Hà Nội lan toả xu hướng tiêu dùng xanh | Hà Nội tin mỗi chiều

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội phối hợp với Hội Nữ trí thức Hà Nội đã tổ chức hội thảo khoa học “ Tiêu dùng xanh - Dán nhãn sản phẩm trong lĩnh vực thực phẩm và hàng tiêu dùng”.

Theo nội dung tại hội thảo, có một điểm rất đáng chú ý đó là việc Hà Nội đang triển khai Kế hoạch thúc đẩy tiêu dùng bền vững, tiêu dùng xanh giai đoạn 2021-2030. Trọng tâm là hình thành hệ sinh thái tiêu dùng xanh, thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ hàng hóa thân thiện với môi trường, góp phần quan trọng vào tăng trưởng xanh và phát triển bền vững Thủ đô.

Nghe có vẻ vĩ mô, nhưng nếu nhìn kỹ đây là một hướng đi rất thực tế. Bởi tiêu dùng xanh không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp hay chính quyền, mà bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ của từng người dân – từ việc chọn sản phẩm không dùng túi nilon, đến ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, sản xuất theo tiêu chuẩn môi trường.

Đây là một chiến lược đúng và kịp thời. Trong bối cảnh đô thị lớn như Hà Nội đang đối mặt với ô nhiễm, biến đổi khí hậu, khan hiếm tài nguyên… thì thay đổi hành vi tiêu dùng là một trong những giải pháp gốc rễ, thay vì chỉ xử lý hậu quả.

Nhưng thay đổi hành vi – liệu có dễ? Không hẳn. Bởi hành vi tiêu dùng được hình thành từ thói quen, sự tiện lợi và cả túi tiền của mỗi người. Nếu không có sự thay đổi đồng bộ từ cung – cầu – chính sách, thì tiêu dùng xanh mãi chỉ là một khái niệm đẹp trên giấy tờ.

Việc Hà Nội nhấn mạnh đến giáo dục nhận thức, đưa khái niệm tiêu dùng xanh vào nhà trường, khu dân cư, chợ truyền thống được người dân đánh giá cao. Nhưng nếu sản phẩm xanh vừa hiếm, vừa đắt, người tiêu dùng sẽ quay lại lựa chọn cũ.

Đó là lý do vì sao muốn người dân tiêu dùng xanh, doanh nghiệp phải sản xuất xanh. Và để doanh nghiệp thay đổi, Nhà nước phải vào cuộc mạnh mẽ – từ việc hỗ trợ vốn, truyền thông thương hiệu, đến ưu đãi thuế cho doanh nghiệp sản xuất sạch.

Một vấn đề quan trọng nữa là minh bạch hóa thông tin. Hiện nay, không ít người dân vẫn nghi ngại khi đứng trước những sản phẩm được gắn mác "xanh", "eco", "hữu cơ" vì không rõ tiêu chuẩn ở đâu, ai chứng nhận? Hà Nội nên sớm xây dựng một bộ tiêu chí rõ ràng, công khai, có thể truy xuất, để người dân biết đâu là sản phẩm thực sự thân thiện môi trường – và đâu chỉ là “xanh giả”.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đang hướng đến việc hình thành cộng đồng tiêu dùng xanh – điều rất quan trọng. Bởi khi cả khu phố cùng giảm nhựa dùng một lần, trường học cùng thực hành tái chế, siêu thị cùng chuyển đổi bao bì… thì việc tiêu dùng xanh không còn là nỗ lực cá nhân, mà là văn hóa chung của cộng đồng đô thị.

Để thấy rằng việc này hoàn toàn khả thi, chúng ta hãy nhìn sang nước Đức. Ở Đức, thúc đẩy tiêu dùng xanh là một chiến lược quốc gia lâu dài. Chính phủ nước này xây dựng hệ thống nhãn mác rõ ràng, nổi bật là Blauer Engel – “Thiên thần Xanh”, một trong những nhãn môi trường uy tín nhất thế giới. Sản phẩm nào có nhãn này đều phải đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường và sức khỏe.

Chính phủ Đức cũng đánh thuế cao với sản phẩm gây ô nhiễm, đồng thời hỗ trợ sửa chữa và tái sử dụng sản phẩm cũ, giảm VAT cho các dịch vụ sửa chữa. Văn hóa tiêu dùng tuần hoàn ăn sâu vào đời sống: nhiều người Đức không mua mới mà chọn sửa máy móc, tái sử dụng quần áo, đổi đồ trong cộng đồng. Các cửa hàng “không bao bì” (unverpackt) trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân, từ thành thị đến nông thôn.

Kết quả thì sao? Đức hiện là quốc gia có tỷ lệ tái chế cao nhất thế giới, trên 65%. Và quan trọng hơn – ý thức xanh đã trở thành một phần trong phong cách sống người Đức. Một đất nước phát triển nhưng không ngập trong rác thải – đó là điều mà Hà Nội hoàn toàn có thể hướng tới.

Tiêu dùng xanh không phải là một trào lưu nhất thời, mà là xu thế phát triển tất yếu. Hà Nội, nếu muốn trở thành một đô thị đáng sống, một trung tâm sáng tạo xanh của khu vực, thì phải bắt đầu từ chính những hành động cụ thể. Đổi lại, mỗi người dân cũng cần thay đổi thói quen của mình – bắt đầu từ việc đơn giản như mang theo túi vải, chọn sản phẩm rõ nguồn gốc và nói không với rác thải nhựa.