Hà Nội phát triển công nghiệp văn hóa

H à N ội - Chạm miền k ý ức

H à N ội trong k ý ức của nhiều ng ư ời kh ông ch ỉ c ó ph ố cổ, m ái ngói rêu phong, nh ững g ánh hàng rong… mà còn có c ả tiếng “leng keng t àu đi ện” chở theo nhịp sống của cả một thời. Giữa phố ph ư ờng s ôi đ ộng h ôm nay, v ẫn c ó m ột H à N ội rất kh ác: ch ậm r ãi, tr ầm lắng v à đ ầy ho ài ni ệm, đang hi ện diện trong tour du lịch “H à N ội - Chạm miền k ý ức”. Đ ây còn là hành trình v ề với một phần v ăn h óa - l ịch sử của th ành ph ố ngh ìn n ăm văn hi ến, khởi h ành t ừ di t ích qu ốc gia đ ặc biệt Đ ền Qu án Thánh, đi qua 9 đi ểm dừng di sản, mang đ ến những cảm x úc đ ầy ho ài ni ệm.

Ông Nguy ễn Hữu C ư ờng - Tr ư ởng Ban Quản l ý và Phát tri ển hội vi ên CLB L ữ h ành UNESCO Hà N ội chia sẻ: " Tôi c ảm thấy rằng đ ây là m ột s ản phẩm ho àn toàn h ấp dẫn đ ối với tất cả du kh ách qu ốc tế đ ến Việt Nam c ũng như du kh ách trong n ư ớc hay ngay du kh ách t ại H à N ội khi t ìm hi ểu về phong t ục tập qu án, l ối sống của ng ư ời H à N ội x ưa, cũng như l à nh ững di tích, di s ản v ăn h óa c ủa H à N ội đư ợc thể hiện ở n ơi đ ây."

Đi ểm nhấn của tour trải nghiệm l à các toa tàu đi ện đư ợc phục dựng tr ên các góc ph ố b ên B ờ Hồ. Dạo b ư ớc trong gi ó l ộng Hồ T ây, men theo con ph ố Tr úc B ạch, du kh ách đư ợc kh ám phá h ồn cốt ẩm thực Thủ đ ô; th ư ởng thức, t ìm hi ểu v ăn h óa cà phê Hà N ội trong kh ông gian đ ặc biệt - toa “Ph ở - b ún - s ợi” và toa “Caf é”.

M ột H à N ội đ ầy k ý ức với kh ông gian đ ời sống thời bao cấp, những m âm c ơm đ ộn khoai sắn, “hạt gạo chia ba” lại đư ợc t ái hi ện trong toa “Bếp - chạn - m âm”. N ối tiếp đ ó, mang đ ến một kh ông gian s ống quen thuộc của ng ư ời d ân Th ủ đ ô trong th ế kỷ tr ư ớc l à các c ăn h ộ gia đ ình đi ển h ình th ời bao cấp. Những vật dụng c ũ đ ã nhu ốm m àu th ời gian gợi nhớ về một thời tuy thiếu thốn, ngh èo khó nh ưng v ẫn b ình d ị, ấm áp và không kém ph ần tinh tế của những con ng ư ời h ào hoa, th ể hiện qua từng nh ành hoa c ắm b àn, b ộ b àn, gh ế, ấm ch én, chi ếc xe đ ạp, chiếc m áy khâu và c ả t à áo dài thi ếu nữ, thấp tho áng bên ô c ửa.

Toa “Lúa - thóc - g ạo” c ùng toa “Trà và thú ch ơi tao nh ã” l ại mang đ ến những trải nghiệm về quy tr ình làm ra h ạt gạo, hay những đ ặc sản nức tiếng đ ất H à Thành nh ư b ánh c ốm H àng Than, c ốm xanh l àng Vòng hay nh ững t ách trà xanh bên m ứt sen truyền thống.

Một kh ông gian th ư ởng tr à truy ền thống c ũng đư ợc t ái hi ện, giới thiệu t ám thú ch ơi c ủa ng ư ời H à N ội x ưa ở c ác lo ại h ình: c ầm, kỳ, thi, họa, th ư, hoa, t ửu, tr à; ghi d ấu ấn với nhiều kh ách tham quan trong n ư ớc v à qu ốc tế.

“H à N ội - Chạm miền k ý ức” kh ông ch ỉ l à m ột sản phẩm du lịch mới, m à còn là hành trình đưa di s ản b ư ớc ra đ ời sống, tạo dựng một “Bảo t àng đư ờng phố sống đ ộng” đ ể du kh ách có th ể chạm v ào Hà N ội bằng đ ủ đ ầy n ăm gi ác quan: nghe, nhìn, ch ạm, nếm v à c ảm nhận h ương v ị H à N ội, từ đ ó thêm hi ểu, th êm yêu m ảnh đ ất ngh ìn n ăm văn hi ến, nhất l à v ới thế hệ trẻ v à b ạn b è qu ốc tế.

Khi sáng t ạo th ành đ ộng lực ph át tri ển

C ông nghi ệp v ăn h óa đang tr ở th ành xu h ư ớng to àn c ầu, đ óng vai trò quan tr ọng trong th úc đ ẩy ph át tri ển kinh tế - x ã h ội. Với th ương hi ệu uy t ín và s ản phẩm chất l ư ợng, H à N ội đư ợc xếp v ào nhóm nh ững th ành ph ố dẫn đ ầu về ng ành v ăn h óa. Thành ph ố h ư ớng tới mục ti êu doanh thu t ừ c ác ngành công nghi ệp v ăn h óa t ăng đ ều qua c ác n ăm, d ự kiến đ óng góp kho ảng 8% GRDP v ào n ăm 2030 v à 10% vào n ăm 2045.

Đ áng chú ý, Ngh ị quyết số 09 của Th ành ủy x ác đ ịnh r õ 13 l ĩnh v ực m ũi nh ọn đ ể tập trung ph át tri ển: du lịch v ăn h óa; ngh ệ thuật biểu diễn; thủ c ông m ỹ nghệ; thiết kế; quảng c áo; m ỹ thuật - nhi ếp ảnh - tri ển l ãm; đi ện ảnh; thời trang; ẩm thực; phần mềm v à trò ch ơi gi ải tr í; truy ền h ình - ph át thanh; xu ất bản.

Từ khu chợ Đ ồng Xu ân đ ã g ắn b ó v ới ng ư ời H à N ội suốt nhiều thập kỷ, những ý t ư ởng s áng t ạo đang mang l ại một diện mạo mới cho kh ông gian quen thu ộc. Những gian h àng, l ối đi, m ảng t ư ờng c ũ đư ợc l àm m ới bằng thiết kế, ánh sáng và ngh ệ thuật sắp đ ặt. Khi di sản trở th ành ch ất liệu s áng t ạo, v ăn h óa không ch ỉ đư ợc g ìn gi ữ, m à còn m ở ra những c ơ h ội ph át tri ển kinh tế bền vững, đ ể H à N ội vừa l ưu gi ữ k ý ức, vừa chuyển đ ộng c ùng nh ịp sống hiện đ ại. Những nỗ lực ấy đ ã giúp Hà N ội ghi dấu ấn tr ên b ản đ ồ c ác thành ph ố s áng t ạo, với sự ghi nhận từ UNESCO.

Ông Jonathan Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam bày tỏ: " Trong những n ăm qua, th ành ph ố đ ã nuôi d ư ỡng một hệ sinh th ái sáng t ạo n ăng đ ộng, những lễ hội l àm s ống đ ộng c ác không gian công c ộng, những mạng l ư ới kết nối cộng đ ồng. UNESCO nhiệt liệt ủng hộ h ành trình sáng t ạo của H à N ội v à vui m ừng đ ồng h ành cùng thành ph ố tr ên con đư ờng trở th ành m ột kh ông gian c ủa tr í t ư ởng t ư ợng, kết nối v à đ ổi mới."

H à N ội đang kh ẳng đ ịnh vị thế một Thủ đ ô n ăng đ ộng, s áng t ạo h àng đ ầu ch âu Á, v ới những nỗ lực đư ợc UNESCO đ ánh giá cao, trong đ ó n ổi bật l à L ễ hội Thiết kế s áng t ạo H à N ội - n ơi di s ản trở th ành ch ất liệu s áng t ạo v à c ộng đ ồng lu ôn đư ợc đ ặt l àm trung tâm. D ự kiến, lễ hội 2026 với chủ đ ề “Kinh tế s áng t ạo” sẽ kết nối doanh nghiệp, l àng ngh ề, nghệ nh ân, nhà thi ết kế, tr ư ờng đ ại học v à chuyên gia, di ễn ra từ th áng 1 đ ến th áng 11/2026 trên n ăm kh ông gian đ ặc tr ưng: Kh ông gian di s ản (Chợ Đ ồng Xu ân – B ắc Qua v à Trung tâm Công nghi ệp v ăn h óa Đ ồng Xu ân), Không gian K ẻ Chợ (36 phố h àng – ph ố cổ H à N ội), Kh ông gian t ương lai (m ạng l ư ới c ông viên thành ph ố), Kh ông gian sinh thái (bãi gi ữa v à ven sông H ồng) v à Không gian c ộng đ ồng (c ác thi ết chế v ăn h óa trên toàn thành ph ố).

Th ông qua l ễ hội, H à N ội h ư ớng đ ến biến c ác ý t ư ởng v à d ự án sáng t ạo từ gi á tr ị v ăn h óa, di s ản vật thể - phi v ật thể v à làng ngh ề truyền thống th ành nh ững s áng ki ến ph át tri ển bền vững, n ơi b ảo tồn v ăn h óa hòa quy ện c ùng đ ổi mới t ư duy v à phát tri ển kinh tế.

Đ ể đưa H à N ội trở th ành trung tâm công nghi ệp v ăn h óa sáng t ạo tầm khu vực, c ác chuyên gia nh ấn mạnh cần ho àn thi ện thể chế v à chính sách ưu đ ãi đ ặc th ù, đ ồng thời tạo h ành lang pháp lý thu ận lợi cho c ác doanh nghi ệp v ăn h óa - s áng t ạo v à thúc đ ẩy đ ầu t ư x ã h ội h óa. Vi ệc x ây d ựng hạ tầng s áng t ạo đ ồng bộ, h ình thành các “khu công nghi ệp v ăn h óa” và “trung tâm sáng t ạo đ ô th ị” tại c ác vùng ven nh ư Đ ông Anh, Gia Lâm, Long Biên c ũng l à y ếu tố then chốt.

Song song với ph át tri ển hiện đ ại, H à N ội cần g ìn gi ữ v à phát huy giá tr ị v ăn h óa truy ền thống Th ăng Long, c ác di tích, di s ản m à cha ông đ ể lại, kết hợp quy hoạch tổng thể b ài b ản với khuyến kh ích nh ững s áng t ạo mới tr ên n ền tảng ngh ìn n ăm văn hi ến. Khi thiết kế, nghệ thuật, âm nh ạc, đi ện ảnh v à truy ền th ông cùng phát tri ển trong một hệ sinh th ái th ống nhất, gi á tr ị v ăn h óa và kinh t ế sẽ cộng h ư ởng, tạo sức bật mạnh mẽ cho Thủ đ ô.

Trong k ỷ nguy ên phát tri ển mới, khi c ác đ ô th ị cạnh tranh bằng bản sắc v à s ức hấp dẫn mềm, c ông nghi ệp v ăn h óa và sáng t ạo trở th ành “ đ òn b ẩy” gi úp Hà N ội ph át tri ển s âu s ắc, n âng t ầm vị thế tr ên b ản đ ồ khu vực v à qu ốc tế, đ ồng thời g ìn gi ữ hồn cốt ngh ìn n ăm văn hi ến. Thủ đ ô đang m ở rộng kh ông gian và c ơ h ội cho ng ư ời s áng t ạo: ng ư ời trẻ c ó thêm vi ệc l àm, ngh ệ s ĩ c ó sân kh ấu, doanh nghiệp v ăn h óa có n ơi ph át tri ển v à thành ph ố gia t ăng ngu ồn thu từ những gi á tr ị mềm. Khi s áng t ạo trở th ành m ột phần kh ông th ể thiếu trong đ ời sống đ ô th ị, v ăn h óa không ch ỉ l àm đ ẹp cho H à N ội m à còn nuôi s ống Thủ đ ô theo cách b ền vững v à lâu dài.