hiệu quả nhất".

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, hệ thống y tế cơ sở Hà Nội vẫn đang đối mặt với không ít thách thức, tập trung vào ba vấn đề then chốt hiện nay là nhân lực, năng lực chuyên môn và niềm tin của người dân. Điều này cho thấy việc đầu tư cho y tế cơ sở cần tiếp tục được đẩy mạnh hơn, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục khám chữa bệnh - Bộ Y tế, khi thầy thuốc được bảo đảm đầy đủ về cơ chế, năng lực và phương tiện, cùng với sự phát triển của chuyển đổi số, y tế cơ sở sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ. Khi đó, niềm tin của người dân sẽ được củng cố và hệ thống y tế tuyến đầu sẽ thực sự trở thành nền tảng vững chắc trong chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Để tháo gỡ những “điểm nghẽn”, từ góc độ chính sách, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa cho rằng, ngành Y tế Hà Nội cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, đột phá về cơ chế tài chính: cần xây dựng các chính sách khuyến khích, ưu tiên phân bổ nguồn lực tài chính cho y tế cơ sở, đảm bảo đủ kinh phí cho cả công tác phòng bệnh lẫn khám chữa bệnh. Đặc biệt, phải áp dụng linh hoạt cơ chế định suất trong chi trả khám chữa bệnh để tối ưu hóa nguồn lực.

Thứ hai, đổi mới chính sách đãi ngộ nhân lực: Để thu hút và giữ chân cán bộ giỏi, Thủ đô cần có các chế độ phụ cấp lương và phúc lợi đặc thù. Đây là 'chìa khóa' để đưa những bác sĩ có trình độ về cống hiến lâu dài tại trạm y tế xã, phường.

Thứ ba, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư: Bên cạnh ngân sách nhà nước, cần chủ động huy động các nguồn lực xã hội hóa để nâng cấp hạ tầng và trang thiết bị, đưa y tế cơ sở tiệm cận với tiêu chuẩn chất lượng cao.

Thứ tư, gắn trách nhiệm chính trị của chính quyền địa phương: Khi y tế cơ sở đã được chuyển giao về xã, phường quản lý, các chỉ số về sức khỏe nhân dân (như tỷ lệ quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân, tỷ lệ kiểm soát bệnh mãn tính) không chỉ là số liệu chuyên môn mà phải được đưa vào bộ tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Chỉ khi các chỉ số này trở thành áp lực và động lực thi đua, chính quyền địa phương mới thực sự vào cuộc quyết liệt cho sự nghiệp y tế.

Hành trình hình thành mạng lưới y tế cơ sở "gần dân, vì dân" không chỉ đong đếm bằng những con số đầu tư nghìn tỷ, mà được đo bằng sự an tâm của mỗi người dân khi bước chân vào trạm y tế xã, phường. Với những bước đi bài bản và chiến lược dài hạn, y tế Thủ đô đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu: để người thầy thuốc thực sự là người bạn đồng hành tin cậy và để y tế cơ sở trở thành nền tảng vững chắc nhất cho một xã hội khỏe mạnh, văn minh.