Hà Nội kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Hà Nội xác định việc triển khai Nghị quyết số 57 - không chỉ là tổ chức thực hiện một chủ trương lớn mà là quá trình thử nghiệm và kiến tạo một mô hình phát triển mới. Trong đó, Nhà nước không chỉ điều hành mà tái thiết cách tổ chức phát triển trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần tiệm cận giới hạn.

Việc thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội không chỉ là một bước đi về tổ chức, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược trong kiến tạo mô hình phát triển mới.

Hà Nội đang phải đối diện với nhiều thách thức đô thị, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng và quản lý dữ liệu ngày càng phức tạp. Thành phố thông minh không chỉ là lắp đặt cảm biến hay xây dựng các ứng dụng công nghệ. Điều cốt lõi là khả năng tích hợp dữ liệu, chia sẻ thông tin liên ngành và điều phối nguồn lực hiệu quả. Điều đó đòi hỏi một trung tâm đóng vai trò bộ não, nơi tổng hợp, phân tích và kết nối các sáng kiến đổi mới sáng tạo thành giải pháp thực tiễn.

Ông Phan Thanh Sơn, Phó Chủ tịch điều hành, kiêm Giám đốc phát triển kinh doanh FPT - IS cho biết: "Chúng ta đang thực hiện những cam kết mạnh mẽ với thế giới về một tương lai bền vững, đặc biệt là mục tiêu đưa phát thải ròng về bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu quốc gia này, Hà Nội không thể đứng ngoài cuộc mà phải đóng vai trò tiên phong. Chúng tôi đang tích cực tích hợp các mục tiêu phát triển bền vững vào tầm nhìn chiến lược, biến đó thành cốt lõi trong đề án xây dựng Hà Nội trở thành một đô thị thông minh, xanh và bền vững."

Năm 2025, Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) với 65,68 điểm, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp giữ vị trí số 1. Đáng chú ý, Thủ đô có 18/52 chỉ số thành phần đứng đầu cả nước, cho thấy vai trò đầu tàu trong mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, vượt lên trên các địa phương như TP.HCM, Quảng Ninh.

TS Đinh Trọng Thịnh, Chuyên gia Kinh tế nhận định: "Thời gian qua, nhờ tập trung đẩy mạnh năng suất lao động và khơi thông các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, Hà Nội đã vươn lên trở thành địa phương có chỉ số đổi mới sáng tạo dẫn đầu cả nước. Đây là một kết quả tất yếu của quá trình đầu tư bài bản. Chúng tôi tin rằng, nếu tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao và có trình độ vượt trội này, Hà Nội hoàn toàn có thể tạo nên những bước bứt phá ngoạn mục về năng suất lao động cũng như tốc độ tăng trưởng kinh tế trong tương lai gần."

Hà Nội đang tích cực tạo nền tảng cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua đầu tư hạ tầng khoa học - công nghệ, phát triển không gian sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới nghiên cứu. Đây chính là bệ đỡ quan trọng để các ý tưởng mới được hiện thực hóa, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế của Thủ đô.

Theo thống kê của Thành phố, Hà Nội tập trung hơn 70% tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu của cả nước; 82% phòng thí nghiệm, trong đó có 14 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; hơn 65% nhà khoa học đầu ngành đang sinh sống và làm việc tại đây. Thành phố cũng có hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chiếm hơn 26% cả nước; số lượng vườn ươm và tổ chức thúc đẩy kinh doanh chiếm tỷ lệ cao nhất toàn quốc. Mặc dù có tiềm năng lớn về nguồn lực để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện, hình thành các chuỗi giá trị từ nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa và mở rộng thị trường, song, theo UBND thành phố Hà Nội, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội hiện chưa được tổ chức bài bản, còn thiếu và yếu cả về nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ; khả năng kết nối, huy động sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ còn hạn chế.

Theo PGS TS Nguyễn Đức Minh, Phó hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội: Trong khi doanh nghiệp đang cần công nghệ để giải bài toán đô thị thì tại các trường đại học, nhiều kết quả nghiên cứu vẫn khó tìm được con đường ra thị trường.

Mỗi năm có hàng nghìn đề tài khoa học đang thực hiện. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng vẫn còn tồn tại, từ cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ đến quy trình chuyển giao. Chính từ thực tiễn đó, việc thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được xem là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là một tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, mà được định vị như một thiết chế điều phối chiến lược, đóng vai trò "nhạc trưởng" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Thủ đô.

Đổi mới sáng tạo không thể phát triển tự phát. Hà Nội cần một chiến lược dài hạn từ quy hoạch không gian, đổi mới sáng tạo, cơ chế hỗ trợ tài chính, chính sách thu hút nhân tài đến mô hình quản trị linh hoạt. Trong cấu trúc đó, việc ra đời của Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội sẽ trở thành hạt nhân kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái, doanh nghiệp công nghệ startup, quỹ đầu tư, Viện Nghiên cứu và cơ quan quản lý.

Khi trí tuệ được kết nối, dữ liệu được chia sẻ và nguồn lực được điều phối hiệu quả, Hà Nội sẽ có thêm cơ hội để chuyển mình mạnh mẽ, trở thành Thành phố thông minh, xanh và sáng tạo trong kỷ nguyên số.